[Durgical](https://durgical.com/tr/durgipedia/) › [DurgiPedia](https://durgical.com/tr/durgipedia/) › [Anatomi](https://durgical.com/tr/anatomi/) › [Karın (abdomen)](https://durgical.com/tr/anatomi/bolge/kar-n/) › Apendiks (appendix vermiformis)

[Sindirim sistemi](https://durgical.com/tr/anatomi/sistem/sindirim-sistemi/) · [Karın (abdomen)](https://durgical.com/tr/anatomi/bolge/kar-n/)

# Apendiks (appendix vermiformis)

Apendiks, sağ alt karında çekuma bağlı küçük, parmak benzeri bir tüptür; tıkanıp iltihaplandığında apandisite yol açar.

[3D görüntüle →](https://durgical.app/?from=durgipedia&lang=en#region=abdomen&select=appendix&side=r)

Durgical uygulamasında açılır, üyelik gerekmez.

## Nedir

Sağ alt karında çekumdan sarkan dar, parmak biçimli bir tüp (yaklaşık 8-10 cm).

## Ne işe yarar

İşlevi tam bilinmemektedir; bağışıklık dokusu içerir ve yararlı bağırsak bakterilerini depoluyor olabilir.

## Önemli noktalar

- Tabanı sabittir ve üç tenya koli'nin çekum üzerinde birleştiği yerdedir; ucu değişkendir ve konumu bulguları belirler (retroçekal: psoas belirtisi; pelvik: obturator belirtisi, rektal hassasiyet)
- Apendiküler arter bir uç arterdir: tıkanmış lümen şiştiğinde gangren ve perforasyon hızla gelişebilir
- Apandisit en sık karın cerrahisi acilidir; genellikle fekalit (erişkinler) veya lenfoid hiperplazi (çocuklar) ile lümen tıkanmasıyla başlar

## Komşuluklar

**Önde**
Ön karın duvarı, büyük omentum ve ileum kıvrımları

**Arkada**
Retroçekal konum (en sık): çekumun arkasında, retroçekal girintide, iliakus ve psoas üzerinde

**Medial**
Terminal ileumun önünde veya arkasında preileal ve postileal konumlar

**Altta**
Pelvik konum: pelvis girişinin üzerinde, sağ over ve tuba uterina, [rektum](https://durgical.com/tr/anatomi/rektum/) ve mesaneye yakın

**İçerik**
Mukoza ve submukozada, en çok çocukluk ve ergenlikte bulunan lenfoid foliküller

## Nasıl bulunur

McBurney noktası sağ spina iliaca anterior superior'dan göbeğe olan mesafenin üçte birindedir; buradaki hassasiyet apandisiti düşündürür. Cerrahide tenya koli'ler çekum boyunca aşağı, tabanına kadar izlenir. Gebelikte büyüyen uterus apendiksi yukarı ve laterale iter; bu nedenle ağrı daha yukarıda olabilir.

## Fizik muayene

- Rovsing belirtisi: sol iliak fossaya bastırılması sağ iliak fossada ağrıya yol açar
- Psoas belirtisi: sağ kalçanın pasif ekstansiyonunda (sol yanına yatarken) veya dirence karşı fleksiyonunda ağrı; psoası irrite eden retroçekal bir apendiksi düşündürür
- Obturator belirtisi: fleksiyondaki sağ kalçanın pasif iç rotasyonunda ağrı; obturator internusa temas eden pelvik bir apendiksi düşündürür
- Rebound hassasiyeti (Blumberg belirtisi) ve defans paryetal peritonun iltihaplandığını gösterir

## Görüntülemede

Çocuklarda ve gebelikte önce ultrason yapılır: yaklaşık 6 mm'den geniş, kompresyonla ezilmeyen, kör sonlanan bir tüp, bazen akustik gölgeli bir fekalit ve çevresinde parlak iltihaplı yağ. Erişkinlerde BT kalınlaşmış, kontrast tutan bir apendiks, yağ çizgilenmesi, fekalit, apse veya serbest sıvı gösterir; gebelikte ultrason sonuç vermediğinde MR kullanılır.

## Sık görülen sorunlar

- Apandisit: tıkanmış ve enfekte apendiks; ağrı çoğunlukla göbek çevresinde başlar ve sağ alt kadrana kayar, ateş ve bulantı eşlik eder. Patlarsa peritonit gelişir.

## Nasıl tanı konur

Muayene, kan testleri, ultrasonografi (çocuklar, gebelik) veya BT.

## Tedavi

- Laparoskopik apendektomi ile çıkarılması; komplike olmayan bazı olgular antibiyotikle tedavi edilir.

## Klinik ilişki

- Apendektomi: apendiküler arteri içeren mezoapendiks kesilir, ardından taban bağlanır; açık yaklaşım McBurney noktası merkezli, kas ayırıcı bir insizyon kullanır
- Retroçekal apendiks az ön hassasiyet ve yan ağrısı verebilir; pelvik apendiks ishal, sık idrara çıkma ve rektal hassasiyete yol açarak tanıyı geciktirebilir
- Perforasyon küçük çocuklarda ve yaşlı erişkinlerde daha sıktır; küçük çocuklarda kısa büyük omentum onu daha az iyi çevreler
- Apendiksin nöroendokrin tümörleri çoğu zaman apendektomi materyalinde tesadüfen bulunur

## Anatomik varyasyonlar

- Uç konumları: en sık retroçekal, ardından pelvik; subçekal, preileal ve postileal daha seyrek
- Nadir: agenezi veya duplikasyon; situs inversus veya intestinal malrotasyonda sol tarafta apendiks

## Gelişim

Çekum ve apendiks orta bağırsak kıvrımındaki tek bir çekal tomurcuktan gelişir: uzak ucu geride kalarak apendiks olarak dar kalır, yakın ucu ise çekum olarak genişler. Yenidoğanda apendiks huni biçimli bir çekumun ucundadır; çekum duvarının daha sonraki eşit olmayan büyümesi tabanını posteromedial yüze taşır.

## İlgili hastalıklar

- [Akut apandisit](https://durgical.com/tr/hastaliklar/akut-apandisit/)

## Kendinizi sınayın

Cevabı düşünün, sonra görmek için soruya dokunun.

## McBurney noktası nerededir?

Sağ spina iliaca anterior superior'dan göbeğe olan mesafenin üçte birinde; apendiksin tabanının üzerindedir ve buradaki hassasiyet apandisiti düşündürür.

## Cerrahide apendiksin tabanı nasıl bulunur?

Tenya koli'ler çekum boyunca aşağı izlenerek: ucu değişkenken sabit olan tabanda birleşirler.

## Apendiksin en sık konumu nedir ve hangi belirtiyi verir?

Retroçekal: az ön hassasiyet, yan ağrısı ve psoas belirtisi; pelvik apendiks obturator belirtisi ve rektal hassasiyet verir.

## Apandisit neden hızla gangren ve perforasyona ilerleyebilir?

Apendiküler arter (ileokolik arterden) bir uç arterdir; bu nedenle tıkanmış lümen şiştiğinde kanlanma bozulur.

## Apandisitte apendiks lümenini genellikle ne tıkar?

Erişkinlerde fekalit, çocuklarda lenfoid hiperplazi.

Eğitim amaçlı bilgidir, tıbbi tavsiye değildir. Herhangi bir belirtide bir sağlık profesyoneline başvurun.

## Adları

**Resmî Latince (TA2)**
appendix vermiformis TA2 2976

**Resmî İspanyolca (DeCS)**
Apéndice DeCS D001065

**İngilizce (TA2)**
Vermiform appendix

## İlgili

- [Çekum (caecum)](https://durgical.com/tr/anatomi/cekum/)
- [Mezoapendiks (mesoappendix)](https://durgical.com/tr/anatomi/mezoapendiks/)
- [Psoas majör kası (m. psoas major)](https://durgical.com/tr/anatomi/psoas-major-kas/)
- [Apendiküler arter (a. appendicularis)](https://durgical.com/tr/anatomi/apendikuler-arter/)

Kaynaklar: Terminologia Anatomica (TA2); [DeCS](https://decs.bvsalud.org/es/ths/resource/?id=1071); [Anatomy, Abdomen and Pelvis: Appendix](https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK459205/); Anatomy of the Human Body (20th ed.): The Digestive Apparatus (Lea & Febiger (Gray's Anatomy, 1918), 1918) · uyarlanmıştır, Public domain.

## **Bir hata mı buldunuz?** Topluluk için sürekli geliştiriyoruz. Neyin yanlış olduğunu bize yazın, ekibimiz inceleyecek. Hata bildir

Temsili modeldir, yalnızca eğitim amaçlıdır.

---
Source: https://durgical.com/tr/anatomi/apendiks/
License: CC BY 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/). Cite as: DurgiPedia (durgical.com), https://durgical.com/tr/anatomi/apendiks/