[Durgical](https://durgical.com/tr/durgipedia/) › [DurgiPedia](https://durgical.com/tr/durgipedia/) › [Anatomi](https://durgical.com/tr/anatomi/) › [Baş ve boyun](https://durgical.com/tr/anatomi/bolge/bas-ve-boyun/) › Koku siniri (I; n. olfactorius)

[Sinir sistemi](https://durgical.com/tr/anatomi/sistem/sinir-sistemi/) · [Baş ve boyun](https://durgical.com/tr/anatomi/bolge/bas-ve-boyun/)

# Koku siniri (I; n. olfactorius)

Koku siniri (I. kraniyal sinir) kokuyu burun tavanından beyne taşır; kafa travması veya viral enfeksiyonlarla sıklıkla hasar görür.

[3D görüntüle →](https://durgical.app/?from=durgipedia&lang=en#region=head_neck&select=olfactory_nerve&side=r)

Durgical uygulamasında açılır, üyelik gerekmez.

## Nedir

Burun tavanından kribriform plaktan geçerek olfaktör bulbusa uzanan ince sinir iplikçikleri.

## Ne işe yarar

Koku; kafa travması veya viral enfeksiyonlardan sonra sıklıkla kaybolur.

## Önemli noktalar

- Koku, diğer duyulardan farklı olarak önce talamusta aktarılmadan kortekse (piriform korteks, amigdala, entorinal alan) ulaşır
- Koku reseptör nöronları yaşam boyu bazal kök hücrelerden yenilenir; rejenere olabilen az sayıdaki nörondan biridir
- Kafa travması, sıklıkla başın arkasına alınan bir darbe, ince lifleri lamina cribrosa düzeyinde koparır: anozmi, bazen burundan BOS sızıntısıyla birlikte
- Koku kaybı viral üst solunum yolu enfeksiyonları sonrasında sıktır ve Parkinson ile Alzheimer hastalıklarının erken bir özelliğidir

## Komşuluklar

**Seyir**
Koku epitelinden (burun boşluğunun tavanı, nazal septumun üst bölümü ve üst konka) çıkan yaklaşık 20 demet, etmoid kemiğin lamina cribrosa'sını geçerek bulbus olfactorius'a ulaşır; bulbus geriye doğru tractus olfactorius olarak devam eder

**Üstte**
Bulbus ve tractus, frontal lobun altında, gyrus rectus'un yanındaki sulcus olfactorius'ta yer alır

**Altta**
Burun boşluğunun tavanı; ön kraniyal çukurdan yalnızca ince lamina cribrosa ile ayrılır

## Nasıl bulunur

Ele gelmez. Koku mukozası burun boşluğunun tavanını, septumun üst bölümünü ve üst konkayı (koku yarığı) döşer; lifleri lamina cribrosa'dan yukarı geçtiği için endoskopik sinüs cerrahisinde bu bölgeye özen gösterilir.

## Fizik muayene

- Her burun deliği ayrı ayrı, gözler kapalıyken tanıdık ve tahriş etmeyen bir kokuyla (kahve, sabun) test edilir; amonyak gibi tahriş ediciler koku duyusundan çok trigeminal siniri uyarır
- Standart koku tanıma testleri (kazı-kokla kokular) azalmış koku ile koku yokluğunu ayıran bir puan verir

## Görüntülemede

Ön kafa tabanının koronal MR'ı Kallmann sendromunda küçük veya hiç olmayan bulbus olfactorius'ları ve olfaktör sulkusları gösterir; ince kesitli BT lamina cribrosa kırıklarını ve BOS sızıntısının yerini gösterir.

## Klinik ilişki

- Viral enfeksiyon sonrası koku kaybı (soğuk algınlığı, COVID-19) aylar içinde düzelebilir; iyileşme sırasında sıklıkla bozulmuş koku algısı (parozmi) görülür
- Olfaktör oluk menenjiyomu: yavaş ve çoğu zaman fark edilmeyen anozmi; bir tarafta optik atrofi, diğer tarafta papilödeme yol açabilir (Foster Kennedy sendromu)
- Kallmann sendromu: hipogonadotropik hipogonadizm (gecikmiş ergenlik) ile birlikte anozmi
- Lamina cribrosa yakınındaki kafa tabanı cerrahisi ve endoskopik sinüs cerrahisi BOS sızıntısı ve koku kaybı riski taşır

## Anatomik varyasyonlar

- Olfaktör çukurun derinliği değişkendir (Keros tip 1–3); derin olduğunda lamina cribrosa'nın ince lateral lamellası yüksektir ve etmoid cerrahisinde daha kolay delinir, BOS sızıntısı riski doğar

## Gelişim

Olfaktör plakoddan gelişir; GnRH üreten nöronlar koku siniri boyunca ön beyne göç eder, bu nedenle Kallmann sendromunda bu göçün başarısızlığına anozmi eşlik eder.

## Kendinizi sınayın

Cevabı düşünün, sonra görmek için soruya dokunun.

## Koku sinirinin (I) lifleri hangi kemik plaktan geçer ve oradaki bir kafa travması neye yol açar?

Etmoid kemiğin lamina cribrosa'sından; liflerin kopması anozmiye, bazen burundan BOS sızıntısına yol açar.

## Koku sinirinin koku yolu kortekse giderken diğer duyulardan nasıl ayrılır?

Önce talamusta aktarılmadan kortekse (piriform korteks, amigdala, entorinal alan) ulaşır.

## Koku siniri yatak başında nasıl test edilir ve neden amonyaktan kaçınılır?

Her burun deliği ayrı ayrı, gözler kapalıyken tanıdık ve tahriş etmeyen bir kokuyla; amonyak gibi tahriş ediciler koku duyusunu değil trigeminal siniri uyarır.

## Hangi sendrom anozmiyi hipogonadotropik hipogonadizmle birleştirir?

Kallmann sendromu: hipogonadotropik hipogonadizme bağlı gecikmiş ergenlikle birlikte koku kaybı.

Eğitim amaçlı bilgidir, tıbbi tavsiye değildir. Herhangi bir belirtide bir sağlık profesyoneline başvurun.

## Adları

**Resmî Latince (TA2)**
nervus olfactorius TA2 6181

**Resmî İspanyolca (DeCS)**
Nervio Olfatorio DeCS D009832

**İngilizce (TA2)**
Olfactory nerve

## İlgili

- [Kribriform lamina (lamina cribrosa)](https://durgical.com/tr/anatomi/kribriform-lamina/)

Kaynaklar: Terminologia Anatomica (TA2); [DeCS](https://decs.bvsalud.org/es/ths/resource/?id=10018); [Neuroanatomy, Cranial Nerve 1 (Olfactory)](https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK556051/); Anatomy of the Human Body (20th ed.): Composition and Central Connections of the Spinal Nerves (Lea & Febiger (Gray's Anatomy, 1918), 1918) · uyarlanmıştır, Public domain.

## **Bir hata mı buldunuz?** Topluluk için sürekli geliştiriyoruz. Neyin yanlış olduğunu bize yazın, ekibimiz inceleyecek. Hata bildir

Temsili modeldir, yalnızca eğitim amaçlıdır.

---
Source: https://durgical.com/tr/anatomi/koku-siniri/
License: CC BY 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/). Cite as: DurgiPedia (durgical.com), https://durgical.com/tr/anatomi/koku-siniri/