[Durgical](https://durgical.com/tr/durgipedia/) › [DurgiPedia](https://durgical.com/tr/durgipedia/) › [Anatomi](https://durgical.com/tr/anatomi/) › [Baş ve boyun](https://durgical.com/tr/anatomi/bolge/bas-ve-boyun/) › Yarım daire kanalları (canales semicirculares)

[Duyu organları](https://durgical.com/tr/anatomi/sistem/duyu-organlar/) · [Baş ve boyun](https://durgical.com/tr/anatomi/bolge/bas-ve-boyun/)

# Yarım daire kanalları (canales semicirculares)

Yarım daire kanalları, iç kulakta birbirine dik açılı üç sıvı dolu halkadır; denge için başın dönüşünü algılar.

[3D görüntüle →](https://durgical.app/?from=durgipedia&lang=en#region=head_neck&select=semicircular_canals&side=r)

Durgical uygulamasında açılır, üyelik gerekmez.

## Nedir

Birbirine dik açılarla yerleşmiş, sıvı dolu üç kanal halkası.

## Ne işe yarar

Başın dönme hareketini algılar; içlerindeki serbest kristaller pozisyonel vertigoya (BPPV) yol açar.

## Önemli noktalar

- Her kanalcık, başın dönüşü sırasında endolenf akımıyla bükülen jelatinöz kupulalı bir krista taşıyan ampullaya genişler
- Kanallar çiftler halinde çalışır: iki lateral kanal birlikte ve her anterior kanal karşı taraftaki posterior kanalla
- BPPV: utrikülden gelen otokonyalar bir kanala, çoğunlukla posteriora düşer; Dix–Hallpike testi kısa bir gecikmeden sonra kısa süreli, yukarı vuran, torsiyonel nistagmus oluşturur
- Süperior kanal dehisansı: anterior kanal üzerindeki kemiğin eksikliği yüksek ses veya basınçla vertigoya ve kişinin kendi vücut seslerini duymasına yol açar

## Komşuluklar

**İçerik**
Kemik kanallar içinde perilenfte yüzen, endolenf içeren membranöz yarım daire kanalcıkları

**Önde**
Kanalların utrikülüne beş açıklıkla açıldığı vestibül (anterior ve posterior kanal ortak bir kolu paylaşır)

**Lateral**
Lateral kanal, aditus ve mastoid antrumun medial duvarına kabarır; mastoid cerrahisinde bir işaret noktasıdır

**Üstte**
Anterior kanal, orta kraniyal fossa tabanının altında, petröz sırtta eminentia arcuata'yı kabartır

## Nasıl bulunur

Baş dik iken anterior kanal petröz kemiğin uzun eksenine yaklaşık dik, posterior kanal ona yaklaşık paralel, lateral kanal ise yataydan yaklaşık 30° eğimlidir; kalorik testte başın öne eğilmesinin nedeni budur.

## Fizik muayene

- Dix–Hallpike: baş 45° çevrilir ve kişi, başı muayene masasının ucundan hafifçe sarkacak şekilde hızla arkaya yatırılır; latans, torsiyonel yukarı vuran nistagmus ve yorulma posterior kanal BPPV'sini gösterir
- Sırtüstü roll testi: başı her iki yana çevirmekle ortaya çıkan horizontal nistagmus lateral kanal BPPV'sini gösterir
- Baş impuls testi: bir tarafa hızlı baş çevirmeden sonra düzeltici sakkad, o taraftaki vestibüler girdinin zayıf olduğunu gösterir (vestibüler nörit); akut vertigoda normal sonuç inme kuşkusunu artırır
- Kalorik test: dış kulak yoluna verilen su veya hava lateral kanalda endolenf akımı oluşturur; soğuk, test edilen taraftan uzağa, sıcak ise ona doğru vuran nistagmus verir
- Fistül testi: dış kulak yolundaki basıncın vertigo ve nistagmus oluşturması, lateral kanalın kolesteatomla aşınmasını düşündürür

## Görüntülemede

BPPV klinik olarak tanınır. Temporal kemik BT'si dehisan anterior kanalı veya kolesteatomla aşınmış kanalı gösterir; santral nedenlerden veya vestibüler schwannomdan şüphelenildiğinde MR kullanılır.

## Sık görülen sorunlar

- Benign paroksismal pozisyonel vertigo (BPPV): serbest kristaller yatakta dönerken veya yukarı bakarken kısa süreli baş dönmesine yol açar.
- Vestibüler nörit ve Ménière hastalığı da vertigoya neden olur.

## Nasıl tanı konur

Vertigoyu ve tipik göz hareketlerini tetikleyen pozisyonel testler (Dix-Hallpike).

## Tedavi

- Kristalleri kanaldan dışarı çıkaran yeniden konumlandırma manevraları (Epley gibi).
- Denge egzersizleri (vestibüler rehabilitasyon).

## Klinik ilişki

- BPPV, partikülleri utriküle geri yuvarlayan kanalit repozisyon manevralarıyla tedavi edilir (posterior kanal için Epley veya Semont, lateral kanal için barbekü manevrası)
- Vestibüler nörit: işitme kaybı olmadan nistagmusla birlikte saatlerce ila günlerce süren sürekli vertigo; işitme kaybı eşlik ederse labirentit adını alır
- Ménière hastalığı: dalgalanan işitme kaybı, tinnitus ve dolgunlukla birlikte dakikalar ila saatler süren vertigo atakları
- Mastoidektomide lateral kanal, hemen altından geçen fasiyal sinirin seviyesini işaretler

## Gelişim

Kanallar otik vezikülün utriküler kısmından tomurcuklanır; kemik kanallar doğumda tamamen oluşmuş ve erişkin boyutundadır.

## Akılda tutmak için

Kalorik nistagmus: «COWS» (İngilizce akrostiş), Cold Opposite, Warm Same: soğukta hızlı faz karşı tarafa, sıcakta aynı tarafa vurur.

## İlgili hastalıklar

- [Benign paroksismal pozisyonel vertigo (BPPV)](https://durgical.com/tr/hastaliklar/benign-paroksismal-pozisyonel-vertigo/)
- [Ménière hastalığı](https://durgical.com/tr/hastaliklar/meniere-hastal-g/)

## Kendinizi sınayın

Cevabı düşünün, sonra görmek için soruya dokunun.

## Her yarım daire kanalcığının ampullası ne içerir ve başın dönüşünü nasıl algılar?

Baş döndüğünde endolenf akımıyla bükülen jelatinöz kupulalı bir krista.

## BPPV'de en sık hangi yarım daire kanalı etkilenir ve Dix–Hallpike testi ne gösterir?

Posterior kanal: kısa bir gecikmeden sonra yorulan, kısa süreli, yukarı vuran torsiyonel nistagmus.

## Kalorik testte soğuk ve sıcak suyla nistagmusun hızlı fazı hangi yöne vurur?

Soğuk: test edilen kulaktan uzağa; sıcak: ona doğru («COWS», İngilizce akrostiş: Cold Opposite, Warm Same). Su, lateral kanalda endolenf akımı oluşturur.

## Akut vertigoda baş impuls testinde düzeltici sakkad ne anlama gelir?

Vestibüler nöritte olduğu gibi, başın çevrildiği taraftaki vestibüler girdinin zayıf olduğunu; akut vertigoda normal sonuç inme kuşkusunu artırır.

## Süperior kanal dehisansında yüksek ses veya basınçla ortaya çıkan vertigonun nedeni nedir?

Anterior yarım daire kanalı üzerindeki kemiğin eksikliği; etkilenen kişiler kendi vücut seslerini de duyabilir.

Eğitim amaçlı bilgidir, tıbbi tavsiye değildir. Herhangi bir belirtide bir sağlık profesyoneline başvurun.

## Adları

**Resmî Latince (TA2)**
canales semicirculares TA2 6954

**Resmî İspanyolca (DeCS)**
Canales Semicirculares DeCS D012665

**İngilizce (TA2)**
Semicircular canals

## İlgili

- [Vestibül (vestibulum)](https://durgical.com/tr/anatomi/vestibul/)
- [Şakak kemikleri (ossa temporalia)](https://durgical.com/tr/anatomi/sakak-kemikleri/)

Kaynaklar: Terminologia Anatomica (TA2); [DeCS](https://decs.bvsalud.org/es/ths/resource/?id=27829&filter=ths_termall&q=Semicircular%20Canals); [Inner Ear Anatomy and Cochlear Physiology](https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK538335/); [Benign Paroxysmal Positional Vertigo](https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK470308/).

## **Bir hata mı buldunuz?** Topluluk için sürekli geliştiriyoruz. Neyin yanlış olduğunu bize yazın, ekibimiz inceleyecek. Hata bildir

Temsili modeldir, yalnızca eğitim amaçlıdır.

---
Source: https://durgical.com/tr/anatomi/yar-m-daire-kanallar/
License: CC BY 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/). Cite as: DurgiPedia (durgical.com), https://durgical.com/tr/anatomi/yar-m-daire-kanallar/