[Durgical](https://durgical.com/tr/durgipedia/) › [DurgiPedia](https://durgical.com/tr/durgipedia/) › [Farmakoloji](https://durgical.com/tr/farmakoloji/) › [Antiproliferatif immünsüpresanlar](https://durgical.com/tr/farmakoloji/gruplar/antiproliferatif-immunsupresanlar/) › Azatiyoprin

# Azatiyoprin

## Antiproliferatif immünsüpresanlar?

Antiproliferatif immünsüpresanlar

6-merkaptopürine dönüşüp bağışıklık hücrelerinin çoğalmasını durduran eski bir immünsüpresan tablet. Kan sayımı izlenir; allopurinolle tehlikelidir.

Güncellendi 1 Kas 2026

## Hızlı bilgi

**Group**
[Antiproliferatif immünsüpresanlar](https://durgical.com/tr/farmakoloji/gruplar/antiproliferatif-immunsupresanlar/)

**Target**
Tiyoguanin nükleotitleri aracılığıyla pürin sentezi

**Used for**
Böbrek nakli rejeksiyonunun önlenmesi

**Key effects**
Bulantı ve kusma · Lökopeni · Döküntü

**Monitor**
Trombositlerle birlikte tam kan sayımı

**ATC**
L04AX01

Doz yok: dozu güncel kılavuza göre klinisyen belirler.

Bu sayfada

- Temeller Etki mekanizması
- Endikasyonlar
- Yan etkiler
- Kontrendikasyonlar
- Önemli etkileşimler
- Neler izlenir
- Uygulama ve güvenlik
- Gebelik ve emzirme
- Hemşirelik bakımı
- Farmakokinetik
- Akılda tutmak için
- Kendinizi sınayın
- İlişkili ilaçlar
- İlişkili hastalıklar

## Etki mekanizması

Azatiyoprin, 6-merkaptopürinin ön ilacıdır. Pürin sentezini inhibe eden ve DNA'ya katılan tiyoguanin nükleotitlerine dönüştürülür; böylece hızla bölünen lenfositler çoğalamaz. 6-Merkaptopürin TPMT (metilasyon) ve ksantin oksidaz (oksidasyon) ile inaktive edilir; düşük TPMT veya NUDT15 aktivitesi ya da ksantin oksidazın bloke edilmesi aktif metabolitlerin birikmesine yol açar.

- 6-merkaptopürine dönüştürülür
- Ardından tiyoguanin nükleotitlerine (aktif)
- Pürin sentezi düşer ve nükleotitler DNA'ya girer
- Lenfositler çoğalamaz

## Endikasyonlar

- Böbrek nakli rejeksiyonunun önlenmesi, ek tedavi olarak
- Aktif romatoid artrit [Romatoid artrit →](https://durgical.com/tr/hastaliklar/romatoid-artrit/)
- Crohn hastalığı (endikasyon dışı) [Crohn hastalığı →](https://durgical.com/tr/hastaliklar/crohn-hastal-g/)
- Ülseratif kolit (endikasyon dışı) [Ülseratif kolit →](https://durgical.com/tr/hastaliklar/ulseratif-kolit/)

## Yan etkiler

### Sık

- Bulantı ve kusma
- Lökopeni
- Karaciğer enzimlerinde yükselme
- Döküntü

### Ciddi (nadir, önemli)

- Özellikle TPMT veya NUDT15 eksikliğinde ağır kemik iliği baskılanması
- Malignite: nakil sonrası lenfoma, inflamatuvar bağırsak hastalığında hepatosplenik T hücreli lenfoma, deri kanseri
- Progresif multifokal lökoensefalopati dahil ciddi enfeksiyonlar
- Ağır bulantı, kusma ve ateşle seyreden aşırı duyarlılık reaksiyonu; pankreatit
- Hepatotoksisite

## Kontrendikasyonlar

- Azatiyoprine aşırı duyarlılık
- Gebelikte romatoid artrit
- Daha önce alkilleyici ajanlarla tedavi edilmiş romatoid artrit (yüksek malignite riski)

## Önemli etkileşimler

**Allopurinol ve febuksostat**
Ksantin oksidazı bloke eder: aktif metabolitler birikir ve kemik iliği toksisitesi ağır olabilir; febuksostat onunla birlikte kullanılmaz.

**Aminosalisilatlar (sülfasalazin, mesalazin)**
TPMT'yi inhibe eder; dikkatle kullanılır.

**Varfarin**
Antikoagülan etkisini zayıflatabilir.

**Ribavirin ve diğer kemik iliğini baskılayan ilaçlar**
Ağır pansitopeni.

## Neler izlenir

- Trombositlerle birlikte tam kan sayımı; başlangıçta sık, sonra düzenli
- Başlamadan önce TPMT ve NUDT15 testi
- Karaciğer testleri
- Kanser açısından deri kontrolleri

## Uygulama ve güvenlik

- Ağızdan tablet, genellikle yemekten sonra; yemekten sonra veya bölünmüş dozlarda almak bulantıyı azaltabilir.
- Her gün yaklaşık aynı saatlerde alınır.

## Gebelik ve emzirme

Fetusa zarar verebilir; gebelikte romatoid artrit için kontrendikedir ve nakil alıcılarında tedavi ekibi her olguyu ayrı değerlendirir.

## Hemşirelik bakımı

- İlk dozdan önce allopurinol veya febuksostatı sorun.
- TPMT ve NUDT15 sonuçlarının mevcut olduğunu kontrol edin.
- Enfeksiyon ve kanama belirtilerini öğretin: ateş, boğaz ağrısı, morarma.
- Güneşten korunmayı ve deri kontrollerini öğretin.
- Başladıktan kısa süre sonra ağır bulantı, kusma, ateş veya karın ağrısı olursa bildirilmelidir.

## Farmakokinetik

**Emilim**
Ağızdan iyi emilir

**Metabolizma**
6-merkaptopürine dönüştürülür; TPMT ve ksantin oksidaz ile inaktive edilir; böbrek yetmezliğinde toksisite olasılığı artar

## Akılda tutmak için

«AzaTHIOprine runs on THIOpurine» (İngilizce akrostiş): azatiyoprin tiyopürinle çalışır; TPMT ve ksantin oksidaz onun frenleridir. Bir freni kesin (düşük TPMT, allopurinol), kemik iliği çöker.

## Kendinizi sınayın

Cevabı düşünün, sonra görmek için soruya dokunun.

## Azatiyoprinden önce hangi enzim testi yapılır ve neden?

TPMT (ve NUDT15) aktivitesi veya genotipi: eksikliği olan hastalarda tiyoguanin nükleotitleri birikir ve olağan dozlarda ağır miyelotoksisite gelişir.

## Azatiyoprin kullanan bir hastaya gut için allopurinol veriliyor. Risk nedir?

Allopurinol, 6-merkaptopürini inaktive eden yollardan biri olan ksantin oksidazı bloke eder; aktif metabolitler birikir ve kemik iliği baskılanması ağır olabilir.

## İnflamatuvar bağırsak hastalığı olan genç hastalarda hangi lenfoma azatiyoprinle ilişkilidir?

Hepatosplenik T hücreli lenfoma; azatiyoprinle bildirilmiş nadir ve agresif bir lenfomadır, bazı olgular ayrıca TNF blokeri alan hastalardadır.

## İlişkili ilaçlar

- [Mikofenolat mofetil](https://durgical.com/tr/farmakoloji/mikofenolat-mofetil/)
- [Siklosporin](https://durgical.com/tr/farmakoloji/siklosporin/)
- [Takrolimus](https://durgical.com/tr/farmakoloji/takrolimus/)

## İlişkili hastalıklar

- [Romatoid artrit](https://durgical.com/tr/hastaliklar/romatoid-artrit/)
- [Crohn hastalığı](https://durgical.com/tr/hastaliklar/crohn-hastal-g/)
- [Ülseratif kolit](https://durgical.com/tr/hastaliklar/ulseratif-kolit/)

[← Gruba dön: Antiproliferatif immünsüpresanlar](https://durgical.com/tr/farmakoloji/gruplar/antiproliferatif-immunsupresanlar/)

İlaçların nasıl etki ettiğine dair eğitim amaçlı içeriktir; reçete rehberi değildir ve bir sağlık profesyonelinin önerisinin yerini tutmaz. Doz bilgisi içermez.

Kaynaklar: [Azathioprine: MedlinePlus Drug Information](https://medlineplus.gov/druginfo/meds/a682167.html) (MedlinePlus (U.S. National Library of Medicine), 2023); [DailyMed - AZATHIOPRINE tablet](https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=ceab8e8b-d022-4d0c-a552-cc5782446248) (DailyMed (U.S. National Library of Medicine), 2026); [ATCDDD - ATC/DDD Index](https://atcddd.fhi.no/atc_ddd_index/?code=L04AX01) (WHO Collaborating Centre for Drug Statistics Methodology, 2026).

## **Bir hata mı buldunuz?** Topluluk için sürekli geliştiriyoruz. Neyin yanlış olduğunu bize yazın, ekibimiz inceleyecek. Hata bildir

Temsili modeldir, yalnızca eğitim amaçlıdır.

---
Source: https://durgical.com/tr/farmakoloji/azatiyoprin/
License: CC BY 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/). Cite as: DurgiPedia (durgical.com), https://durgical.com/tr/farmakoloji/azatiyoprin/