[Durgical](https://durgical.com/tr/durgipedia/) › [DurgiPedia](https://durgical.com/tr/durgipedia/) › [Farmakoloji](https://durgical.com/tr/farmakoloji/) › [Öksürük ve soğuk algınlığı ilaçları](https://durgical.com/tr/farmakoloji/gruplar/oksuruk-ve-soguk-alg-nl-g-ilaclar/) › Dekstrometorfan

# Dekstrometorfan

## Öksürük ve soğuk algınlığı ilaçları?

Öksürük ve soğuk algınlığı ilaçları

Birçok soğuk algınlığı ürününde bulunan, opioid olmayan bir öksürük baskılayıcı; MAO inhibitörleriyle tehlikelidir ve yüksek dozlarda kötüye kullanılır.

Güncellendi 1 Kas 2026

## Hızlı bilgi

**Group**
[Öksürük ve soğuk algınlığı ilaçları](https://durgical.com/tr/farmakoloji/gruplar/oksuruk-ve-soguk-alg-nl-g-ilaclar/)

**Target**
NMDA glutamat reseptörü ve sigma-1 reseptörü (öksürük merkezi)

**Used for**
Akut bronşit öksürüğü

**Key effects**
Baş dönmesi ve uyuklama · Bulantı

**Monitor**
Öksürüğün sıklığı ve niteliği

**ATC**
R05DA09

Doz yok: dozu güncel kılavuza göre klinisyen belirler.

Bu sayfada

- Temeller Etki mekanizması
- Endikasyonlar
- Yan etkiler
- Kontrendikasyonlar
- Önemli etkileşimler
- Neler izlenir
- Uygulama ve güvenlik
- Gebelik ve emzirme
- Hemşirelik bakımı
- Farmakokinetik
- Akılda tutmak için
- Kendinizi sınayın
- İlişkili ilaçlar
- İlişkili hastalıklar

## Etki mekanizması

Dekstrometorfan bir kodein analoğunun d-izomeridir, ancak olağan dozlarda analjezik veya anlamlı opioid etkisi yoktur. Beyin sapındaki öksürük merkezinin eşiğini, muhtemelen NMDA reseptör blokajı ve sigma-1 reseptör etkileriyle yükseltir. Ayrıca serotonin geri alımını inhibe eder; bu da MAO inhibitörleriyle görülen serotonin sendromunu açıklar. CYP2D6 onu dekstrorfana dönüştürür; yüksek dozlarda NMDA etkileri disosiyasyon ve halüsinasyonlara yol açar, kötüye kullanılmasının nedeni budur.

- Dekstrometorfan beyin sapındaki öksürük merkezine ulaşır
- NMDA ve sigma-1 etkileri öksürük eşiğini yükseltir
- Daha az irritan sinyal öksürüğü tetikler
- Yüksek dozlarda NMDA blokajı disosiyasyona yol açar

## Endikasyonlar

- Soğuk algınlığı veya gripten kaynaklanan kuru, tahriş edici öksürüğün geçici olarak giderilmesi [Soğuk algınlığı (akut viral rinofarenjit) →](https://durgical.com/tr/hastaliklar/soguk-alg-nl-g/)
- Akut bronşit öksürüğü (yalnızca belirtilerin giderilmesi) [Akut bronşit →](https://durgical.com/tr/hastaliklar/akut-bronsit/)

## Yan etkiler

### Sık

- Baş dönmesi ve uyuklama
- Bulantı, kusma ve mide rahatsızlığı
- Sinirlilik veya huzursuzluk

### Ciddi (nadir, önemli)

- MAO inhibitörleri veya diğer serotonerjik ilaçlarla serotonin sendromu
- Yüksek dozlarda kötüye kullanım: halüsinasyonlar, disosiyasyon, ajitasyon, taşikardi
- Öksürük ve soğuk algınlığı ürünleriyle küçük çocuklarda ciddi etkiler veya ölüm

## Kontrendikasyonlar

- Bir MAO inhibitörü kullanmak veya son iki hafta içinde bırakmış olmak
- Reçetesiz öksürük ve soğuk algınlığı ürünleriyle 4 yaş altındaki çocuklar
- Prodüktif öksürükte (sekresyonları hapsedebilir) ve astımda dikkat

## Önemli etkileşimler

**MAO inhibitörleri (ve bıraktıktan sonraki iki hafta içinde)**
Serotonin sendromu: ajitasyon, ateş, rijidite, klonus

**SSRI'lar ve diğer serotonerjik ilaçlar**
Serotonin toksisitesi riskinde artış

**CYP2D6 inhibitörleri (fluoksetin, paroksetin, kinidin)**
Dekstrometorfan düzeylerini yükseltir

**Alkol ve sedatifler**
Aditif uyuklama

## Neler izlenir

- Öksürüğün sıklığı ve niteliği
- Etkileşen ilaçlarla serotonin toksisitesi belirtileri
- Ergenlerde kötüye kullanım belirtileri

## Uygulama ve güvenlik

- Oral şuruplar, sıvılar, tabletler ve pastiller; sıklıkla başka bileşenlerle kombine
- DM ibareli etiketler dekstrometorfan içerir: yinelenmeyi önlemek için her ürünü kontrol edin
- Sıvılar mutfak kaşığıyla değil, birlikte verilen ölçüm aracıyla ölçülür

## Gebelik ve emzirme

Dekstrometorfan gebelikte net bir zarar sinyali olmaksızın yaygın olarak kullanılmıştır; başka bileşenler içeren kombinasyon ürünlerinin ayrıca değerlendirilmesi gerekir.

## Hemşirelik bakımı

- Kullanımdan önce MAO inhibitörlerini ve antidepresanları sorun
- Bir haftadan uzun süren ya da ateş, döküntü veya baş ağrısıyla birlikte olan öksürüğün tıbbi değerlendirme gerektirdiğini öğretin
- Öksürük ürünlerini çocukların ulaşamayacağı yerde tutun

## Farmakokinetik

**Emilim**
Ağızdan iyi emilir

**Metabolizma**
Karaciğer, CYP2D6 ile dekstrorfana; yavaş metabolize edicilerde düzeyler daha yüksektir

**Eliminasyon**
İdrar

**Etki başlangıcı ve süresi**
Yaklaşık yarım saat içinde, birkaç saat sürer

## Akılda tutmak için

DM (İngilizce akrostiş): Don't Mix (karıştırmayın) MAO inhibitörleriyle.

## Kendinizi sınayın

Cevabı düşünün, sonra görmek için soruya dokunun.

## Dekstrometorfan bir opioid analjezik midir?

Hayır; olağan dozlarda analjezik veya anlamlı opioid etkisi olmayan, kodeinle akraba bir izomerdir.

## Dekstrometorfanın hangi etkileşimi serotonin sendromuna yol açabilir?

MAO inhibitörleri (bıraktıktan sonraki iki hafta içi dahil).

## Dekstrometorfanı hangi enzim metabolize eder?

CYP2D6.

## Dekstrometorfan yüksek dozlarda neden kötüye kullanılır?

NMDA reseptör blokajı disosiyatif ve halüsinojenik etkilere yol açar.

## İlişkili ilaçlar

- [Benzonatat](https://durgical.com/tr/farmakoloji/benzonatat/)
- [Guaifenesin](https://durgical.com/tr/farmakoloji/guaifenesin/)
- [Klorfenamin](https://durgical.com/tr/farmakoloji/klorfenamin/)

## İlişkili hastalıklar

- [Soğuk algınlığı (akut viral rinofarenjit)](https://durgical.com/tr/hastaliklar/soguk-alg-nl-g/)
- [Akut bronşit](https://durgical.com/tr/hastaliklar/akut-bronsit/)

[← Gruba dön: Öksürük ve soğuk algınlığı ilaçları](https://durgical.com/tr/farmakoloji/gruplar/oksuruk-ve-soguk-alg-nl-g-ilaclar/)

İlaçların nasıl etki ettiğine dair eğitim amaçlı içeriktir; reçete rehberi değildir ve bir sağlık profesyonelinin önerisinin yerini tutmaz. Doz bilgisi içermez.

Kaynaklar: [Dextromethorphan: MedlinePlus Drug Information](https://medlineplus.gov/druginfo/meds/a682492.html) (MedlinePlus (U.S. National Library of Medicine), 2022); [Use Caution When Giving Cough and Cold Products to Kids | FDA](https://www.fda.gov/drugs/safe-use-over-counter-otc-medicines-children/use-caution-when-giving-cough-and-cold-products-kids) (U.S. Food and Drug Administration, 2026); [ATCDDD - ATC/DDD Index](https://atcddd.fhi.no/atc_ddd_index/?code=R05DA09) (WHO Collaborating Centre for Drug Statistics Methodology, 2026).

## **Bir hata mı buldunuz?** Topluluk için sürekli geliştiriyoruz. Neyin yanlış olduğunu bize yazın, ekibimiz inceleyecek. Hata bildir

Temsili modeldir, yalnızca eğitim amaçlıdır.

---
Source: https://durgical.com/tr/farmakoloji/dekstrometorfan/
License: CC BY 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/). Cite as: DurgiPedia (durgical.com), https://durgical.com/tr/farmakoloji/dekstrometorfan/