[Durgical](https://durgical.com/tr/durgipedia/) › [DurgiPedia](https://durgical.com/tr/durgipedia/) › [Farmakoloji](https://durgical.com/tr/farmakoloji/) › Biguanidler

# Biguanidler

Karaciğerin daha az glukoz salmasını sağlayan oral glukoz düşürücü ilaçlar. Hâlâ yaygın kullanılan tek biguanid metformindir.

Güncellendi 1 Kas 2026

## Nedir

Tip 2 diyabet için guanidin türevi oral ilaçlardır. İnsülin salgısını artırmadan glukozu düşürürler.

## Etki mekanizması

Biguanidler karaciğer hücrelerinde birikir ve mitokondriyal kompleks I'i hafifçe inhibe eder. Hücrenin enerji yükü düşer (daha az ATP, daha fazla AMP), AMPK aktive olur ve hepatik glukoneogenez azalır. Bu etkilerden hangisinin en önemli olduğu ve bağırsağın ne kadar katkıda bulunduğu hâlâ tartışmalıdır.

Hedef: Mitokondriyal solunum zinciri, kompleks I (aşağı akışta AMPK aktivasyonuyla)

## Temel noktalar

- Çoğu kılavuzda yaşam tarzı değişiklikleriyle birlikte tip 2 diyabette birinci basamak ilaç.
- Tek başına hipoglisemiye yol açmaz; kilo açısından nötrdür veya hafif kilo kaybı yapar.
- En çok korkulan advers etki: laktik asidoz; çoğunlukla ağır böbrek yetmezliği, hipoksi, şok veya ağır alkol kullanımında.
- Böbrekten değişmeden atılır: kullanılıp kullanılamayacağını böbrek fonksiyonu belirler.
- Uzun süreli kullanım B12 vitaminini düşürür.

## Bu gruptaki ilaçlar

- [**Metformin** Tip 2 diyabette birinci basamak oral ilaç: esas olarak karaciğerin ürettiği glukozu azaltır ve tek başına nadiren… Mitokondriyal solunum zinciri, kompleks I](https://durgical.com/tr/farmakoloji/metformin/)

## Gruptaki diğerleri

- fenformin (laktik asidoz nedeniyle çoğu ülkede piyasadan çekilmiştir)
- buformin

## Kendinizi sınayın

Cevabı düşünün, sonra görmek için soruya dokunun.

## Fenformin neden piyasadan çekildi de metformin kullanılmaya devam etti?

Fenformin çok daha sık laktik asidoza yol açıyordu. Metformin daha polardır, mitokondrilere daha az girer ve gerçek olmakla birlikte çok daha düşük bir risk taşır.

## Biguanidler insülin salgısını artırır mı?

Hayır. Hepatik glukoz çıkışını azaltır ve insülin etkisini iyileştirirler; tek başına kullanıldıklarında nadiren hipoglisemiye yol açmalarının nedeni budur.

## Biguanid tedavisi öncesinde ve sırasında hangi organın fonksiyonu kontrol edilmelidir ve neden?

Böbrek fonksiyonu: metformin idrarla değişmeden atılır; bu nedenle filtrasyon hızının düşmesi birikmesine yol açar ve laktik asidoz riskini artırır.

[← Tüm farmakoloji](https://durgical.com/tr/farmakoloji/)

İlaçların nasıl etki ettiğine dair eğitim amaçlı içeriktir; reçete rehberi değildir ve bir sağlık profesyonelinin önerisinin yerini tutmaz. Doz bilgisi içermez.

Kaynaklar: [Metformin: MedlinePlus Drug Information](https://medlineplus.gov/druginfo/meds/a696005.html) (MedlinePlus (U.S. National Library of Medicine), 2026); [ATCDDD - ATC/DDD Index](https://atcddd.fhi.no/atc_ddd_index/?code=A10BA02) (WHO Collaborating Centre for Drug Statistics Methodology, 2026).

## **Bir hata mı buldunuz?** Topluluk için sürekli geliştiriyoruz. Neyin yanlış olduğunu bize yazın, ekibimiz inceleyecek. Hata bildir

Temsili modeldir, yalnızca eğitim amaçlıdır.

---
Source: https://durgical.com/tr/farmakoloji/gruplar/biguanidler/
License: CC BY 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/). Cite as: DurgiPedia (durgical.com), https://durgical.com/tr/farmakoloji/gruplar/biguanidler/