[Durgical](https://durgical.com/tr/durgipedia/) › [DurgiPedia](https://durgical.com/tr/durgipedia/) › [Farmakoloji](https://durgical.com/tr/farmakoloji/) › Triptanlar (5-HT1B/1D agonistleri)

# Triptanlar (5-HT1B/1D agonistleri)

Migren atağını durduran serotonin 5-HT1B/1D agonistleri. Damarları daralttıkları için koroner veya serebrovasküler hastalıkta kullanılmazlar.

Güncellendi 1 Kas 2026

## Nedir

Triptanlar, auralı veya aurasız migrenin akut tedavisinde kullanılan indol türevleridir; koruyucu değildirler. Başlıca hız, etki süresi, uygulama yolu (tablet, ağızda dağılan tablet, burun spreyi, enjeksiyon) ve metabolizma bakımından farklılık gösterirler. Subkutan sumatriptan küme baş ağrısında da kullanılır.

## Etki mekanizması

Triptanlar, kafa içi kan damarlarındaki 5-HT1B/1D reseptörlerini uyararak damarları daraltır; trigeminal sinirin duyusal uçlarındaki reseptörleri uyararak da proinflamatuvar nöropeptit salınımını azaltır (başarılı tedavi daha düşük CGRP düzeyleriyle birliktedir). Trigeminovasküler sistem üzerinden ağrı iletimi azalır.

Hedef: Serotonin 5-HT1B ve 5-HT1D reseptörleri

## Temel noktalar

- Koroner arter hastalığı, koroner vazospazm, geçirilmiş inme veya GİA, periferik damar hastalığı, iskemik barsak hastalığı, kontrol altında olmayan hipertansiyon ve hemiplejik ya da baziler migrende kontrendikedir.
- Bir ergot alkaloidi ya da başka bir triptandan sonraki 24 saat içinde verilmez.
- SSRI'lar, SNRI'lar, trisiklikler ve MAO inhibitörleriyle serotonin sendromu gelişebilir; MAO-A inhibitörleri sumatriptan ve rizatriptan ile kontrendikedir.
- Göğüs, boğaz veya çenede sıkışma hissi sıktır ve genellikle kardiyak değildir, ancak yüksek riskli hastalar kardiyak değerlendirmeden geçirilir.
- Sık kullanım (ayda 10 gün veya daha fazla) ilaç aşırı kullanımı baş ağrısına yol açabilir.

## Bu gruptaki ilaçlar

- [**Sumatriptan** İlk triptan: migren ataklarını durduran bir 5-HT1B/1D agonisti; ağızdan, burundan veya enjeksiyonla verilir… Serotonin 5-HT1B ve 5-HT1D reseptörleri](https://durgical.com/tr/farmakoloji/sumatriptan/)
- [**Rizatriptan** Migren atakları için hızlı etkili, ağızda dağılan tablet formu da olan oral bir triptan; propranolol düzeylerini… Serotonin 5-HT1B ve 5-HT1D reseptörleri](https://durgical.com/tr/farmakoloji/rizatriptan/)
- [**Eletriptan** CYP3A4 ile metabolize edilen, migren atakları için oral bir triptan: klaritromisin veya ketokonazol gibi güçlü CYP3A4… Serotonin 5-HT1B ve 5-HT1D reseptörleri](https://durgical.com/tr/farmakoloji/eletriptan/)

## Gruptaki diğerleri

- Naratriptan
- Zolmitriptan
- Almotriptan
- Frovatriptan

## Kendinizi sınayın

Cevabı düşünün, sonra görmek için soruya dokunun.

## Triptanlar hangi reseptörleri uyarır?

Serotonin 5-HT1B (damarlar) ve 5-HT1D (trigeminal sinir uçları).

## Hangi üç kardiyovasküler durum triptanları kontrendike kılar?

Koroner arter hastalığı, geçirilmiş inme veya GİA ve kontrol altında olmayan hipertansiyon (ayrıca Prinzmetal anjinası, periferik damar hastalığı).

## Triptanlar migreni önlemek için kullanılır mı?

Hayır; atakları tedavi ederler. Korunmada başka ilaçlar kullanılır (ör. propranolol, topiramat, CGRP antikorları).

[← Tüm farmakoloji](https://durgical.com/tr/farmakoloji/)

İlaçların nasıl etki ettiğine dair eğitim amaçlı içeriktir; reçete rehberi değildir ve bir sağlık profesyonelinin önerisinin yerini tutmaz. Doz bilgisi içermez.

Kaynaklar: [DailyMed - SUMATRIPTAN tablet, film coated](https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=7a5f3bb3-147c-49b4-bd62-fdb4af775f8a) (DailyMed (U.S. National Library of Medicine), 2026); [DailyMed - RIZATRIPTAN BENZOATE tablet](https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=99c66300-bd75-4b31-9fab-88c6e4b12688) (DailyMed (U.S. National Library of Medicine), 2026); [ATCDDD - ATC/DDD Index](https://atcddd.fhi.no/atc_ddd_index/?code=N02CC) (WHO Collaborating Centre for Drug Statistics Methodology, 2026).

## **Bir hata mı buldunuz?** Topluluk için sürekli geliştiriyoruz. Neyin yanlış olduğunu bize yazın, ekibimiz inceleyecek. Hata bildir

Temsili modeldir, yalnızca eğitim amaçlıdır.

---
Source: https://durgical.com/tr/farmakoloji/gruplar/triptanlar/
License: CC BY 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/). Cite as: DurgiPedia (durgical.com), https://durgical.com/tr/farmakoloji/gruplar/triptanlar/