[Durgical](https://durgical.com/tr/durgipedia/) › [DurgiPedia](https://durgical.com/tr/durgipedia/) › [Farmakoloji](https://durgical.com/tr/farmakoloji/) › [Kötüye kullanılan maddeler](https://durgical.com/tr/farmakoloji/gruplar/kotuye-kullan-lan-maddeler/) › İnhale edilen solventler

# İnhale edilen solventler

## Kötüye kullanılan maddeler?

Kötüye kullanılan maddeler

Buharı çoğunlukla ergenlerce solunan yapıştırıcı, tiner, yakıt ve aerosoller. Tek bir kullanım ölümcül aritmiyi tetikleyebilir («ani koklama ölümü»).

Güncellendi 1 Kas 2026

Diğer adı: İnhalanlar, Uçucu solventler (toluen, ksilen, benzin, tiner), Aerosoller ve gazlar

## Hızlı bilgi

**Group**
[Kötüye kullanılan maddeler](https://durgical.com/tr/farmakoloji/gruplar/kotuye-kullan-lan-maddeler/)

**Target**
NMDA ve GABA-A reseptörleri ile diğer iyon kanalları (anesteziğe benzer etkiler)

**Used for**
Tıbbi kullanımı yoktur · Klinik önemi

**Key effects**
Baş dönmesi · Bulantı ve kusma · Nefeste

**Monitor**
Sürekli EKG · Arter kan gazları · Yutma

Doz yok: dozu güncel kılavuza göre klinisyen belirler.

Bu sayfada

- Temeller Etki mekanizması
- Endikasyonlar
- Yan etkiler
- Kontrendikasyonlar
- Önemli etkileşimler
- Neler izlenir
- Uygulama ve güvenlik
- Gebelik ve emzirme
- Hemşirelik bakımı
- Farmakokinetik
- Akılda tutmak için
- Kendinizi sınayın
- İlişkili hastalıklar

## Etki mekanizması

Toluen gibi uçucu hidrokarbonlar sinir membranlarında çözünür ve genel anestezikler gibi etki eder: NMDA reseptörlerini inhibe eder ve GABA işlevini güçlendirir; diğer reseptörler ve voltaj kapılı kanallar üzerinde de etkileri vardır. Sonuç kısa süreli öfori ve disinhibisyon, ardından MSS depresyonu, konfüzyon, ataksi ve yüksek maruziyette koma ve nöbetlerdir. Ayrıca kalp kasını adrenaline duyarlı hale getirirler; bu nedenle ani bir adrenalin artışı (korku, efor) ventrikül fibrilasyonunu tetikleyebilir.

- Solvent buharı solunur ve beyne hızla ulaşır
- NMDA inhibisyonu ve güçlenmiş GABA sinyali
- Öfori, ardından konfüzyon, ataksi, koma
- Miyokard adrenaline duyarlı hale gelir: ventrikül fibrilasyonu riski

## Endikasyonlar

- Tıbbi kullanımı yoktur (azot protoksit ayrı bir anestezik gazdır)
- Klinik önemi: inhalasyon veya yutma yoluyla hidrokarbon zehirlenmesi [Hidrokarbon yutulması ve aspirasyonu →](https://durgical.com/tr/hastaliklar/hidrokarbon-yutulmas-ve-aspirasyonu/)

## Yan etkiler

### Sık

- Baş dönmesi, baş ağrısı, peltek konuşma ve bulanık görme
- Bulantı ve kusma
- Öfori ve disinhibisyon, ardından uyuklama
- Nefeste, ciltte veya giysilerde solvent kokusu; cilt irritasyonu

### Ciddi (nadir, önemli)

- Tek bir kullanımdan sonra bile ventriküler aritmiye bağlı ani koklama ölümü
- Asfiksi, koma ve nöbetler
- Sıvı aspire edilirse kimyasal pnömonit
- Kronik toluen kullanımı: hipokalemik güçsüzlükle seyreden distal renal tübüler asidoz
- Kronik kullanım: bilişsel, motor, görme ve işitme kaybıyla seyreden miyelin hasarı; karaciğer ve böbrek hasarı

## Kontrendikasyonlar

- Tıbbi kullanımı yoktur: her türlü rekreasyonel maruziyet tehlikelidir
- Solvente bağlı aritmilerde katekolaminlerden (adrenalin, noradrenalin, dopamin, dobutamin) kaçınılır

## Önemli etkileşimler

**Adrenalin ve diğer katekolaminler; ani korku veya efor**
Duyarlı hale gelmiş kalpte ventriküler aritmiler

**Tineri tağşiş etmek için kullanılan metanol**
Metabolik asidoz ve bulanık görmeyle seyreden ek metanol zehirlenmesi

**Alkol ve sedatifler**
Daha derin MSS ve solunum depresyonu

## Neler izlenir

- Sürekli EKG, oksijen satürasyonu, kalp hızı ve kan basıncı
- Arter kan gazları, potasyum, klorür, böbrek ve karaciğer testleri
- Yutma, öksürük veya hipoksemi olduysa akciğer grafisi
- Bilinç düzeyi ve solunum paterni

## Uygulama ve güvenlik

- Personel eldiven ve maske takar; kontamine giysiler çıkarılır ve cilt sabun ve suyla yıkanır
- Yutmadan sonra kusturulmaz; mide lavajı ve aktif kömür kullanılmaz (aspirasyon riski)
- Aritmiler katekolaminlerle değil, lidokain veya bir beta blokerle tedavi edilir

## Gebelik ve emzirme

Gebelikte kullanım bebekte düşük doğum ağırlığı, yavaş büyüme, işitme kaybı ve gelişme geriliğiyle ilişkilidir.

## Hemşirelik bakımı

- Hastayı sakin tutun ve ürkütmekten kaçının (adrenalin artışı)
- Kalp ritmini sürekli izleyin
- Ajitasyonu veya nöbetleri istem doğrultusunda benzodiazepinlerle tedavi edin
- İntihar riskini değerlendirin ve özellikle ergenlerde ruh sağlığı ve sosyal destek hizmetlerine yönlendirin

## Farmakokinetik

**Emilim**
Olağan yol inhalasyondur; aromatik hidrokarbonlar akciğerlerden iyi emilir

**Dağılım**
Yağda çok çözünür: beyne hızla girer

**Etki başlangıcı ve süresi**
Etkiler hızla başlar ve kısa sürer

## Akılda tutmak için

SNIFF (İngilizce akrostiş) = Sudden death (ani ölüm), Neurotoxic (nörotoksik), Irregular heart (düzensiz kalp), Fumes in the lungs (akciğerlerde buharlar), Falling potassium (düşen potasyum; toluen).

## Kendinizi sınayın

Cevabı düşünün, sonra görmek için soruya dokunun.

## «Ani koklama ölümü» nedir?

Solvent kalbi adrenaline duyarlı hale getirdiği için solvent inhalasyonundan sonra gelişen ölümcül bir ventriküler aritmi.

## Solvente bağlı aritmilerde hangi ilaçlardan kaçınılır ve bunların yerine ne kullanılır?

Katekolaminlerden (adrenalin, noradrenalin, dopamin, dobutamin) kaçınılır; lidokain veya bir beta bloker kullanılır.

## Kronik toluen kötüye kullanımı için tipik böbrek sorunu hangisidir?

Hipokalemi ve kas güçsüzlüğüyle seyreden distal renal tübüler asidoz.

## Hidrokarbon yutulmasından sonra neden aktif kömür verilmez?

Yararı yoktur ve kusma ile aspirasyon pnömonisi riskini artırır.

## İlişkili hastalıklar

- [Hidrokarbon yutulması ve aspirasyonu](https://durgical.com/tr/hastaliklar/hidrokarbon-yutulmas-ve-aspirasyonu/)

[← Gruba dön: Kötüye kullanılan maddeler](https://durgical.com/tr/farmakoloji/gruplar/kotuye-kullan-lan-maddeler/)

İlaçların nasıl etki ettiğine dair eğitim amaçlı içeriktir; reçete rehberi değildir ve bir sağlık profesyonelinin önerisinin yerini tutmaz. Doz bilgisi içermez.

Kaynaklar: [Guía para el Manejo de Emergencias Toxicológicas](https://minsalud.gov.co/sites/rid/Lists/BibliotecaDigital/RIDE/DE/GT/guias-manejo-emergencias-toxicologicas-outpout.pdf) (Ministerio de Salud y Protección Social; Organización Panamericana de la Salud, 2017); [Inhalants](https://nida.nih.gov/research-topics/inhalants) (National Institute on Drug Abuse (NIDA), 2024); [Drugs A to Z](https://nida.nih.gov/research-topics/commonly-used-drugs-charts) (National Institute on Drug Abuse (NIDA), 2025).

## **Bir hata mı buldunuz?** Topluluk için sürekli geliştiriyoruz. Neyin yanlış olduğunu bize yazın, ekibimiz inceleyecek. Hata bildir

Temsili modeldir, yalnızca eğitim amaçlıdır.

---
Source: https://durgical.com/tr/farmakoloji/inhale-edilen-solventler/
License: CC BY 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/). Cite as: DurgiPedia (durgical.com), https://durgical.com/tr/farmakoloji/inhale-edilen-solventler/