[Durgical](https://durgical.com/tr/durgipedia/) › [DurgiPedia](https://durgical.com/tr/durgipedia/) › [Farmakoloji](https://durgical.com/tr/farmakoloji/) › [Ozmotik diüretikler](https://durgical.com/tr/farmakoloji/gruplar/ozmotik-diuretikler/) › Mannitol

# Mannitol

## Ozmotik diüretikler?

Ozmotik diüretikler

## Yüksek risk?

Bu ilaçla yapılan bir hata ciddi zarara yol açabilir: çift kontrol ve protokoller uygulanır.

IV infüzyonla verilen ve beyinden ve gözden su çeken bir şeker alkolü. Artmış kafa içi ve göz içi basıncında kullanılır.

Güncellendi 1 Kas 2026

## Hızlı bilgi

**Group**
[Ozmotik diüretikler](https://durgical.com/tr/farmakoloji/gruplar/ozmotik-diuretikler/)

**Target**
Protein hedefi yok: plazma ve tübül sıvısında ozmotik etki

**Used for**
Artmış kafa içi basıncı ve beyin ödemi

**Key effects**
Sıvı ve elektrolit dengesizliği · Baş ağrısı

**Monitor**
Serum ozmolalitesi ve sodyum · İdrar çıkışı

**ATC**
B05BC01

Doz yok: dozu güncel kılavuza göre klinisyen belirler.

Bu sayfada

- Temeller Etki mekanizması
- Endikasyonlar
- Yan etkiler
- Kontrendikasyonlar
- Önemli etkileşimler
- Neler izlenir
- Uygulama ve güvenlik
- Gebelik ve emzirme
- Hemşirelik bakımı
- Farmakokinetik
- Akılda tutmak için
- Kendinizi sınayın
- İlişkili ilaçlar
- İlişkili hastalıklar
- Etiketlerin anlamı

## Etki mekanizması

Mannitol hücre dışında kalır ve kanda ozmolaliteyi artırarak beyin dokusundan ve gözden plazmaya su çeker. Glomerül onu serbestçe süzer ve tübül neredeyse hiç geri emmez; böylece suyu lümende tutar ve su ile bir miktar sodyum kaybıyla ozmotik diüreze yol açar.

- Mannitol plazma ozmolalitesini artırır
- Su beyinden ve gözden kana geçer
- Süzülen mannitol suyu tübülde tutar
- Ozmotik diürez; kafa içi ve göz içi basıncı düşer

## Endikasyonlar

- Artmış kafa içi basıncı ve beyin ödemi [Travmatik beyin hasarı →](https://durgical.com/tr/hastaliklar/travmatik-beyin-hasar/)
- Artmış göz içi basıncı; örneğin göz cerrahisinden önce veya akut açı kapanması glokomunda [Akut açı kapanması glokomu →](https://durgical.com/tr/hastaliklar/akut-ac-kapanmas-glokomu/)

## Yan etkiler

### Sık

- Sıvı ve elektrolit dengesizliği: yüksek veya düşük sodyum ve potasyum
- Baş ağrısı, bulantı, baş dönmesi
- İnfüzyon yerinde flebit
- Susuzluk ve dehidratasyon

### Ciddi (nadir, önemli)

- Akut böbrek hasarı (ozmotik nefroz); esas olarak yüksek dozlarda veya nefrotoksik ilaçlarla
- Erken hacim genişlemesine bağlı akciğer ödemi ve kalp yetmezliğinde kötüleşme
- MSS toksisitesi: konfüzyon, nöbetler, koma; kafa içi basıncında rebound artış
- Ekstravazasyon sonrası kompartman sendromu
- Aşırı duyarlılık reaksiyonları

## Kontrendikasyonlar

- Anüri
- Ağır hipovolemi
- Kraniyotomi sırasında dışında aktif kafa içi kanama
- Mannitole aşırı duyarlılık

## Önemli etkileşimler

**Nefrotoksik ilaçlar veya diğer diüretikler**
Daha yüksek böbrek yetmezliği riski

**Nörotoksik ilaçlar**
Daha fazla MSS toksisitesi

**Lityum**
Lityum toksisitesi riski; düzeylerin yakından izlenmesi gerekir

**Potasyum değişikliklerine duyarlı ilaçlar (ör. digoksin)**
Potasyum kayarsa aritmiler

## Neler izlenir

- Serum ozmolalitesi ve sodyum
- Potasyum ve böbrek fonksiyonu
- İdrar çıkışı
- Kalp ve akciğer durumu (sıvı yüklenmesi bulguları)
- Nörolojik durum ve kafa içi basıncı

## Uygulama ve güvenlik

- Yalnızca IV infüzyon, tercihen santral hattan: hipertonik çözelti periferik venleri tahriş eder ve ekstravazasyon kompartman sendromuna yol açabilir.
- Kristaller oluşabileceği için hat içi filtreli bir uygulama seti kullanın.
- Kullanmadan önce kontrol edin: soğukta kristaller oluşur; ürünün ısıtma talimatlarını izleyin ve yalnızca berrak çözelti verin.
- Kan ürünleriyle aynı setten vermeyin ve PVC torbalara aktarmayın (çökelti oluşabilir).
- Başlamadan önce böbrek, kalp ve akciğer durumunu kontrol edin ve sıvı ve elektrolit sorunlarını düzeltin.

## Gebelik ve emzirme

Yalnızca yarar riski açıkça aştığında kullanılır; gebelikte veriler sınırlıdır.

## Hemşirelik bakımı

- İdrar çıkışını yakından ölçün (çoğu zaman idrar sondasıyla); düşük idrar çıkışını bildirin.
- Tedavi süresince istem doğrultusunda serum ozmolalitesi, sodyum ve potasyumu kontrol edin.
- Sıvı yüklenmesini izleyin: nefes darlığı, raller, yükselen basınç.
- Nörolojik durumu izleyin ve saatler sonra kafa içi basıncında rebound açısından dikkatli olun.
- İnfüzyon yerini kızarıklık, şişlik veya sızıntı açısından sık kontrol edin.

## Farmakokinetik

**Emilim**
Bu kullanımlar için yalnızca IV verilir (ağız yoluyla iyi emilmez)

**Dağılım**
Esas olarak hücre dışı sıvıda kalır

**Metabolizma**
Yalnızca küçük bir kısmı metabolize edilir

**Eliminasyon**
Glomerüllerden süzülür ve idrarla değişmeden atılır

**Yarılanma ömrü**
Böbrekler normalse yaklaşık yarım saat ile 2,5 saat; böbrek yetmezliğinde 36 saat civarında

## Akılda tutmak için

Mannitol bir «su mıknatısıdır»: beyinden kana su çeker ve idrarla dışarı sürükler; zayıf bir kalpte mıknatıs akciğerleri sular altında bırakır.

## Kendinizi sınayın

Cevabı düşünün, sonra görmek için soruya dokunun.

## Mannitol diüreze nasıl yol açar?

Glomerülden süzülür ve geri emilmez; böylece ozmozla suyu tübül lümeninde tutar.

## Mannitol neden filtreyle verilir?

Mannitol çözeltileri, özellikle soğukta, kristal oluşturabilir ve filtre kristallerin vene girmesini önler.

## Mannitol venden dışarı sızarsa ne olabilir?

Lokal tahriş ve şişlik ve ağır vakalarda kompartman sendromu.

## Mannitolün iki kontrendikasyonunu sayabilir misiniz?

Anüri ve ağır hipovolemi; ayrıca kraniyotomi dışında aktif kafa içi kanama.

## İlişkili ilaçlar

- [Asetazolamid](https://durgical.com/tr/farmakoloji/asetazolamid/)
- [Furosemid](https://durgical.com/tr/farmakoloji/furosemid/)

## İlişkili hastalıklar

- [Travmatik beyin hasarı](https://durgical.com/tr/hastaliklar/travmatik-beyin-hasar/)
- [Akut açı kapanması glokomu](https://durgical.com/tr/hastaliklar/akut-ac-kapanmas-glokomu/)

## Etiketlerin anlamı

**Yüksek risk**
Bu ilaçla yapılan bir hata ciddi zarara yol açabilir: çift kontrol ve protokoller uygulanır.

[← Gruba dön: Ozmotik diüretikler](https://durgical.com/tr/farmakoloji/gruplar/ozmotik-diuretikler/)

İlaçların nasıl etki ettiğine dair eğitim amaçlı içeriktir; reçete rehberi değildir ve bir sağlık profesyonelinin önerisinin yerini tutmaz. Doz bilgisi içermez.

Kaynaklar: [DailyMed - MANNITOL injection, solution](https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=8ad3145e-00e7-4412-b9a5-06f00f264f30) (DailyMed (U.S. National Library of Medicine), 2026); [ATCDDD - ATC/DDD Index](https://atcddd.fhi.no/atc_ddd_index/?code=B05BC01) (WHO Collaborating Centre for Drug Statistics Methodology, 2026); [eEML - Electronic Essential Medicines List](https://list.essentialmeds.org/) (World Health Organization, 2025).

## **Bir hata mı buldunuz?** Topluluk için sürekli geliştiriyoruz. Neyin yanlış olduğunu bize yazın, ekibimiz inceleyecek. Hata bildir

Temsili modeldir, yalnızca eğitim amaçlıdır.

---
Source: https://durgical.com/tr/farmakoloji/mannitol/
License: CC BY 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/). Cite as: DurgiPedia (durgical.com), https://durgical.com/tr/farmakoloji/mannitol/