[Durgical](https://durgical.com/tr/durgipedia/) › [DurgiPedia](https://durgical.com/tr/durgipedia/) › [Farmakoloji](https://durgical.com/tr/farmakoloji/) › [Alkilleyici ajanlar](https://durgical.com/tr/farmakoloji/gruplar/alkilleyici-ajanlar/) › Siklofosfamid

# Siklofosfamid

## Alkilleyici ajanlar?

Alkilleyici ajanlar

## Yüksek risk?

Bu ilaçla yapılan bir hata ciddi zarara yol açabilir: çift kontrol ve protokoller uygulanır.

Karaciğerde aktive olan bir azotlu hardal ön ilacı. Lenfomalarda, lösemilerde ve meme kanserinde DNA'yı çapraz bağlar; akroleini mesaneyi kanatabilir.

Güncellendi 1 Kas 2026

Diğer adı: CPA

## Hızlı bilgi

**Group**
[Alkilleyici ajanlar](https://durgical.com/tr/farmakoloji/gruplar/alkilleyici-ajanlar/)

**Target**
DNA (guanin N7), fosforamid hardalı tarafından çapraz bağlanır

**Used for**
Multipl miyelom · Lösemiler · Meme ve over kanseri

**Key effects**
Nötropeni ve enfeksiyonlar · Bulantı · Saç dökülmesi

**Monitor**
Her kürden önce tam kan sayımı · Serum sodyumu

**ATC**
L01AA01

Doz yok: dozu güncel kılavuza göre klinisyen belirler.

Bu sayfada

- Temeller Etki mekanizması
- Endikasyonlar
- Yan etkiler
- Kontrendikasyonlar
- Önemli etkileşimler
- Neler izlenir
- Uygulama ve güvenlik
- Gebelik ve emzirme
- Hemşirelik bakımı
- Farmakokinetik
- Akılda tutmak için
- Kendinizi sınayın
- İlişkili ilaçlar
- İlişkili hastalıklar
- Etiketlerin anlamı

## Etki mekanizması

Siklofosfamidin kendisi inaktiftir. Karaciğerdeki sitokrom P450 enzimleri (CYP2B6, 2C9, 3A ve diğerleri) onu aldofosfamidle denge halinde olan 4-hidroksisiklofosfamide dönüştürür. Aldofosfamid iki ürüne ayrılır: her iki DNA zincirindeki guaninlere bağlanarak onları çapraz bağlayan fosforamid hardalı ve antikanser etkisi olmayan ama mesane epitelini hasarlayan akrolein. Ayrıca B ve T lenfositlerini güçlü biçimde baskılar; ağır otoimmün hastalıklarda kullanılmasının nedeni budur.

- Karaciğer CYP enzimleri ön ilacı 4-hidroksisiklofosfamide dönüştürür
- Bu, fosforamid hardalı ve akroleine ayrılır
- Fosforamid hardalı iki DNA zincirini çapraz bağlar
- İdrardaki akrolein mesane epitelini tahriş eder

## Endikasyonlar

- Kombinasyon rejimlerinde Hodgkin ve Hodgkin dışı lenfomalar. [Hodgkin dışı lenfoma →](https://durgical.com/tr/hastaliklar/hodgkin-d-s-lenfoma/)
- Multipl miyelom.
- Lösemiler (akut ve kronik). [Akut lösemi (AML ve ALL) →](https://durgical.com/tr/hastaliklar/akut-losemi/)
- Meme ve over kanseri. [Meme kanseri →](https://durgical.com/tr/hastaliklar/meme-kanseri/)
- Çocukluk çağı tümörleri: nöroblastom, retinoblastom. [Nöroblastom →](https://durgical.com/tr/hastaliklar/noroblastom/)
- Çocuklarda kortikosteroidlere yanıt vermeyen, biyopsiyle kanıtlanmış minimal değişiklik nefrotik sendromu. [Nefrotik sendrom →](https://durgical.com/tr/hastaliklar/nefrotik-sendrom/)

## Yan etkiler

### Sık

- Nötropeni ve enfeksiyonlar
- Bulantı, kusma, ishal
- Saç dökülmesi
- Amenore ve düşük sperm sayısı (infertilite)
- Yavaş yara iyileşmesi

### Ciddi (nadir, önemli)

- Hemorajik sistit, mesane fibrozu ve ileride mesane kanseri
- Başlıca yüksek dozlarda kalp toksisitesi (miyokardit, perikardiyal efüzyon, kalp yetmezliği)
- Pnömonit ve pulmoner fibroz
- Su retansiyonuyla hiponatremi (SIADH benzeri bir sendrom)
- Hepatik veno-oklüzif hastalık; ikincil kanserler (miyelodisplazi, akut lösemi)

## Kontrendikasyonlar

- Siklofosfamide veya metabolitlerine ağır aşırı duyarlılık (diğer alkilleyicilerle çapraz duyarlılık mümkündür)
- İdrar çıkış obstrüksiyonu

## Önemli etkileşimler

**HIV proteaz inhibitörleri**
Sitotoksik metabolitleri artırırlar: daha fazla enfeksiyon, nötropeni ve mukozit.

**Metronidazol**
Akut ensefalopati bildirilmiştir.

**Tamoksifen**
Siklofosfamid içeren rejimlerle kan pıhtısı riskinde artış.

**Radyoterapi ve diğer miyelotoksik, kardiyotoksik veya nefrotoksik ilaçlar**
Aynı toksisitelere katkıda bulunurlar.

## Neler izlenir

- Her kürden önce tam kan sayımı
- Eritrositler açısından idrar tahlili (mikroskobik hematüri)
- Serum sodyumu, böbrek ve karaciğer fonksiyonu
- Özellikle yüksek dozlarda kalp ve akciğer belirtileri

## Uygulama ve güvenlik

- Tehlikeli ilaç: kemoterapi önlemleriyle hazırlanır ve imha edilir.
- Bol sıvı ve sık idrar yapma mesaneyi korur; mesane gece boyunca metabolitlerle dolu kalmasın diye genellikle günün erken saatlerinde verilir.
- Mesaneyi korumak için yüksek doz rejimlere mesna eklenir.
- Tedaviden önce idrar yolu obstrüksiyonu dışlanır veya düzeltilir.

## Gebelik ve emzirme

Fetal zarara neden olabilir: ilk trimester maruziyeti iskelet, damak, ekstremite ve göz malformasyonları ile düşükle ilişkilendirilmiştir; etkili kontrasepsiyon gerekir.

## Hemşirelik bakımı

- Her dozdan önce kan sayımını ve idrar tahlilini kontrol edin.
- Sıvı alımını ve sık idrar yapmayı teşvik edin; pembe veya kırmızı idrarı ya da ağrılı, sıkışma hissiyle idrar yapmayı hemen bildirmelerini söyleyin.
- Kan sayımlarının düşük olduğu dönemde ateş ve diğer enfeksiyon belirtilerini izleyin.
- Kiloyu ve sodyumu takip edin: su retansiyonu ve hiponatremi gelişebilir.
- Eğitim: saç dökülmesi ve infertilite olasıdır (fertilitenin korunmasını konuşun); tedavi sırasında ve sonrasında etkili kontrasepsiyon.

## Farmakokinetik

**Emilim**
Oral (iyi emilir) veya intravenöz.

**Dağılım**
Ana ilacın proteine bağlanması düşüktür; bazı metabolitler daha fazla bağlanır.

**Metabolizma**
Karaciğer CYP enzimleriyle aktive olur; aldehit dehidrojenaz bir kısmını inaktive eder. Kendi metabolizmasını indükler.

**Eliminasyon**
Çoğunlukla metabolitler halinde idrarla; bu da akroleini mesaneye getirir.

**Yarılanma ömrü**
Ana ilaç için 3 ila 12 saat (prospektüs).

## Akılda tutmak için

«Cyclophosphamide makes the bladder CRY blood» (İngilizce akrostiş; «mesaneyi kan ağlatır»): Cystitis (sistit; akrolein, mesna ve sıvıyla önlenir), Retention of water (su retansiyonu; SIADH benzeri), Yield of the marrow falls (kemik iliği verimi düşer). Önce karaciğerin onu aktive etmesi gerekir.

## Kendinizi sınayın

Cevabı düşünün, sonra görmek için soruya dokunun.

## Siklofosfamidin hangi metaboliti hemorajik sisteite neden olur ve nasıl önlenir?

Akrolein; sık idrar yapmayla birlikte hidrasyon ve yüksek doz rejimlerde mesna.

## Siklofosfamidin etki etmesi için neden karaciğer gerekir?

Bir ön ilaçtır: CYP enzimleri onu alkilleyici tür olan fosforamid hardalını serbest bırakan 4-hidroksisiklofosfamide dönüştürür.

## Siklofosfamid hangi elektrolit bozukluğuna neden olabilir?

SIADH'ye benzeyen, su retansiyonuna bağlı hiponatremi.

## Hangi idrar yolu durumu siklofosfamidi kontrendike kılar?

İdrar çıkış obstrüksiyonu.

## İlişkili ilaçlar

- [İfosfamid](https://durgical.com/tr/farmakoloji/ifosfamid/)
- [Mesna](https://durgical.com/tr/farmakoloji/mesna/)
- [Melfalan](https://durgical.com/tr/farmakoloji/melfalan/)
- [Klorambusil](https://durgical.com/tr/farmakoloji/klorambusil/)

## İlişkili hastalıklar

- [Hodgkin dışı lenfoma](https://durgical.com/tr/hastaliklar/hodgkin-d-s-lenfoma/)
- [Akut lösemi (AML ve ALL)](https://durgical.com/tr/hastaliklar/akut-losemi/)
- [Meme kanseri](https://durgical.com/tr/hastaliklar/meme-kanseri/)
- [Nöroblastom](https://durgical.com/tr/hastaliklar/noroblastom/)
- [Nefrotik sendrom](https://durgical.com/tr/hastaliklar/nefrotik-sendrom/)

## Etiketlerin anlamı

**Yüksek risk**
Bu ilaçla yapılan bir hata ciddi zarara yol açabilir: çift kontrol ve protokoller uygulanır.

[← Gruba dön: Alkilleyici ajanlar](https://durgical.com/tr/farmakoloji/gruplar/alkilleyici-ajanlar/)

İlaçların nasıl etki ettiğine dair eğitim amaçlı içeriktir; reçete rehberi değildir ve bir sağlık profesyonelinin önerisinin yerini tutmaz. Doz bilgisi içermez.

Kaynaklar: [DailyMed - CYCLOPHOSPHAMIDE injection, powder, for solution](https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=8627c83f-c057-495d-9f78-8b67bda97b3e) (DailyMed (U.S. National Library of Medicine), 2026); [Cyclophosphamide: MedlinePlus Drug Information](https://medlineplus.gov/druginfo/meds/a682080.html) (MedlinePlus (U.S. National Library of Medicine), 2026); [ATCDDD - ATC/DDD Index](https://atcddd.fhi.no/atc_ddd_index/?code=L01AA01) (WHO Collaborating Centre for Drug Statistics Methodology, 2026); [eEML - Electronic Essential Medicines List](https://list.essentialmeds.org/) (World Health Organization, 2025).

## **Bir hata mı buldunuz?** Topluluk için sürekli geliştiriyoruz. Neyin yanlış olduğunu bize yazın, ekibimiz inceleyecek. Hata bildir

Temsili modeldir, yalnızca eğitim amaçlıdır.

---
Source: https://durgical.com/tr/farmakoloji/siklofosfamid/
License: CC BY 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/). Cite as: DurgiPedia (durgical.com), https://durgical.com/tr/farmakoloji/siklofosfamid/