[Durgical](https://durgical.com/tr/durgipedia/) › [DurgiPedia](https://durgical.com/tr/durgipedia/) › [Farmakoloji](https://durgical.com/tr/farmakoloji/) › [Antimetabolitler](https://durgical.com/tr/farmakoloji/gruplar/antimetabolitler/) › Sitarabin # Sitarabin ## Antimetabolitler? Antimetabolitler ## Yüksek risk? Bu ilaçla yapılan bir hata ciddi zarara yol açabilir: çift kontrol ve protokoller uygulanır. Fosforile edildikten sonra DNA polimerazı durduran bir sitidin benzeri. Akut miyeloid lösemi tedavisinin omurgasıdır. Güncellendi 1 Kas 2026 Diğer adı: sitozin arabinozit, ara-C ## Hızlı bilgi **Group** [Antimetabolitler](https://durgical.com/tr/farmakoloji/gruplar/antimetabolitler/) **Target** DNA polimeraz (DNA'ya da katılan ara-CTP tarafından inhibe edilir) **Used for** Akut miyeloid **Key effects** Ağır miyelosüpresyon · Bulantı · «Sitarabin sendromu» **Monitor** Karaciğer ve böbrek fonksiyonu · Gözler **ATC** L01BC01 Doz yok: dozu güncel kılavuza göre klinisyen belirler. Bu sayfada - Temeller Etki mekanizması - Endikasyonlar - Yan etkiler - Kontrendikasyonlar - Önemli etkileşimler - Neler izlenir - Uygulama ve güvenlik - Gebelik ve emzirme - Hemşirelik bakımı - Farmakokinetik - Akılda tutmak için - Kendinizi sınayın - İlişkili ilaçlar - İlişkili hastalıklar - Etiketlerin anlamı ## Etki mekanizması Sitarabin, riboz yerine arabinoz şekeri taşıyan sitidindir. Hücre içinde deoksisitidin kinaz ve diğer kinazlar onu ara-CTP'ye dönüştürür; ara-CTP DNA polimerazı inhibe eder ve yeni DNA'ya katılarak zincir uzamasını engeller. Yalnızca S evresinde etki eder. Sitidin deaminaz onu inaktif ara-U'ya dönüştürür; aktive edici kinaz ile bu deaminaz arasındaki denge, bir löseminin duyarlı mı dirençli mi olacağını belirlemeye yardımcı olur. - Deoksisitidin kinaz sitarabini ara-CTP'ye fosforile eder - Ara-CTP DNA polimerazı inhibe eder - DNA'ya katılır ve zincir uzamasını durdurur (S evresi) - Sitidin deaminaz onu ara-U'ya inaktive eder ## Endikasyonlar - Akut miyeloid (lenfositik olmayan) lösemi: indüksiyon ve konsolidasyon. [Akut lösemi (AML ve ALL) →](https://durgical.com/tr/hastaliklar/akut-losemi/) - Akut lenfoblastik lösemi ve meningeal lösemi (intratekal). [Akut lösemi (AML ve ALL) →](https://durgical.com/tr/hastaliklar/akut-losemi/) ## Yan etkiler ### Sık - Ağır miyelosüpresyon - Bulantı, kusma, ağız ülserleri, ishal - «Sitarabin sendromu»: dozdan saatler sonra ateş, miyalji, kemik ağrısı, döküntü, konjonktivit ve halsizlik - Karaciğer enzimlerinde yükselme ### Ciddi (nadir, önemli) - Yüksek doz rejimlerde serebellar toksisite (ataksi, peltek konuşma), konfüzyon ve somnolans - Yüksek dozlarda hemorajik konjonktivit ve kornea toksisitesi; kortikosteroid göz damlalarıyla önlenir - Özellikle asparaginazdan sonra pankreatit - İntratekal kullanımdan sonra paralizi ve omurilik toksisitesi; intravenöz dozlarla birleştirildiğinde daha olasıdır ## Kontrendikasyonlar - Sitarabine aşırı duyarlılık ## Önemli etkileşimler **Digoksin** Sitarabin içeren kombinasyon kemoterapisi digoksin düzeylerini düşürmüştür; düzeyler izlenir. **Gentamisin** Klebsiella pneumoniae'ya karşı laboratuvarda antagonizma: enfeksiyona yanıt yakından izlenir. **Diğer miyelosüpresif kemoterapiler** Daha derin ve daha uzun sitopeniler. ## Neler izlenir - İndüksiyon sırasında günlük kan sayımları - Karaciğer ve böbrek fonksiyonu - Her yüksek doz infüzyondan önce serebellar kontroller (yürüyüş, el yazısı, konuşma) - Gözler: kızarıklık, ağrı, ışığa duyarlılık ## Uygulama ve güvenlik - İntratekal olarak yalnızca koruyucu içermeyen sitarabin kullanılır; benzil alkol içeren formülasyonlar yüksek doz veya intratekal tedavide kullanılmaz. - Konjonktiva ve korneayı korumak için yüksek doz rejimlerle birlikte kortikosteroid göz damlaları verilir. - Tehlikeli ilaç: kemoterapi kullanım önlemleri uygulanır. ## Gebelik ve emzirme Fetal zarara neden olabilir ve hayvanlarda teratojeniktir; tedavi sırasında gebelikten kaçınılır. ## Hemşirelik bakımı - Her yüksek doz uygulamadan önce koordinasyonu, konuşmayı ve nistagmusu değerlendirin; herhangi bir serebellar bulguda dozu bekletin ve bildirin. - Göz damlalarını zamanında verin ve göz ağrısı ya da bulanık görmeyi sorgulayın. - Nötropeni önlemleri; ateşe hızla müdahale edin. - Mukozit için ağız bakımı; reçete edildiği şekilde antiemetikler. ## Farmakokinetik **Emilim** Ağızdan etkili değildir: intravenöz, subkutan veya intratekal (yalnızca koruyucu içermeyen form) verilir. **Dağılım** İntravenöz dozdan sonra beyin omurilik sıvısında düzeyler düşüktür; intratekal uygulama doğrudan meninkslere ulaşır. **Metabolizma** İnaktif ara-U'ya deamine edilir; beyin omurilik sıvısında deaminaz azdır. **Eliminasyon** İdrarla, çoğunlukla ara-U olarak. **Yarılanma ömrü** Bifazik: hızlı bir dağılım evresinin ardından yaklaşık 1 ila 3 saatte eliminasyon (prospektüs). ## Akılda tutmak için «ARA-C: Ataxia, Red eyes, AML, Cerebellum» (İngilizce akrostiş; ataksi, kırmızı gözler, AML, serebellum): yüksek dozlar serebellumu ve konjonktivayı etkiler; steroid göz damlaları korur. ## Kendinizi sınayın Cevabı düşünün, sonra görmek için soruya dokunun. ## Sitarabini hangi enzim aktive eder, hangisi inaktive eder? Deoksisitidin kinaz onu aktive eder (ara-CTP'ye); sitidin deaminaz inaktive eder (ara-U'ya). ## Sitarabin en çok hangi lösemiyle bilinir? İndüksiyon ve konsolidasyonun omurgası olarak akut miyeloid lösemi. ## Her yüksek doz sitarabin infüzyonundan önce hangi nörolojik bulgu kontrol edilir? Serebellar fonksiyon: yürüyüş, konuşma, nistagmus, el yazısı. ## Yüksek doz sitarabinle neden kortikosteroid göz damlaları verilir? Hemorajik konjonktiviti ve kornea toksisitesini önlemek için. ## İlişkili ilaçlar - [Fludarabin](https://durgical.com/tr/farmakoloji/fludarabin/) - [Gemsitabin](https://durgical.com/tr/farmakoloji/gemsitabin/) - [Merkaptopürin](https://durgical.com/tr/farmakoloji/merkaptopurin/) ## İlişkili hastalıklar - [Akut lösemi (AML ve ALL)](https://durgical.com/tr/hastaliklar/akut-losemi/) ## Etiketlerin anlamı **Yüksek risk** Bu ilaçla yapılan bir hata ciddi zarara yol açabilir: çift kontrol ve protokoller uygulanır. [← Gruba dön: Antimetabolitler](https://durgical.com/tr/farmakoloji/gruplar/antimetabolitler/) İlaçların nasıl etki ettiğine dair eğitim amaçlı içeriktir; reçete rehberi değildir ve bir sağlık profesyonelinin önerisinin yerini tutmaz. Doz bilgisi içermez. Kaynaklar: [DailyMed - CYTARABINE injection, solution](https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=e3a8c0e9-19ed-49b7-8464-11e8806f47fd) (DailyMed (U.S. National Library of Medicine), 2026); [Cytarabine Injection: MedlinePlus Drug Information](https://medlineplus.gov/druginfo/meds/a682222.html) (MedlinePlus (U.S. National Library of Medicine), 2026); [ATCDDD - ATC/DDD Index](https://atcddd.fhi.no/atc_ddd_index/?code=L01BC01) (WHO Collaborating Centre for Drug Statistics Methodology, 2026); [eEML - Electronic Essential Medicines List](https://list.essentialmeds.org/) (World Health Organization, 2025). ## **Bir hata mı buldunuz?** Topluluk için sürekli geliştiriyoruz. Neyin yanlış olduğunu bize yazın, ekibimiz inceleyecek. Hata bildir Temsili modeldir, yalnızca eğitim amaçlıdır. --- Source: https://durgical.com/tr/farmakoloji/sitarabin/ License: CC BY 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/). Cite as: DurgiPedia (durgical.com), https://durgical.com/tr/farmakoloji/sitarabin/