[Durgical](https://durgical.com/tr/durgipedia/) › [DurgiPedia](https://durgical.com/tr/durgipedia/) › [Farmakoloji](https://durgical.com/tr/farmakoloji/) › [Elektrolitler ve rehidratasyon çözeltileri](https://durgical.com/tr/farmakoloji/gruplar/elektrolitler-ve-rehidratasyon-cozeltileri/) › Sodyum hidrojen karbonat

# Sodyum hidrojen karbonat

## Elektrolitler ve rehidratasyon çözeltileri?

Elektrolitler ve rehidratasyon çözeltileri

Sodyum bikarbonat: ağır metabolik asidozu düzeltmek ve bazı zehirlenmelerde idrarı alkali yapmak için IV verilen bir alkali.

Güncellendi 1 Kas 2026

Diğer adı: Sodyum bikarbonat

## Hızlı bilgi

**Group**
[Elektrolitler ve rehidratasyon çözeltileri](https://durgical.com/tr/farmakoloji/gruplar/elektrolitler-ve-rehidratasyon-cozeltileri/)

**Target**
Hidrojen iyonları: kan ve idrarın bikarbonat tamponu (reseptör yok)

**Used for**
Ağır metabolik asidoz · Salisilat

**Key effects**
Sıvı ve sodyum yükü · Düşük potasyum

**Monitor**
Arter kan gazları ve pH · Sodyum · İnfüzyon yeri

**ATC**
B05XA02

Doz yok: dozu güncel kılavuza göre klinisyen belirler.

Bu sayfada

- Temeller Etki mekanizması
- Endikasyonlar
- Yan etkiler
- Kontrendikasyonlar
- Önemli etkileşimler
- Neler izlenir
- Uygulama ve güvenlik
- Gebelik ve emzirme
- Hemşirelik bakımı
- Farmakokinetik
- Akılda tutmak için
- Kendinizi sınayın
- İlişkili ilaçlar
- İlişkili hastalıklar

## Etki mekanizması

Bikarbonat hidrojen iyonlarıyla birleşerek karbonik asit oluşturur; karbonik asit, akciğerlerin dışarı verdiği su ve karbondioksite ayrışır. Kan pH'ı yükselir. İdrarda bikarbonat pH'ı alkali yapar; bu da salisilatlar ve bazı barbitüratlar gibi zayıf asitleri idrarda hapseder (iyon tuzağı) ve atılımlarını hızlandırır.

- Bikarbonat kanda hidrojen iyonlarını bağlar
- Karbonik asit su ve CO₂'ye ayrışır; CO₂ solunumla atılır
- Kan pH'ı yükselir
- Alkali idrar salisilatlar gibi zayıf asitleri hapseder

## Endikasyonlar

- Ağır metabolik asidoz; örneğin böbrek hastalığı, şok veya kontrolsüz diyabete bağlı [Kronik böbrek hastalığı →](https://durgical.com/tr/hastaliklar/kronik-bobrek-hastal-g/)
- Dolaşım şoku veya ağır dehidratasyonda asidoz [Hipovolemik şok →](https://durgical.com/tr/hastaliklar/hipovolemik-sok/)
- Salisilat, metanol veya barbitürat zehirlenmesi (idrar alkalileştirme)
- Bikarbonat kaybıyla seyreden ağır ishal

## Yan etkiler

### Sık

- Kas seyirmesi ve irritabiliteyle birlikte metabolik alkaloz
- Sıvı ve sodyum yükü (ödem)
- Düşük potasyum
- İnfüzyon yerinde yanma

### Ciddi (nadir, önemli)

- Tetaniyle birlikte ağır alkaloz
- Kalp veya böbrek yetmezliğinde hipernatremi ve sıvı yüklenmesi
- Ekstravazasyon sonrası doku nekrozu, ülserasyon veya dökülme
- Düşük kalsiyum varsa karpopedal spazm

## Kontrendikasyonlar

- Kusma veya sürekli mide aspirasyonuna bağlı klor kaybı
- Hipokloremik alkaloza yol açan diüretikler

## Önemli etkileşimler

**Kalsiyum içeren çözeltiler**
Aynı hatta çökelti veya bulanıklık

**Norepinefrin ve dobutamin**
Aynı çözeltide fiziksel olarak geçimsiz

**Salisilatlar**
Alkali idrar atılımlarını artırır (zehirlenmede kullanılır)

## Neler izlenir

- Arter kan gazları ve pH
- Sodyum, potasyum ve kalsiyum
- Sıvı dengesi ve yüklenme bulguları
- İnfüzyon yeri

## Uygulama ve güvenlik

- IV verilir; hipertonik çözelti tahriş edicidir: büyük, iyi akan bir ven kullanın ve nekroza yol açan ekstravazasyondan kaçının.
- Kalsiyum çözeltileri, norepinefrin ve dobutaminle geçimsizdir: öncesinde ve sonrasında hattı yıkayın.
- Düşük potasyum ve düşük kalsiyumu önce veya eş zamanlı düzeltin, çünkü yükselen pH her ikisini de düşürür.
- Yenidoğanlarda ve iki yaşından küçük çocuklarda hipertonik bikarbonatın hızlı enjeksiyonu hipernatremiye ve olası kafa içi kanamaya yol açabilir; pediatrik protokolü izleyin.

## Gebelik ve emzirme

Açıkça gerektiğinde kullanılır; endişe kaynakları sodyum yükü ve alkalozdur.

## Hemşirelik bakımı

- Dozlardan önce ve sonra kan gazlarını kontrol edin; yükselen pH veya bikarbonatı bildirin.
- Alkaloz bulgularını izleyin: seyirme, karıncalanma, kramplar, yavaş solunum.
- pH yükseldikçe düşen potasyumu izleyin.
- IV giriş yerini sık kontrol edin; ilk sızıntı belirtisinde durdurun ve bildirin.
- Kalp veya böbrek yetmezliğinde ödem ve nefes darlığını izleyin.

## Farmakokinetik

**Dağılım**
Hücre dışı sıvıya dağılır

**Eliminasyon**
Oluşan CO₂ solunumla atılır; fazla bikarbonat böbreklerle atılır

**Etki başlangıcı ve süresi**
IV verildiğinde hızlı etki eder

## Akılda tutmak için

Bikarbonat hidrojeni «geri satın alır»: asidi akciğerlerin üflediği CO₂ ile takas eder ve idrarda salisilatı (asetilsalisilik asit) böbreğin dışarı atması için «hapseder».

## Kendinizi sınayın

Cevabı düşünün, sonra görmek için soruya dokunun.

## Sodyum bikarbonat salisilat zehirlenmesinde nasıl yardımcı olur?

İdrarı alkali yapar; zayıf bir asit olan salisilat idrarda iyonlaşır ve orada hapsolur, böylece böbrek onu daha fazla atar.

## Hangi IV ilaçlar ve çözeltiler sodyum bikarbonatla geçimsizdir?

Kalsiyum içeren çözeltiler (çökelti) ve aynı çözeltide norepinefrin ve dobutamin.

## Sodyum bikarbonat kusma veya mide aspirasyonunda neden kontrendikedir?

Bunlar klor kaybına ve metabolik alkaloza yol açar; bikarbonat eklemek alkalozu kötüleştirir.

## Bikarbonat kan pH'ını yükselttiğinde hangi elektrolit düşer?

Hücre içine kayan potasyum; iyonize kalsiyum da düşer.

## İlişkili ilaçlar

- [Potasyum klorür](https://durgical.com/tr/farmakoloji/potasyum-klorur/)
- [Asetazolamid](https://durgical.com/tr/farmakoloji/asetazolamid/)

## İlişkili hastalıklar

- [Kronik böbrek hastalığı](https://durgical.com/tr/hastaliklar/kronik-bobrek-hastal-g/)
- [Hipovolemik şok](https://durgical.com/tr/hastaliklar/hipovolemik-sok/)

[← Gruba dön: Elektrolitler ve rehidratasyon çözeltileri](https://durgical.com/tr/farmakoloji/gruplar/elektrolitler-ve-rehidratasyon-cozeltileri/)

İlaçların nasıl etki ettiğine dair eğitim amaçlı içeriktir; reçete rehberi değildir ve bir sağlık profesyonelinin önerisinin yerini tutmaz. Doz bilgisi içermez.

Kaynaklar: [DailyMed - SODIUM BICARBONATE- sodium bicarbonate injection, solution](https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=5ae65432-04a1-4b6b-8536-2535064fc782) (DailyMed (U.S. National Library of Medicine), 2026); [ATCDDD - ATC/DDD Index](https://atcddd.fhi.no/atc_ddd_index/?code=B05XA02) (WHO Collaborating Centre for Drug Statistics Methodology, 2026); [eEML - Electronic Essential Medicines List](https://list.essentialmeds.org/) (World Health Organization, 2025).

## **Bir hata mı buldunuz?** Topluluk için sürekli geliştiriyoruz. Neyin yanlış olduğunu bize yazın, ekibimiz inceleyecek. Hata bildir

Temsili modeldir, yalnızca eğitim amaçlıdır.

---
Source: https://durgical.com/tr/farmakoloji/sodyum-hidrojen-karbonat/
License: CC BY 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/). Cite as: DurgiPedia (durgical.com), https://durgical.com/tr/farmakoloji/sodyum-hidrojen-karbonat/