[Durgical](https://durgical.com/tr/durgipedia/) › [DurgiPedia](https://durgical.com/tr/durgipedia/) › [Farmakoloji](https://durgical.com/tr/farmakoloji/) › [Direkt vazodilatörler](https://durgical.com/tr/farmakoloji/gruplar/direkt-vazodilatorler/) › Sodyum nitroprusiyat # Sodyum nitroprusiyat ## Direkt vazodilatörler? Direkt vazodilatörler ## Yüksek risk? Bu ilaçla yapılan bir hata ciddi zarara yol açabilir: çift kontrol ve protokoller uygulanır. Hipertansif acil durumlar için intravenöz bir nitrik oksit vericisi. Dakikalar içinde etki eder, ancak siyanür açığa çıkardığı için yakın izlem gerektirir. Güncellendi 1 Kas 2026 Diğer adı: Nitroprusiyat ## Hızlı bilgi **Group** [Direkt vazodilatörler](https://durgical.com/tr/farmakoloji/gruplar/direkt-vazodilatorler/) **Target** Çözünür guanilil siklaz (açığa çıkardığı nitrik oksitle aktive edilir) **Used for** Akut kalp yetmezliği **Key effects** Aşırı hipotansiyon · Baş ağrısı ve çarpıntı **Monitor** Sürekli kan basıncı izlemi **ATC** C02DD01 Doz yok: dozu güncel kılavuza göre klinisyen belirler. Bu sayfada - Temeller Etki mekanizması - Endikasyonlar - Yan etkiler - Kontrendikasyonlar - Önemli etkileşimler - Neler izlenir - Uygulama ve güvenlik - Gebelik ve emzirme - Hemşirelik bakımı - Farmakokinetik - Akılda tutmak için - Kendinizi sınayın - İlişkili ilaçlar - İlişkili hastalıklar - Etiketlerin anlamı ## Etki mekanizması Nitroprusiyat, siyanür grupları ve bir nitrozo grubu taşıyan bir demir kompleksidir. Kırmızı kan hücrelerinde hemoglobinle tepkimeye girerek nitrik oksit açığa çıkarır; nitrik oksit damar düz kasındaki çözünür guanilil siklazı aktive eder; cGMP yükselir ve hem arterler hem venler gevşeyerek art yükü ve ön yükü azaltır. Açığa çıkan siyanür, mitokondriyal enzim rodanez tarafından tiyosiyanata dönüştürülür. - Nitroprusiyat hemoglobinle tepkimeye girer ve nitrik oksit açığa çıkarır - Nitrik oksit guanilil siklazı aktive eder; cGMP yükselir - Arterler ve venler gevşer: art yük ve ön yük azalır - Açığa çıkan siyanür tiyosiyanata dönüştürülür ## Endikasyonlar - Kan basıncının hemen düşürülmesi için hipertansif kriz [Arteriyel hipertansiyon →](https://durgical.com/tr/hastaliklar/arteriyel-hipertansiyon/) - Cerrahi sırasında kanamayı azaltmak için kontrollü hipotansiyon - Akut kalp yetmezliği [Kalp yetmezliği →](https://durgical.com/tr/hastaliklar/kalp-yetmezligi/) ## Yan etkiler ### Sık - Aşırı hipotansiyon - Basıncın çok hızlı düşmesine bağlı bulantı, terleme ve huzursuzluk - Baş ağrısı ve çarpıntı - Bradikardi veya taşikardi ### Ciddi (nadir, önemli) - Siyanür toksisitesi: metabolik asidoz, parlak kırmızı venöz kan, konfüzyon ve ölüm - Tiyosiyanat toksisitesi, özellikle böbrek yetmezliğinde - Methemoglobinemi - İskemik hasarla birlikte ani ve şiddetli hipotansiyon ## Kontrendikasyonlar - Kompansatuvar hipertansiyon (aort koarktasyonu, arteriyovenöz şant) - Serebral dolaşımı yetersiz olan veya ölmek üzere olan hastalarda cerrahide kontrollü hipotansiyon - Konjenital (Leber) optik atrofi veya tütün ambliyopisi - Periferik direncin azaldığı akut kalp yetmezliği, örneğin sepsisteki yüksek debili yetmezlik ## Önemli etkileşimler **Diğer antihipertansifler** Kan basıncında aditif düşüş **Gangliyon blokerleri ve inhalasyon anestezikleri** Daha güçlü hipotansif etki ## Neler izlenir - Sürekli kan basıncı izlemi (genellikle invaziv) - Siyanür toksisitesi için asit-baz durumu, laktat ve venöz oksijen - Uzun infüzyonlarda veya böbrek yetmezliğinde tiyosiyanat - Oksijen sunumu bozulmuş görünüyorsa methemoglobin ## Uygulama ve güvenlik - Doğrudan enjeksiyon için değildir: her zaman dekstroz çözeltisinde seyreltilir ve infüzyon pompasıyla verilir. - Torbayı opak bir örtüyle ışıktan koruyunuz; damla odacığının ve setin örtülmesi gerekmez. - Seyreltilmiş çözeltinin hafif kahverengimsi bir rengi vardır; mavi, yeşil veya parlak kırmızıya dönerse atınız. - Aynı çözeltiye başka ilaç eklenmez ve aynı hattan başka ilaç verilmez. - Yalnızca sürekli kan basıncı izleminin ve eğitimli personelin bulunduğu yerlerde. ## Gebelik ve emzirme Nitroprusiyat plasentayı geçer ve hayvan çalışmalarında fetal siyanür düzeyleri annedeki düzeyleri izler; gebelikte yalnızca yarar riskten açıkça ağır bastığında kullanılır. ## Hemşirelik bakımı - Öncesinde: arter kateteri ve infüzyon pompası hazırdır; başlangıç asit-baz durumu ve böbrek fonksiyonu belirlenir. - Sırasında: kan basıncı sürekli izlenir; çok hızlı bir düşüş serebral, kardiyak veya renal iskemiye yol açabilir. - Siyanür toksisitesi belirtilerini izleyiniz: yükselen laktat, metabolik asidoz, konfüzyon, hava açlığı. - Uzun infüzyonlarda veya böbrek yetmezliğinde tiyosiyanat toksisitesini (kulak çınlaması, miyozis, hiperrefleksi) izleyiniz. - İnfüzyonun mümkün olan en kısa sürede durdurulabilmesi için daha uzun etkili bir oral antihipertansife başlanır. ## Farmakokinetik **Dağılım** Hücre dışı alana dağılır **Metabolizma** Hemoglobinle tepkime nitrik oksit ve siyanür açığa çıkarır; rodanez, tiyosülfat kullanarak siyanürü tiyosiyanata dönüştürür **Eliminasyon** Tiyosiyanat böbreklerle atılır; yarı ömrü yaklaşık 3 gündür ve böbrek yetmezliğinde uzar (prospektüs) **Etki başlangıcı ve süresi** Bir iki dakika içinde; infüzyon durdurulduğunda etki neredeyse aynı hızla kaybolur (prospektüs) ## Akılda tutmak için İngilizce akrostiş: NitroPRUSSIDE: Powerful (güçlü), Rapid (hızlı), Unstable in light (ışıkta kararsız), Sensitive monitoring (hassas izlem), Spits out cyanIDE (siyanür açığa çıkarır). ## Kendinizi sınayın Cevabı düşünün, sonra görmek için soruya dokunun. ## Sodyum nitroprusiyat damarları nasıl gevşetir? Çözünür guanilil siklazı aktive eden nitrik oksidi açığa çıkarır; cGMP'deki artış arteriyel ve venöz düz kası gevşetir. ## Uzun süreli veya yüksek hızlı nitroprusiyat infüzyonlarını hangi toksisite sınırlar ve nasıl ortaya çıkar? Siyanür toksisitesi: metabolik (laktik) asidoz, parlak kırmızı venöz kan (hücreler oksijeni alamaz), konfüzyon ve hava açlığı. ## İnfüzyon torbası neden örtülür? Nitroprusiyat ışıkla bozunur, bu nedenle torba opak bir örtüyle korunur. ## Nitroprusiyat kullanımı sırasında böbrek yetmezliğinde hangi metabolit birikir? Böbreklerle atılan tiyosiyanat; biriktiğinde kulak çınlaması, miyozis ve hiperrefleksiye yol açar. ## İlişkili ilaçlar - [Hidralazin](https://durgical.com/tr/farmakoloji/hidralazin/) - [Minoksidil](https://durgical.com/tr/farmakoloji/minoksidil/) ## İlişkili hastalıklar - [Arteriyel hipertansiyon](https://durgical.com/tr/hastaliklar/arteriyel-hipertansiyon/) - [Kalp yetmezliği](https://durgical.com/tr/hastaliklar/kalp-yetmezligi/) ## Etiketlerin anlamı **Yüksek risk** Bu ilaçla yapılan bir hata ciddi zarara yol açabilir: çift kontrol ve protokoller uygulanır. [← Gruba dön: Direkt vazodilatörler](https://durgical.com/tr/farmakoloji/gruplar/direkt-vazodilatorler/) İlaçların nasıl etki ettiğine dair eğitim amaçlı içeriktir; reçete rehberi değildir ve bir sağlık profesyonelinin önerisinin yerini tutmaz. Doz bilgisi içermez. Kaynaklar: [DailyMed - SODIUM NITROPRUSSIDE injection, solution, concentrate](https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=6fbfb86c-da8d-4741-b1e0-7000e2bbad5f) (DailyMed (U.S. National Library of Medicine), 2026); [ATCDDD - ATC/DDD Index](https://atcddd.fhi.no/atc_ddd_index/?code=C02DD01) (WHO Collaborating Centre for Drug Statistics Methodology, 2026); [eEML - Electronic Essential Medicines List](https://list.essentialmeds.org/) (World Health Organization, 2025). ## **Bir hata mı buldunuz?** Topluluk için sürekli geliştiriyoruz. Neyin yanlış olduğunu bize yazın, ekibimiz inceleyecek. Hata bildir Temsili modeldir, yalnızca eğitim amaçlıdır. --- Source: https://durgical.com/tr/farmakoloji/sodyum-nitroprusiyat/ License: CC BY 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/). Cite as: DurgiPedia (durgical.com), https://durgical.com/tr/farmakoloji/sodyum-nitroprusiyat/