[Durgical](https://durgical.com/tr/durgipedia/) › [DurgiPedia](https://durgical.com/tr/durgipedia/) › [Farmakoloji](https://durgical.com/tr/farmakoloji/) › [Uyanıklığı artıran ajanlar ve narkolepsi ilaçları](https://durgical.com/tr/farmakoloji/gruplar/uyan-kl-g-art-ran-ajanlar-ve-narkolepsi-ilaclar/) › Sodyum oksibat

# Sodyum oksibat

## Uyanıklığı artıran ajanlar ve narkolepsi ilaçları?

Uyanıklığı artıran ajanlar ve narkolepsi ilaçları

GHB'nin sodyum tuzu; narkolepside katapleksi ve gündüz uykululuğu için gece alınır. Güçlü bir MSS depresanıdır: asla alkol ya da sedatiflerle alınmaz.

Güncellendi 1 Kas 2026

## Hızlı bilgi

**Group**
[Uyanıklığı artıran ajanlar ve narkolepsi ilaçları](https://durgical.com/tr/farmakoloji/gruplar/uyan-kl-g-art-ran-ajanlar-ve-narkolepsi-ilaclar/)

**Target**
GABA-B reseptörü

**Key effects**
Bulantı ve kusma · Baş dönmesi ve somnolans · Tremor

**Monitor**
Duygudurum · Kalp yetersizliği

**ATC**
N07XX04

Doz yok: dozu güncel kılavuza göre klinisyen belirler.

Bu sayfada

- Temeller Etki mekanizması
- Endikasyonlar
- Yan etkiler
- Kontrendikasyonlar
- Önemli etkileşimler
- Neler izlenir
- Uygulama ve güvenlik
- Gebelik ve emzirme
- Hemşirelik bakımı
- Farmakokinetik
- Akılda tutmak için
- Kendinizi sınayın
- İlişkili ilaçlar
- İlişkili hastalıklar

## Etki mekanizması

Sodyum oksibat, GABA'nın doğal bir metaboliti olan gama-hidroksibütirattır (GHB). Narkolepside nasıl yardımcı olduğu bilinmemektedir; etkilerinin gece boyunca GABA-B reseptörleri üzerinden ortaya çıktığı ve sonuçta katapleksi ve gündüz uykululuğunun azaldığı düşünülmektedir.

- Yatarken alınır; GHB GABA-B reseptörlerine etki eder
- Gecenin ilerleyen saatlerinde ikinci bir doz alınır
- Daha az katapleksi atağı ve daha az gündüz uykululuğu

## Endikasyonlar

- Narkolepside katapleksi ve aşırı gündüz uykululuğu [Narkolepsi →](https://durgical.com/tr/hastaliklar/narkolepsi/)

## Yan etkiler

### Sık

- Bulantı ve kusma
- Baş dönmesi ve somnolans
- Yatak ıslatma
- Tremor

### Ciddi (nadir, önemli)

- MSS ve solunum depresyonu (kutulu uyarı); kötüye kullanımda nöbetler, koma ve ölüm
- Depresyon ve intihar eğilimi
- Konfüzyon, anksiyete ve uyurgezerlik
- Kalp yetersizliği, hipertansiyon ya da böbrek hastalığında yüksek sodyum yükü

## Kontrendikasyonlar

- Alkol ya da sedatif hipnotikler
- Süksinik semialdehit dehidrojenaz eksikliği

## Önemli etkileşimler

**Alkol, sedatif hipnotikler, opioidler ve diğer MSS depresanları**
Derin sedasyon ve solunum depresyonu

**Divalproeks (valproat)**
Daha yüksek GHB maruziyeti; başlangıç dozu azaltılır

## Neler izlenir

- Özellikle uyku apnesi ya da akciğer hastalığında uyku sırasında solunum
- Duygudurum, intihar düşünceleri ve gece davranışları
- Kalp yetersizliği, hipertansiyon ya da böbrek hastalığında sodyum alımı

## Uygulama ve güvenlik

- ABD'de yalnızca kısıtlı bir program (REMS) aracılığıyla verilir
- Çözelti yatmadan önce seyreltilir ve hazırlanır; gece boyunca yatakta iki doz alınır
- Yiyecek etkisini azalttığından ilk doz son öğünden epey sonra alınır
- Kontrole tabi ilaç (Schedule III); yasa dışı GHB bir kötüye kullanım maddesidir

## Gebelik ve emzirme

İnsan verileri yetersizdir; anne sütüne geçer.

## Hemşirelik bakımı

- Başlamadan önce alkol, sedatifler, uyku apnesi ve depresyon sorgulanır
- Her dozu yatakta alması ve hemen uzanması öğretilir
- Dozdan sonra birkaç saat araç kullanmaktan ve tehlikeli işlerden kaçınması öğretilir
- Başkalarından uzakta kilitli saklanır

## Farmakokinetik

**Emilim**
Hızlı, biyoyararlanımı yaklaşık %88; yiyecek emilimi geciktirir ve zirve düzeyleri düşürür

**Metabolizma**
Başlıca Krebs döngüsü yoluyla karbondioksit ve suya

**Yarılanma ömrü**
Kısa, yaklaşık yarım ile bir saat

## Akılda tutmak için

İngilizce kelime oyunu: Sodium oxybate: «GHB in bed, twice a night, no booze» (GHB yatakta, gecede iki kez, alkol yok) – gece çalışır ki gündüz uyanık kalınsın.

## Kendinizi sınayın

Cevabı düşünün, sonra görmek için soruya dokunun.

## Sodyum oksibat kimyasal olarak nedir?

Bir GABA metaboliti olan gama-hidroksibütiratın (GHB) sodyum tuzu.

## Hangi iki kombinasyon kontrendikedir?

Alkol ve sedatif hipnotikler.

## Uykululuk dışında narkolepsinin hangi belirtisini tedavi eder?

Katapleksi.

## İlişkili ilaçlar

- [Modafinil](https://durgical.com/tr/farmakoloji/modafinil/)
- [Pitolisant](https://durgical.com/tr/farmakoloji/pitolisant/)
- [Valproik asit](https://durgical.com/tr/farmakoloji/valproik-asit/)

## İlişkili hastalıklar

- [Narkolepsi](https://durgical.com/tr/hastaliklar/narkolepsi/)

[← Gruba dön: Uyanıklığı artıran ajanlar ve narkolepsi ilaçları](https://durgical.com/tr/farmakoloji/gruplar/uyan-kl-g-art-ran-ajanlar-ve-narkolepsi-ilaclar/)

İlaçların nasıl etki ettiğine dair eğitim amaçlı içeriktir; reçete rehberi değildir ve bir sağlık profesyonelinin önerisinin yerini tutmaz. Doz bilgisi içermez.

Kaynaklar: [DailyMed - SODIUM OXYBATE solution](https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=5a9e9045-f04d-46eb-8396-2495c6090a31) (DailyMed (U.S. National Library of Medicine), 2026); [ATCDDD - ATC/DDD Index](https://atcddd.fhi.no/atc_ddd_index/?code=N07XX04) (WHO Collaborating Centre for Drug Statistics Methodology, 2026).

## **Bir hata mı buldunuz?** Topluluk için sürekli geliştiriyoruz. Neyin yanlış olduğunu bize yazın, ekibimiz inceleyecek. Hata bildir

Temsili modeldir, yalnızca eğitim amaçlıdır.

---
Source: https://durgical.com/tr/farmakoloji/sodyum-oksibat/
License: CC BY 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/). Cite as: DurgiPedia (durgical.com), https://durgical.com/tr/farmakoloji/sodyum-oksibat/