[Durgical](https://durgical.com/tr/durgipedia/) › [DurgiPedia](https://durgical.com/tr/durgipedia/) › [Farmakoloji](https://durgical.com/tr/farmakoloji/) › [Tanısal ajanlar](https://durgical.com/tr/farmakoloji/gruplar/tan-sal-ajanlar/) › Tüberkülin saflaştırılmış protein türevi (PPD)

# Tüberkülin saflaştırılmış protein türevi (PPD)

## Tanısal ajanlar?

Tanısal ajanlar

Deriye enjekte edilen tüberküloz bakterisi protein ekstresi. 2–3 gün sonra gelişen sert bir şişlik, tüberküloz mikrobuyla enfeksiyonu düşündürür.

Güncellendi 1 Kas 2026

Diğer adı: Mantoux testi, tüberkülin deri testi, PPD

## Hızlı bilgi

**Group**
[Tanısal ajanlar](https://durgical.com/tr/farmakoloji/gruplar/tan-sal-ajanlar/)

**Target**
Mycobacterium tuberculosis'e duyarlılaşmış bellek T hücreleri (gecikmiş, tip IV aşırı duyarlılık)

**Used for**
İmmünosupresyon öncesinde

**Key effects**
Testi pozitif olanlarda sert

**Monitor**
48–72 · Pozitif sonuçtan sonra

**ATC**
V04CF01

Doz yok: dozu güncel kılavuza göre klinisyen belirler.

Bu sayfada

- Temeller Etki mekanizması
- Endikasyonlar
- Yan etkiler
- Kontrendikasyonlar
- Önemli etkileşimler
- Neler izlenir
- Uygulama ve güvenlik
- Gebelik ve emzirme
- Hemşirelik bakımı
- Farmakokinetik
- Akılda tutmak için
- Kendinizi sınayın
- İlişkili ilaçlar
- İlişkili hastalıklar

## Etki mekanizması

PPD, tüberkülin proteinlerinin standartlaştırılmış bir karışımıdır. Daha önce enfekte olmuş (veya BCG ile aşılanmış ya da diğer mikobakterilere maruz kalmış) birinin derisine enjekte edildiğinde bellek T hücreleri onu tanır ve diğer bağışıklık hücrelerini çağırır; bu da iki-üç gün içinde sert, kabarık bir alan (endürasyon) oluşturur. Yanıt ancak enfeksiyondan 2–8 hafta sonra ortaya çıkar. Pozitif bir test olası enfeksiyonu gösterir, ancak latent enfeksiyonu aktif hastalıktan ayırmaz.

- PPD önkol derisine enjekte edilir
- Duyarlılaşmış bir kişinin bellek T hücreleri onu tanır
- Bağışıklık hücreleri toplanır: 48–72 saatte endürasyon
- Endürasyon (kızarıklık değil) milimetre olarak ölçülür

## Endikasyonlar

- Bulaştırıcı tüberkülozu olan birinin temaslıları gibi kişilerde M. tuberculosis enfeksiyonunun araştırılması [Tüberküloz →](https://durgical.com/tr/hastaliklar/tuberkuloz/)
- İmmünosupresyon öncesinde, HIV ile yaşayanlarda ve sağlık çalışanlarında tarama (başlangıçta iki aşamalı test)
- Deri testinin önerilen test olduğu 5 yaş altı çocuklar

## Yan etkiler

### Sık

- Uygulama yerinde kaşıntı veya rahatsızlık
- Testi pozitif olanlarda sert, kırmızı bir şişlik

### Ciddi (nadir, önemli)

- Ağır lokal reaksiyonlar: büllöz lezyon, ülserasyon veya nekroz
- Anafilaksi (nadir)

## Kontrendikasyonlar

- Daha önce bir tüberkülin deri testine karşı ağır reaksiyon (nekroz, büllöz lezyon, ülserasyon, anafilaksi)
- Daha önce belgelenmiş pozitif bir test veya geçirilmiş tüberküloz tedavisi varsa yararlı değildir
- Gebelik, bebeklik ve HIV kontrendikasyon değildir

## Önemli etkileşimler

**Canlı virüs aşıları (kızamık aşısı gibi)**
Yanlış negatif sonuca yol açabilir; test aşıyla aynı gün veya en az bir ay sonra yapılır

**BCG aşısı**
Daha önce yapılmış BCG yanlış pozitif sonuca yol açabilir

**İmmünosupresanlar (yüksek doz kortikosteroidler, TNF-α antagonistleri)**
Zayıflamış bağışıklık yanıtı gerçek bir enfeksiyonda testi negatif yapabilir; bu nedenle daha düşük bir eşik değer kullanılır

## Neler izlenir

- 48–72. saatte önkol boyunca endürasyonun (kızarıklığın değil) okunması
- Pozitif sonuçtan sonra: aktif tüberkülozu araştırmak için akciğer grafisi ve balgam testleri

## Uygulama ve güvenlik

- Önkolun iç yüzüne tüberkülin enjektörüyle, iğne ucunun eğimli yüzü yukarıda olacak şekilde intradermal olarak verilir (Mantoux tekniği); soluk bir kabarcık oluşmalıdır.
- Kabarcık oluşmazsa veya derinlik yanlışsa test ilk yerden uzak bir bölgede tekrarlanır.
- 72 saat içinde okunmayan test tekrarlanır.

## Gebelik ve emzirme

Deri testi gebelikte güvenlidir ve kontrendike değildir.

## Hemşirelik bakımı

- Hastanın okuma için 48–72 saat içinde geri gelebileceğinden emin olunuz.
- Yalnızca endürasyonu milimetre olarak ölçünüz ve tam boyutu kaydediniz.
- Geçirilmiş BCG'yi, önceki pozitif testleri, yakın zamanda yapılmış canlı aşıları, HIV'i ve immünosupresif ilaçları sorunuz.
- Negatif bir sonucun, özellikle ağır hastalıkta veya HIV'de, tüberkülozu dışlamadığını açıklayınız.

## Farmakokinetik

**Etki başlangıcı ve süresi**
Endürasyon, testin okunduğu aralık olan 48–72 saat içinde gelişir

## Akılda tutmak için

«Ona bakmayın, dokunun»: tüberkülin hiçbir zaman kızarıklığa göre değil, 48–72. saatte elle hissedilen sert endürasyona göre okunur.

## Kendinizi sınayın

Cevabı düşünün, sonra görmek için soruya dokunun.

## Tüberkülin deri testinde ne ölçülür?

48–72. saatte milimetre olarak endürasyon çapı, kızarıklık değil.

## Yanlış pozitif tüberkülin testinin iki nedeni nedir?

Daha önce yapılmış BCG aşısı ve tüberküloz dışı mikobakterilerle enfeksiyon.

## Yakın zamanda yapılmış bir kızamık aşısı tüberkülin testini neden güvenilmez kılabilir?

Canlı virüs aşıları yanıtı baskılayabilir ve yanlış negatif sonuç verebilir.

## Pozitif bir tüberkülin testi aktif tüberküloz anlamına mı gelir?

Hayır: olası enfeksiyonu gösterir; aktif hastalık olup olmadığına akciğer grafisi ve balgam testleri karar verir.

## İlişkili ilaçlar

- [BCG aşısı (Calmette-Guérin basili)](https://durgical.com/tr/farmakoloji/bcg-as-s/)
- [İzoniazid](https://durgical.com/tr/farmakoloji/izoniazid/)
- [Kızamık aşısı](https://durgical.com/tr/farmakoloji/k-zam-k-as-s/)

## İlişkili hastalıklar

- [Tüberküloz](https://durgical.com/tr/hastaliklar/tuberkuloz/)

[← Gruba dön: Tanısal ajanlar](https://durgical.com/tr/farmakoloji/gruplar/tan-sal-ajanlar/)

İlaçların nasıl etki ettiğine dair eğitim amaçlı içeriktir; reçete rehberi değildir ve bir sağlık profesyonelinin önerisinin yerini tutmaz. Doz bilgisi içermez.

Kaynaklar: [Clinical Testing Guidance for Tuberculosis: Tuberculin Skin Test | Tuberculosis (TB) | CDC](https://www.cdc.gov/tb/hcp/testing-diagnosis/tuberculin-skin-test.html) (U.S. Centers for Disease Control and Prevention (CDC), 2026); [ATCDDD - ATC/DDD Index](https://atcddd.fhi.no/atc_ddd_index/?code=V04CF01) (WHO Collaborating Centre for Drug Statistics Methodology, 2026).

## **Bir hata mı buldunuz?** Topluluk için sürekli geliştiriyoruz. Neyin yanlış olduğunu bize yazın, ekibimiz inceleyecek. Hata bildir

Temsili modeldir, yalnızca eğitim amaçlıdır.

---
Source: https://durgical.com/tr/farmakoloji/tuberkulin-saflast-r-lm-s-protein-turevi/
License: CC BY 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/). Cite as: DurgiPedia (durgical.com), https://durgical.com/tr/farmakoloji/tuberkulin-saflast-r-lm-s-protein-turevi/