[Durgical](https://durgical.com/tr/durgipedia/) › [DurgiPedia](https://durgical.com/tr/durgipedia/) › [Fizyoloji](https://durgical.com/tr/fizyoloji/) › [Böbrek, sıvılar ve asit-baz](https://durgical.com/tr/fizyoloji/areas/renal/) › ADH, susama ve su dengesi

# ADH, susama ve su dengesi

- Düzenlenme
- Sınav önceliği: yüksek

Beyin kanın ne kadar yoğun olduğunu algılar. Yoğunluk artarsa susarsınız ve ADH böbreğe suyu tutmasını söyler. Kan sodyumu bu dengeyi yansıtır.

Güncellendi 1 Kas 2026

Diğer adları: Vazopressin, Antidiüretik hormon, Osmoregülasyon

**3B olarak görün:** [Hipotalamus](https://durgical.com/tr/anatomi/hipotalamus/) · [Hipofiz bezi (hypophysis)](https://durgical.com/tr/anatomi/hipofiz-bezi/) · [Böbrekler (renes)](https://durgical.com/tr/anatomi/bobrekler/)

## Temel noktalar

- Normal plazma osmolalitesi ≈ 285–295 mOsm/kg; ADH ≈ 280 civarında, susama ise biraz daha yüksekte (≈ 290–295) artmaya başlar.
- ADH supraoptik ve paraventriküler çekirdeklerde yapılır ve arka hipofizden salınır.
- V2 reseptörü (toplayıcı kanal): cAMP → AQP2 → su geri emilimi; V1 reseptörü (damarlar): vazokonstriksiyon.
- Hacim veya basınçta büyük bir düşüş (≈ %5–10), osmolalite düşük olsa bile ADH salgılatır: hacim osmolaliteye üstün gelir.
- Hiponatremi veya hipernatremi = bir su sorunu; ekstrasellüler hacim ise size total sodyum hakkında bilgi verir.
- Bulantı, ağrı, mekanik ventilasyon, ilaçlar ve tümörler (akciğer) ozmotik uyarı olmadan ADH salgılatır: SIADH (uygunsuz ADH sendromu).

Bu sayfada

- The basics Temel noktalar
- Nedir
- Nasıl çalışır, adım adım
- Denklemler
- Düzenlenme
- ADH: çok az veya çok fazla
- Akılda tutmak için
- Kendinizi sınayın
- 3B olarak görün
- İlişkili konular

- Clinical Klinik bağlantı

## Nedir

Vücut suyu, büyük ölçüde sodyuma bağlı olan plazma osmolalitesi üzerinden düzenlenir. Ön hipotalamustaki osmoreseptörler ≈ %1'lik değişiklikleri algılar ve iki çıktıyı ayarlar: böbreğin su geri emmesini sağlayan ADH (vazopressin) ve içmeye yönlendiren susama. Serum sodyumunun total sodyumun değil suyun belirteci olmasının nedeni budur.

## Nasıl çalışır, adım adım

- Su kaybedilir (ter, solunum, az alım) ve plazma osmolalitesi yükselir.
- Ön hipotalamustaki (sirkumventriküler organlar) osmoreseptör nöronlar büzülür ve ateşlenir.
- Supraoptik ve paraventriküler çekirdekleri uyarırlar: arka hipofiz ADH salar ve susama ortaya çıkar.
- ADH toplayıcı kanaldaki V2 reseptörüne bağlanır, cAMP yükselir ve AQP2 kanalları lüminal membrana yerleştirilir.
- Su toplayıcı kanaldan hipertonik medullaya doğru çıkar; idrar yoğunlaşır ve hacmi azalır.
- İçilen ve tutulan suyla osmolalite normale döner ve ADH düşer (negatif geri bildirim).

### The nephron: segments, transporters and diuretics

**Na⁺ reabsorbed** ≈ 2–5% **Water reabsorbed** variable (ADH)

#### Collecting tubule and duct

- **What it does:** Fine tuning: reabsorbs ≈ 2–5% of Na⁺, secretes K⁺ and H⁺ and reabsorbs water as ADH allows (urine from ≈ 50 to ≈ 1200 mOsm/kg). Principal cells handle Na⁺, K⁺ and water; intercalated cells handle acid–base.
- **Transporters:** Principal: ENaC, ROMK and BK (K⁺ secretion; BK is flow-driven), apical AQP2 (ADH) and basolateral AQP3/4. α-intercalated: H⁺-ATPase and H⁺/K⁺-ATPase (secrete acid). β-intercalated: pendrin (secrete HCO₃⁻). Inner medulla: urea transporters (ADH).
- **Hormones:** Aldosterone (more ENaC, ROMK, Na⁺/K⁺-ATPase and H⁺-ATPase); ADH via the V2 receptor → cAMP → AQP2 insertion; atrial natriuretic peptide curbs Na⁺ reabsorption.
- **Drugs:** ENaC blockers (6) and mineralocorticoid receptor antagonists (7): K⁺-sparing (risk of hyperkalemia). V2 receptor antagonists (8, vaptans): aquaretics.
- **Disorders:** Liddle syndrome (overactive ENaC: hypertension, hypokalemia, low renin and aldosterone); nephrogenic diabetes insipidus (V2 or AQP2, lithium); type 1 distal renal tubular acidosis (H⁺ secretion fails: urine pH > 5.5, hypokalemia, stones) and type 4 (hypoaldosteronism: hyperkalemia); SIADH (excess ADH).

- Glomerulus and arterioles
- Proximal tubule
- Thin descending limb
- Thin ascending limb
- Thick ascending limb
- Distal convoluted tubule
- Collecting tubule and duct
- Juxtaglomerular apparatus (macula densa)
- Cortex
- Medulla
- Interstitial osmolality (≈ 300 → 1200 mOsm/kg)

Illustrative schematic drawn by Durgical (a long-loop juxtamedullary nephron); proportions and percentages are approximate and not for clinical decisions.

## Denklemler

**Hesaplanan plazma osmolalitesi**Osm ≈ 2 × Na⁺ + glukoz/18 + BUN/2,8

**Na⁺**
mEq/L cinsinden

**glukoz, BUN**
mg/dL cinsinden

Osmolalitenin neredeyse tamamını sodyum ve anyonları sağlar; üre membranlardan geçtiği için tonisiteyi değiştirmez.

## Düzenlenme

- *+* **Yüksek plazma osmolalitesi**: En duyarlı uyarı: ADH salgılatır ve susamaya yol açar.
- *+* **Hipovolemi veya hipotansiyon (baroreseptörler)**: Düşüş büyükse osmolalite düşük olsa bile ADH salgılatır.
- *+* **Anjiyotensin II**: Susamayı ve ADH salınımını uyarır.
- *+* **Bulantı, ağrı, stres, nikotin**: Ozmotik uyarı olmadan ADH salgılatır.
- *−* **Düşük osmolalite veya hacim genişlemesi**: ADH'yi baskılar: seyreltik idrar (≈ 50 mOsm/kg'a kadar).
- *−* **Alkol**: ADH salınımını inhibe eder: su diürezi.

## ADH: çok az veya çok fazla

| Durum | ADH | İdrar | Plazma sodyumu |
| --- | --- | --- | --- |
| Dehidratasyon | ↑ (uygun) | Konsantre, az | Normal veya ↑ |
| Santral diabetes insipidus | ↓ | Seyreltik, bol | Su içilmezse ↑ |
| Nefrojenik diabetes insipidus | ↑ (etkisiz) | Seyreltik, bol | Su içilmezse ↑ |
| SIADH | ↑ (uygunsuz) | Konsantre | Normal hacimle ↓ |
| Primer polidipsi | ↓ (uygun) | Çok seyreltik | Normal veya ↓ |

## Klinik bağlantı

- SIADH: uygunsuz biçimde konsantre idrar (> 100 mOsm/kg), yüksek idrar sodyumu ve klinik olarak normal hacimle birlikte hiponatremi.
- Hipofiz cerrahisi veya travma sonrası diabetes insipidus; nefrojenik form lityum, hiperkalsemi ve hipokalemi ile ilişkilidir.
- Kronik hiponatreminin çok hızlı düzeltilmesi ozmotik demiyelinizasyona yol açabilir; çünkü nöronlar zaten uyum sağlamıştır.

## Akılda tutmak için

'Sodyum suyun aynasıdır': yüksek sodyum çok az su, düşük sodyum çok fazla su demektir. Total sodyum hakkında bilgi edinmek için hacme bakın.

## Kendinizi sınayın

Cevabı düşünün, sonra görmek için soruya dokunun.

## Ağır hipovolemisi olan bir hastada osmolalite zaten düşükken neden hiponatremi olabilir?

Dolaşan hacimdeki büyük bir düşüş baroreseptörler aracılığıyla ADH salgılatır ve ozmotik sinyali bastırır: böbrek serbest su tutar ve sodyum seyrelir.

## Santral ve nefrojenik diabetes insipidusu fizyolojik olarak ne ayırır?

Santral Dİ'de ADH yoktur; nefrojenik Dİ'de ADH yüksektir ama toplayıcı kanal yanıt vermez (V2 reseptörü veya AQP2). Her ikisinde de idrar seyreltik kalır.

## SIADH neden ödem olmadan hiponatremiye yol açar?

Tutulan su tüm kompartmanlara dağılır ve hafif genişleme natriürezi tetikler (natriüretik peptidler, daha az aldosteron): Na⁺ kaybedilir ve ekstrasellüler hacim normale yakın kalır.

## Ölçülen osmolalite yükseldiği hâlde yüksek üre neden susamaya yol açmaz?

Üre hücre membranlarından geçer; bu nedenle hücrelerden su çekmez ve osmoreseptörleri uyarmaz: osmolalite yükselir ama tonisite yükselmez.

## 3B olarak görün

Bunun gerçekleştiği, Durgical 3B anatomisindeki yapılar.

- [Hipotalamus](https://durgical.com/tr/anatomi/hipotalamus/)
- [Hipofiz bezi (hypophysis)](https://durgical.com/tr/anatomi/hipofiz-bezi/)
- [Böbrekler (renes)](https://durgical.com/tr/anatomi/bobrekler/)

## İlişkili konular

- [Zıt akım mekanizması, üre geri dönüşümü ve idrar konsantrasyonu](https://durgical.com/tr/fizyoloji/z-t-ak-m-mekanizmas-ure-geri-donusumu-ve-idrar-konsantrasyonu/)
- [İdrar dilüsyonu, serbest su ve osmotik diürez](https://durgical.com/tr/fizyoloji/idrar-dilusyonu-serbest-su-ve-osmotik-diurez/)
- [Arka hipofiz: ADH ve oksitosin](https://durgical.com/tr/fizyoloji/arka-hipofiz-adh-ve-oksitosin/)
- [Sodyum ve ekstrasellüler hacmin düzenlenmesi (natriüretik peptidlerle birlikte)](https://durgical.com/tr/fizyoloji/sodyum-ve-ekstraselluler-hacmin-duzenlenmesi/)
- [Kompartmanlar arası sıvı kaymaları](https://durgical.com/tr/fizyoloji/kompartmanlar-aras-s-v-kaymalar/)
- [Osmoz, osmolarite ve tonisite](https://durgical.com/tr/fizyoloji/osmoz-osmolarite-ve-tonisite/)

[← Tüm fizyoloji](https://durgical.com/tr/fizyoloji/)

Eğitim amaçlı fizyoloji içeriğidir; tanı veya tedavi rehberi değildir ve bir sağlık profesyonelinin önerisinin yerini tutmaz. Değerler yaklaşık referanslardır. Doz bilgisi içermez.

Kaynaklar: [Syndrome of inappropriate antidiuretic hormone secretion: MedlinePlus Medical Encyclopedia](https://medlineplus.gov/ency/article/000314.htm) (MedlinePlus, US National Library of Medicine, 2026); [Antidiuretic hormone blood test: MedlinePlus Medical Encyclopedia](https://medlineplus.gov/ency/article/003702.htm) (MedlinePlus, US National Library of Medicine, 2026).

## **Bir hata mı buldunuz?** Topluluk için sürekli geliştiriyoruz. Neyin yanlış olduğunu bize yazın, ekibimiz inceleyecek. Hata bildir

Temsili modeldir, yalnızca eğitim amaçlıdır.

---
Source: https://durgical.com/tr/fizyoloji/adh-susama-ve-su-dengesi/
License: CC BY 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/). Cite as: DurgiPedia (durgical.com), https://durgical.com/tr/fizyoloji/adh-susama-ve-su-dengesi/