[Durgical](https://durgical.com/tr/durgipedia/) › [DurgiPedia](https://durgical.com/tr/durgipedia/) › [Fizyoloji](https://durgical.com/tr/fizyoloji/) › [Böbrek, sıvılar ve asit-baz](https://durgical.com/tr/fizyoloji/areas/renal/) › Dehidratasyon ve sıvı yüklenmesi

# Dehidratasyon ve sıvı yüklenmesi

- Mekanizma
- Sınav önceliği: orta

Sıvının az ya da çok olması kan basıncını, nabzı, idrarı ve cildi değiştirir; böbrek tuz ve suyu tutarak ya da atarak bunu düzeltmeye çalışır.

Güncellendi 1 Kas 2026

Diğer adları: Hacim azalması, Hipovolemi, Hipervolemi

## Temel noktalar

- Hacim azalması = Na⁺ ve su kaybı (diyare, kusma, kanama, yanıklar); saf dehidratasyon = su kaybı (hipernatremi).
- Düşük hacim bulguları: taşikardi, ortostatik hipotansiyon, kollabe boyun venleri, oligüri, kuru mukoza.
- Düşük hacimle karşılaşan sağlıklı böbrek: idrar Na⁺ 20, konsantre idrar.
- Vücut sıvısı artmışken düşük etkin arteriyel hacim: kalp yetmezliği, siroz, nefrotik sendrom. Böbrek sodyum tutar ve ödemi kötüleştirir.
- Kronik böbrek hastalığında sodyum tutulumu primerdir: yüksek arteriyel hacimle birlikte hipertansiyon ve ödem.
- Ağırlık: ≈1 kg'lık akut değişiklik ≈1 L sıvıya karşılık gelir.

## Nedir

İki kavram birbirinden ayrı tutulmalıdır: hacim azalması (sodyum normalken ekstrasellüler tuz ve su kaybı) ve dar anlamda dehidratasyon (sodyum yüksekken su kaybı). Yüklenmede ekstrasellüler kompartman sodyum ve su tutulumuyla genişler; fazlalık Starling kuvvetlerine göre interstisyumda toplanır (ödem). Böbreğin “gördüğü” etkin arteriyel kan hacmidir; bu, vücutta fazla sıvı olsa bile düşük olabilir.

## Nasıl çalışır, adım adım

- Ekstrasellüler sıvı kaybı venöz dönüşü, atım hacmini ve kan basıncını düşürür.
- Baroreseptörler sempatik tonusu artırır: taşikardi, vazokonstriksiyon ve renin salınımı.
- Anjiyotensin II ve aldosteron Na⁺ tutar; hacim düşüşü büyükse, osmolalite normal olsa bile ADH salınır.
- Böbrek az, konsantre ve neredeyse sodyumsuz idrar yapar (diüretik veya tübül hasarı yoksa).
- Yüklenmede yüksek venöz basınç sıvıyı interstisyuma iter; lenfatikler yetersiz kalır ve ödem ortaya çıkar.
- Kalp veya karaciğer yetersizse etkin arteriyel hacim düşük kalır: böbrek ödeme rağmen sodyum tutmaya devam eder.

### Starling forces along a capillary

**Arteriolar NFP** +4 mmHg **Venular NFP** −13 mmHg **Filtration** 0.5 **Reabsorption** 5.0 **Net absorption** 4.5 a.u.

Dehydration: the blood is concentrated (↑ πc) and Pc falls: absorption wins and fluid moves from the interstitium into the plasma (the same happens after a hemorrhage).

Tap a force (Pc, πc, Pif, πif), the lymph or the net pressure value.

- Filtration (fluid out)
- Absorption (fluid in)
- Net filtration pressure
- Normal net pressure
- Lymphatic (returns the excess)
- Edema

Illustrative Durgical schematic of the classic Starling model; values are approximate and flow units arbitrary. The revised Starling principle (glycocalyx) shows that most capillaries at steady state absorb very little: the lymph returns almost all that is filtered.

### Starling forces along a capillary

**Arteriolar NFP** +14 mmHg **Venular NFP** +6 mmHg **Filtration** 10.0 **Reabsorption** 0.0 **Net filtration** 10.0 a.u. (lymph capacity 7.5)

Heart failure: high venous pressure raises Pc along the whole capillary; there is almost no reabsorption and filtration outruns the lymph (peripheral edema in right-sided failure, pulmonary edema in left-sided).

Edema: net filtration (10.0 a.u.) is more than the lymph can return (7.5 a.u.), so fluid collects in the interstitium.

Tap a force (Pc, πc, Pif, πif), the lymph or the net pressure value.

- Filtration (fluid out)
- Absorption (fluid in)
- Net filtration pressure
- Normal net pressure
- Lymphatic (returns the excess)
- Edema

Illustrative Durgical schematic of the classic Starling model; values are approximate and flow units arbitrary. The revised Starling principle (glycocalyx) shows that most capillaries at steady state absorb very little: the lymph returns almost all that is filtered.

## İki durum nasıl görünür

| Bulgu | Düşük hacim | Yüksek hacim |
| --- | --- | --- |
| [Nabız ve basınç](https://durgical.com/tr/hastaliklar/hipovolemik-sok/) | Taşikardi, ortostaz, hipotansiyon | Normal veya hipertansiyon |
| Boyun venleri | Kollabe | Dolgun |
| [Akciğerler ve cilt](https://durgical.com/tr/hastaliklar/kalp-yetmezligi/) | Kuru mukoza, yavaş kapiller dolum | Raller, gode bırakan ödem, asit |
| Ağırlık | Azalır | Artar |
| [İdrar](https://durgical.com/tr/hastaliklar/siroz/) | Az, düşük Na⁺ (böbrek sağlıklıysa) | Değişken; etkin arteriyel hacim düşükse düşük Na⁺ |
| Laboratuvar | Yüksek BUN/kreatinin, hemokonsantrasyon | Hemodilüsyon; kalp yetmezliği veya sirozda hiponatremi |

## Klinik bağlantı

- Küçük çocuklarda gastroenterit: kilogram başına daha fazla vücut suyu, daha yüksek günlük döngü ve su içmek için başkalarına bağımlılık; dehidratasyon hızla ilerler.
- Dang humması (Colombia'da sık): kritik evrede plazma kapillerlerden sızar; efüzyonlar olsa bile hemokonsantrasyon ve hipovolemiye yol açar.
- Sıcak iklimlerde ve fiziksel çalışma sırasında ter saatte 1 L'yi aşabilir; yaşlılar daha az susuzluk hisseder.

## Akılda tutmak için

“Böbrek vücut suyunu görmez, arteriyel basıncı görür”: bu yüzden kalp yetmezliğinde sıvı fazla olsa bile tuz tutar.

## Kendinizi sınayın

Cevabı düşünün, sonra görmek için soruya dokunun.

## Kalp yetmezliği ve ödemi olan bir hastanın idrar sodyumu neden dehidrate biriymiş gibi düşüktür?

Düşük kalp debisi etkin arteriyel hacmi azaltır; baroreseptörler ve böbrek hipovolemiye yanıt verir gibi davranır (RAAS, sempatik sistem, ADH) ve total vücut sıvısı artmış olsa da sodyum ve su tutar.

## Hacim azalmasında BUN/kreatinin oranı neden yükselir?

Tübül akımı yavaş ve ADH yüksek olduğunda tübül daha çok üre geri emer (üre suyu izler), kreatinin ise geri emilmez: BUN kreatininden daha fazla yükselir.

## “Hacim azalması” ile “dehidratasyon” arasındaki fizyolojik fark nedir?

Hacim azalması, serum sodyumu normalken ekstrasellüler sodyum ve su kaybıdır; saf dehidratasyon ise yüksek sodyum ve osmolalite ile hücre büzüşmesine yol açan su kaybıdır.

## İlişkili konular

- [Kompartmanlar arası sıvı kaymaları](https://durgical.com/tr/fizyoloji/kompartmanlar-aras-s-v-kaymalar/)
- [İV sıvılar: tonisite ve gittikleri yer](https://durgical.com/tr/fizyoloji/iv-s-v-lar-tonisite-ve-gittikleri-yer/)
- [Sodyum ve ekstrasellüler hacmin düzenlenmesi (natriüretik peptidlerle birlikte)](https://durgical.com/tr/fizyoloji/sodyum-ve-ekstraselluler-hacmin-duzenlenmesi/)
- [Ödem nasıl oluşur](https://durgical.com/tr/fizyoloji/odem-nas-l-olusur/)
- [Şok fizyolojisi](https://durgical.com/tr/fizyoloji/sok-fizyolojisi/)
- [Kapillerde Starling kuvvetleri](https://durgical.com/tr/fizyoloji/kapillerde-starling-kuvvetleri/)

## İlişkili hastalıklar

- [Hipovolemik şok](https://durgical.com/tr/hastaliklar/hipovolemik-sok/)
- [Kalp yetmezliği](https://durgical.com/tr/hastaliklar/kalp-yetmezligi/)
- [Akut (viral) gastroenterit](https://durgical.com/tr/hastaliklar/akut-gastroenterit/)
- [Siroz](https://durgical.com/tr/hastaliklar/siroz/)
- [Dang humması (dengue)](https://durgical.com/tr/hastaliklar/dang-hummas/)
- [Kronik böbrek hastalığı](https://durgical.com/tr/hastaliklar/kronik-bobrek-hastal-g/)

[← Tüm fizyoloji](https://durgical.com/tr/fizyoloji/)

Eğitim amaçlı fizyoloji içeriğidir; tanı veya tedavi rehberi değildir ve bir sağlık profesyonelinin önerisinin yerini tutmaz. Değerler yaklaşık referanslardır. Doz bilgisi içermez.

Kaynaklar: [Hypovolemia and Hypovolemic Shock](https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK513297/) (StatPearls (NCBI Bookshelf), 2024); [Dehydration: MedlinePlus Medical Encyclopedia](https://medlineplus.gov/ency/article/000982.htm) (MedlinePlus, US National Library of Medicine, 2024); [Heart Failure (Congestive Heart Failure)](https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK430873/) (StatPearls (NCBI Bookshelf), 2024).

## **Bir hata mı buldunuz?** Topluluk için sürekli geliştiriyoruz. Neyin yanlış olduğunu bize yazın, ekibimiz inceleyecek. Hata bildir

Temsili modeldir, yalnızca eğitim amaçlıdır.

---
Source: https://durgical.com/tr/fizyoloji/dehidratasyon-ve-s-v-yuklenmesi/
License: CC BY 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/). Cite as: DurgiPedia (durgical.com), https://durgical.com/tr/fizyoloji/dehidratasyon-ve-s-v-yuklenmesi/