[Durgical](https://durgical.com/tr/durgipedia/) › [DurgiPedia](https://durgical.com/tr/durgipedia/) › [Fizyoloji](https://durgical.com/tr/fizyoloji/) › [Hücre ve zar](https://durgical.com/tr/fizyoloji/areas/cell/) › Dinlenim zar potansiyeli

# Dinlenim zar potansiyeli

- Mekanizma
- Sınav önceliği: yüksek

Dinlenimdeki bir hücrenin içi dışına göre negatiftir; bunun başlıca nedeni potasyumun kanallarından dışarı sızmasıdır.

Güncellendi 1 Kas 2026

Diğer adları: Dinlenim potansiyeli

## Temel noktalar

- Dinlenim potansiyeli K⁺ denge potansiyeline (≈ −94 mV) yakındır, çünkü dinlenimde K⁺ geçirgenliği Na⁺ geçirgenliğinden çok daha yüksektir.
- Nöron ≈ −70 mV; iskelet kası ve ventrikül miyositi ≈ −85 ile −90 mV.
- Na⁺/K⁺-ATPaz (3 Na⁺ dışarı / 2 K⁺ içeri) doğrudan yalnızca yaklaşık −4 mV katkı yapar; asıl işi gradyanları korumaktır.
- Hiperkalemi depolarize eder: önce uyarılabilirlik artar, sonra Na⁺ kanalları inaktive olur ve hücrenin uyarılabilirliği azalır (güçsüzlük, aritmiler).
- Hipokalemi zarı hiperpolarize eder ve kardiyak repolarizasyonu değiştirir (U dalgaları, aritmiler).

Bu sayfada

- The basics Temel noktalar
- Nedir
- Nasıl çalışır, adım adım
- Denklemler
- Tipik değerler
- Dinlenim potansiyelini ne kaydırır
- Akılda tutmak için
- Kendinizi sınayın
- İlişkili konular
- Farmakolojide

- Clinical Klinik bağlantı

## Nedir

Dinlenimde uyarılabilir hücrelerin içi dışa göre −70 ile −90 mV arasındadır. Başlıca neden K⁺'dur: dinlenimdeki zar ona çok geçirgendir ve gradyanı yönünde dışarı çıkarken arkasında negatif yük bırakır. Na⁺/K⁺-ATPaz voltajın çok azını doğrudan oluşturur, ancak onu mümkün kılan gradyanları korur. Hücre dışı K⁺'daki her değişiklik dinlenim potansiyelini kaydırır ve uyarılabilirliği değiştirir, özellikle kalpte.

## Nasıl çalışır, adım adım

- Na⁺/K⁺-ATPaz içeride K⁺ biriktirir (≈140 mEq/L) ve Na⁺'u dışarıda tutar (≈142 mEq/L).
- Dinlenimde K⁺ sızıntı kanalları açıktır; K⁺ kimyasal gradyanı yönünde dışarı çıkar.
- Dışarı çıkan her K⁺, içeride onu izleyemeyen bir anyonu (proteinler, fosfatlar) yalnız bırakır: iç ortam negatifleşir.
- İçerideki negatiflik K⁺'u geri tutar; −94 mV dolayında bir dengeye ulaşılır.
- İçeri doğru küçük bir Na⁺ sızıntısı voltajı birkaç milivolt pozitife kaydırır (≈ −86 mV).
- Pompa, içeri aldığından daha fazla pozitif yükü dışarı çıkardığı için yaklaşık −4 mV ekler: dinlenim −90 mV dolayına yerleşir.

### Action potential

**Rest** −70 mV **Threshold** −55 mV **Peak** +35 mV **Duration** ≈ 1–2 ms

Tap a phase (the pills above or its band) or a refractory period (ARP, RRP) at the base of the plot.

- Mainly Na⁺
- Mainly K⁺
- Rest
- Threshold
- ARP: absolute refractory period
- RRP: relative refractory period

Nöron aksiyon potansiyelinin her evresine dokunun; eğri dinlenim potansiyelinde başlar ve biter.

## Denklemler

**K⁺ denge potansiyeli (Nernst, 37 °C)**EK = 61,5 × log([K+]dış / [K+]iç) ≈ 61,5 × log(4/140) ≈ −94 mV

**dış**
hücre dışı

**iç**
hücre içi

Çok iyonlu hesaplama için Nernst ve Goldman sayfasına bakın.

## Tipik değerler

| Parametre | Değer | Not |
| --- | --- | --- |
| Nöron | ≈ −70 mV | |
| İskelet kası | ≈ −85 ile −90 mV | |
| Ventrikül miyositi | ≈ −85 ile −90 mV | |
| Sinoatriyal düğüm | ≈ −55 ile −60 mV | kararlı dinlenimi yoktur |
| Normal serum K⁺ | ≈3,5–5,0 mEq/L | |

Dinlenme halindeki sağlıklı bir yetişkin için yaklaşık değerler; her laboratuvar kendi aralıklarını belirler.

## Dinlenim potansiyelini ne kaydırır

| Değişiklik | Dinlenime etkisi | Uyarılabilirlik | Klasik bulgu |
| --- | --- | --- | --- |
| Yüksek hücre dışı K⁺ | Daha az negatif (depolarize eder) | Önce artar; sonra Na⁺ kanalları inaktive oldukça azalır | Sivri T dalgaları, güçsüzlük |
| Düşük hücre dışı K⁺ | Daha negatif (hiperpolarize eder) | Kasın uyarılabilirliği azalır; kalpte repolarizasyon değişir | U dalgası, kramplar, ileus |
| Na⁺/K⁺-ATPaz bloke | Gradyanlar tükendikçe yavaş depolarizasyon | Değişmiş | Digital toksisitesi |
| Düşük hücre dışı Ca²⁺ | Az değişiklik | Artar: Na⁺ kanal eşiği düşer | Tetani, Chvostek bulgusu |

## Klinik bağlantı

- Kronik böbrek hastalığında ya da ezilme yaralanmasında hiperkalemi: başlıca tehlike aritmidir; kalsiyum glukonat K⁺'u düşürmeden kalp zarını stabilize eder.
- İshal ya da diüretiklere bağlı hipokalemi: kas güçsüzlüğü, ileus ve aritmiler; digital toksisitesini kolaylaştırır.
- Periyodik paraliziler: K⁺'un kompartmanlar arasında yer değiştirmesinin dinlenim potansiyelini değiştirdiği ve ataklar hâlinde güçsüzlüğe yol açtığı kanalopatiler.

## Akılda tutmak için

Potasyum çıkar, ev negatifleşir: K⁺ sızıntısı anyonları içeride bırakır ve iç ortam negatifleşir.

## Kendinizi sınayın

Cevabı düşünün, sonra görmek için soruya dokunun.

## Dinlenim potansiyeli neden Na⁺ denge potansiyelinden çok K⁺ denge potansiyeline yakındır?

Dinlenimde zar K⁺'a çok daha geçirgendir (sızıntı kanalları açık). Voltaj, en geçirgen iyonun denge potansiyeline yaklaşır.

## Na⁺/K⁺-ATPaz bloke edilirse dinlenim potansiyeli hemen kaybolur mu?

Hayır. Başta yalnızca yaklaşık −4 mV kaybeder; ardından pompanın koruduğu Na⁺ ve K⁺ gradyanları tükendikçe yavaşça depolarize olur.

## Ağır hiperkalemi neden aşırı uyarılabilirlik yerine güçsüzlüğe yol açar?

Süregen depolarizasyon pek çok Na⁺ kanalını inaktive tutar; bunlar olmadan normal aksiyon potansiyelleri oluşamaz, bu yüzden uyarılabilirlik azalır.

## Hipokalsemi dinlenim potansiyelini pek değiştirmediği hâlde neden tetaniye yol açar?

Hücre dışı Ca²⁺ Na⁺ kanallarını stabilize eder; o olmadan kanallar daha az depolarizasyonla açılır. Eşik düşer ve kendiliğinden ateşleme ortaya çıkar.

## Sinoatriyal düğümün «dinlenimi»nin özelliği nedir?

Kararlı değildir: −60 mV dolayındadır ve kendiliğinden (funny ve Ca²⁺ akımları) eşiğe kadar depolarize olur; bu ona otomatisite kazandırır.

## İlişkili konular

- [Nernst ve Goldman denklemleri](https://durgical.com/tr/fizyoloji/nernst-ve-goldman-denklemleri/)
- [Sinir aksiyon potansiyeli](https://durgical.com/tr/fizyoloji/sinir-aksiyon-potansiyeli/)
- [İyon kanalları ve kapılanma](https://durgical.com/tr/fizyoloji/iyon-kanallar-ve-kap-lanma/)
- [Potasyum ve kalsiyum bozukluklarında EKG](https://durgical.com/tr/fizyoloji/potasyum-ve-kalsiyum-bozukluklar-nda-ekg/)
- [Potasyum dengesi](https://durgical.com/tr/fizyoloji/potasyum-dengesi/)
- [Refrakter dönemler ve uyarılabilirlik](https://durgical.com/tr/fizyoloji/refrakter-donemler-ve-uyar-labilirlik/)

## Farmakolojide

- [Kardiyak glikozitler](https://durgical.com/tr/farmakoloji/gruplar/kardiyak-glikozitler/)

[← Tüm fizyoloji](https://durgical.com/tr/fizyoloji/)

Eğitim amaçlı fizyoloji içeriğidir; tanı veya tedavi rehberi değildir ve bir sağlık profesyonelinin önerisinin yerini tutmaz. Değerler yaklaşık referanslardır. Doz bilgisi içermez.

Kaynaklar: [High potassium level: MedlinePlus Medical Encyclopedia](https://medlineplus.gov/ency/article/001179.htm) (MedlinePlus, US National Library of Medicine, 2026); [Low blood potassium: MedlinePlus Medical Encyclopedia](https://medlineplus.gov/ency/article/000479.htm) (MedlinePlus, US National Library of Medicine, 2026).

## **Bir hata mı buldunuz?** Topluluk için sürekli geliştiriyoruz. Neyin yanlış olduğunu bize yazın, ekibimiz inceleyecek. Hata bildir

Temsili modeldir, yalnızca eğitim amaçlıdır.

---
Source: https://durgical.com/tr/fizyoloji/dinlenim-zar-potansiyeli/
License: CC BY 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/). Cite as: DurgiPedia (durgical.com), https://durgical.com/tr/fizyoloji/dinlenim-zar-potansiyeli/