[Durgical](https://durgical.com/tr/durgipedia/) › [DurgiPedia](https://durgical.com/tr/durgipedia/) › [Fizyoloji](https://durgical.com/tr/fizyoloji/) › [Sıcaklık, egzersiz ve metabolizma](https://durgical.com/tr/fizyoloji/areas/integrative/) › Enerji dengesi, besin alımı ve obezite

# Enerji dengesi, besin alımı ve obezite

- Düzenlenme
- Sınav önceliği: orta

Yediğimiz ile harcadığımız farklı olduğunda kilo değişir; hipotalamus açlık ve tokluk sinyalleriyle bu dengeyi korumaya çalışır.

Güncellendi 1 Kas 2026

Diğer adları: Leptin ve grelin, İştah kontrolü

**3B olarak görün:** [Hipotalamus](https://durgical.com/tr/anatomi/hipotalamus/) · [Mide (gaster)](https://durgical.com/tr/anatomi/mide/)

## Temel noktalar

- Leptin: yağ hücresi hormonudur; depoları bildirir, açlığı baskılar (POMC ↑, NPY/AgRP ↓) ve açlık durumunda düşmesi iştahı artırır.
- Yaygın obezitede leptin yüksektir (leptin direnci); doğumsal eksiklik nadirdir ve yerine koyma tedavisine yanıt verir.
- Grelin: mide fundusundan salgılanır, öğünlerden önce yükselir ve açlığı uyarır (oreksijenik etkili tek bağırsak hormonu).
- MC4R mutasyonları: obezitenin en sık monogenik nedeni.
- VKİ = ağırlık/boy²: ≥25 fazla kilo, ≥30 obezite; viseral yağ (bel çevresi) metabolik riski daha iyi öngörür.

## Nedir

Hipotalamusun arkuat çekirdeği uzun dönemli sinyalleri (yağ miktarını bildiren leptin ve insülin) ve kısa dönemli sinyalleri (grelin, mide gerilmesi, CCK, GLP-1, PYY) bütünleştirir. Birbirine karşıt iki nöron grubu, POMC/CART ve NPY/AgRP, MC4R reseptörü aracılığıyla tokluk ile açlık arasında seçim yapar. Obezite, bu sistem bol besin ve az hareketin olduğu bir ortamda yüksek bir kiloyu savunduğunda ortaya çıkar.

## Düzenlenme

- *−* **Leptin (yağ hücresi)**: Arkuat çekirdekte POMC/CART'ı aktive eder ve NPY/AgRP'yi inhibe eder: daha az açlık, daha fazla harcama.
- *−* **İnsülin**: Hipotalamusta leptine paralel bir tokluk sinyali.
- *−* **CCK, GLP-1, PYY (bağırsak)**: Kısa dönemli tokluk; GLP-1 ayrıca mide boşalmasını yavaşlatır.
- *−* **Mide gerilmesi (vagus)**: Beyin sapına giden mekanik tokluk sinyali.
- *+* **Grelin (mide)**: NPY/AgRP'yi aktive eder: öğünlerden önce açlık.
- *+* **Açlıkta leptinin düşmesi**: Açlığı artırır; enerji harcamasını, tiroid ve gonadal eksenleri azaltır.

## Klinik bağlantı

- Kilo kaybından sonra leptin düşer ve enerji harcaması beklenenden fazla azalır: verilen kiloyu korumanın zor olmasının nedeni budur.
- Viseral obezite karaciğere yağ asitleri ve sitokinler taşır: insülin direnci, yağlı karaciğer ve metabolik sendrom.
- Ventromedial hipotalamus hasarı (tümörler, cerrahi): hiperfaji ve obezite.
- Kolombiya'da obezite tüm sosyoekonomik düzeylerde artmıştır; bazı bölgelerde ise yetersiz beslenme ile birlikte görülür (çifte yük).

## Akılda tutmak için

«Leptin says Lean on stores; Ghrelin says Go eat» (İngilizce kelime oyunu): leptin depolara dayanmayı, yani tokluğu; grelin ise gidip yemeyi, yani açlığı söyler.

## Kendinizi sınayın

Cevabı düşünün, sonra görmek için soruya dokunun.

## Yaygın obezitede leptin vermek neden genellikle kiloyu azaltmaz?

Bol yağ dokusu nedeniyle leptin zaten yüksektir; hipotalamik leptin direnci vardır. Yalnızca doğumsal leptin eksikliği olan kişiler yanıt verir.

## Ventromedial hipotalamus hasar görürse iştaha ne olur?

Tokluk sinyali kaybolur; hiperfaji ve obezite gelişir.

## Viseral yağ neden subkutan yağa göre insülin direnciyle daha çok ilişkilidir?

Portal vene drene olur ve serbest yağ asitlerini ve sitokinleri doğrudan karaciğere taşır; bu da glukoneogenezi ve VLDL üretimini artırır.

## 3B olarak görün

Bunun gerçekleştiği, Durgical 3B anatomisindeki yapılar.

- [Hipotalamus](https://durgical.com/tr/anatomi/hipotalamus/)
- [Mide (gaster)](https://durgical.com/tr/anatomi/mide/)

## İlişkili konular

- [Enerji metabolizması ve bazal metabolizma hızı](https://durgical.com/tr/fizyoloji/enerji-metabolizmas-ve-bazal-metabolizma-h-z/)
- [Tokluk ve açlık durumları: hormonal anahtar](https://durgical.com/tr/fizyoloji/tokluk-ve-acl-k-durumlar-hormonal-anahtar/)
- [Uzamış açlık ve kıtlık açlığı](https://durgical.com/tr/fizyoloji/uzam-s-acl-k-ve-k-tl-k-acl-g/)

## İlişkili hastalıklar

- [Obezite](https://durgical.com/tr/hastaliklar/obezite/)
- [Metabolik sendrom](https://durgical.com/tr/hastaliklar/metabolik-sendrom/)
- [Tip 2 diabetes mellitus](https://durgical.com/tr/hastaliklar/tip-2-diabetes-mellitus/)

## Farmakolojide

- [Metformin](https://durgical.com/tr/farmakoloji/metformin/)

[← Tüm fizyoloji](https://durgical.com/tr/fizyoloji/)

Eğitim amaçlı fizyoloji içeriğidir; tanı veya tedavi rehberi değildir ve bir sağlık profesyonelinin önerisinin yerini tutmaz. Değerler yaklaşık referanslardır. Doz bilgisi içermez.

Kaynaklar: [Obesity: MedlinePlus](https://medlineplus.gov/obesity.html) (MedlinePlus, US National Library of Medicine, 2026); [Epidemiologic and Etiologic Considerations of Obesity](https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK585067/) (StatPearls (NCBI Bookshelf), 2025).

## **Bir hata mı buldunuz?** Topluluk için sürekli geliştiriyoruz. Neyin yanlış olduğunu bize yazın, ekibimiz inceleyecek. Hata bildir

Temsili modeldir, yalnızca eğitim amaçlıdır.

---
Source: https://durgical.com/tr/fizyoloji/enerji-dengesi-besin-al-m-ve-obezite/
License: CC BY 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/). Cite as: DurgiPedia (durgical.com), https://durgical.com/tr/fizyoloji/enerji-dengesi-besin-al-m-ve-obezite/