[Durgical](https://durgical.com/tr/durgipedia/) › [DurgiPedia](https://durgical.com/tr/durgipedia/) › [Fizyoloji](https://durgical.com/tr/fizyoloji/) › [Sinir ve kas](https://durgical.com/tr/fizyoloji/areas/nerve-muscle/) › İskelet kasında uyarılma–kasılma eşleşmesi

# İskelet kasında uyarılma–kasılma eşleşmesi

- Mekanizma
- Sınav önceliği: yüksek

Elektriksel sinyal küçük tüpler aracılığıyla kas lifinin derinliklerine iner ve bir iç deponun kalsiyum salmasını sağlar; kalsiyum da kasılmayı başlatır.

Güncellendi 1 Kas 2026

Diğer adları: U–K eşleşmesi, Triad

**3B olarak görün:** [Biseps (uzun baş) (m. biceps brachii, caput longum)](https://durgical.com/tr/anatomi/biseps/)

## Temel noktalar

- Triad = sarkoplazmik retikulumun (SR) iki terminal sisternası arasında yer alan bir T tübülü.
- İskelet kası: DHPR, RyR1'i mekanik olarak açan bir voltaj sensörü gibi davranır; hücre dışı Ca²⁺ girişi gerekmez (kalp kasının aksine).
- Ca²⁺ troponin C'ye bağlanır → tropomiyozin yer değiştirir → miyozin başları aktine bağlanabilir.
- Gevşeme ATP gerektirir: SERCA Ca²⁺'yı SR'ye geri pompalar; kalsekestrin onu orada depolar.
- Malign hipertermi: bir RyR1 varyantı volatil anesteziklere veya süksinilkoline maruz kaldığında Ca²⁺ sızdırır: rijidite, hiperkapni, yükselen vücut sıcaklığı.

## Nedir

Uyarılma–kasılma eşleşmesi, kas aksiyon potansiyelini aktin ile miyozinin etkileşmesini sağlayan Ca²⁺ salınımına bağlar. İskelet kasında aksiyon potansiyeli transvers (T) tübüller boyunca ilerler; buradaki bir voltaj sensörü (dihidropiridin reseptörü, DHPR) sarkoplazmik retikulumun riyanodin reseptörüne (RyR1) mekanik olarak bağlıdır. Ca²⁺ sitozolü doldurur, troponin C'ye bağlanır ve aktin üzerindeki miyozin bağlanma bölgelerini açığa çıkarır.

## Nasıl çalışır, adım adım

- Kas aksiyon potansiyeli son plaktan sarkolemma üzerinde yayılır.
- T tübüller boyunca lifin içine ilerler ve neredeyse aynı anda her miyofibrile ulaşır.
- DHPR (L tipi Ca²⁺ kanalı yapısı) depolarizasyonu algılar ve şekil değiştirir.
- Doğrudan bir protein bağlantısıyla terminal sisternaların Ca²⁺ salım kanalı olan RyR1'i açar.
- Sitozolik Ca²⁺ yaklaşık yüz kat, ≈ 0,1 µM'den ≈ 10 µM veya daha fazlasına yükselir.
- Ca²⁺ troponin C'ye bağlanır; troponin–tropomiyozin kompleksi kayar ve aktin üzerindeki bağlanma bölgelerini açığa çıkarır.
- Çapraz köprü döngüsü, Ca²⁺ yüksek kaldığı sürece kuvvet üretir.
- SERCA pompaları (ATP bağımlı) Ca²⁺'yı SR'ye geri döndürür; troponin Ca²⁺'yı bırakır ve lif gevşer.

### Action potential

**Rest** −90 mV **Threshold** −60 mV **Peak** +30 mV **Duration** ≈ 2–4 ms

Tap a phase (the pills above or its band) or a refractory period (ARP, RRP) at the base of the plot.

- Mainly Na⁺
- Mainly K⁺
- Rest
- Threshold
- ARP: absolute refractory period
- RRP: relative refractory period

T tübüller boyunca inen kısa iskelet kası dikeni; süresini bir seğirmeyle karşılaştırın.

## Referans değerler

| Parametre | Değer | Not |
| --- | --- | --- |
| İstirahatte sitozolik Ca²⁺ | ≈ 0,1 µM (10⁻⁷ M) | |
| Kasılma sırasında sitozolik Ca²⁺ | ≈ 10 µM veya daha yüksek | |
| Kas aksiyon potansiyeli süresi | ≈ 1–5 ms | tetiklediği seğirmeden çok daha kısa |

Dinlenme halindeki sağlıklı bir yetişkin için yaklaşık değerler; her laboratuvar kendi aralıklarını belirler.

## Klinik bağlantı

- Malign hipertermi: farmakogenetik bir RyR1 bozukluğu; kontrolsüz Ca²⁺ salınımı ATP kullanımını, CO₂'yi ve ısıyı artırır. Dantrolen RyR1'i bloke ederek etki eder.
- Rigor mortis: ölümden sonra ATP tükenir, SERCA durur ve miyozin aktinden ayrılamaz, bu nedenle kaslar sertleşir.
- İskelet kası kendi iç Ca²⁺ deposunu kullandığından, kan basıncı için kullanılan Ca²⁺ kanal blokerleri iskelet kasını zayıflatmaz.

## Akılda tutmak için

«T for Trigger» (İngilizce kelime oyunu: T, tetikleyici demektir): T tübülü tetikler, SR döker, troponin frenleri bırakır.

## Kendinizi sınayın

Cevabı düşünün, sonra görmek için soruya dokunun.

## İskelet kası Ca²⁺'sız bir banyoda neden bir süre kasılmaya devam eder de kalp kası neredeyse hemen durur?

İskelet kasında DHPR RyR1'i mekanik olarak açar, bu nedenle Ca²⁺ SR'den gelir. Kalp kası RyR2'yi tetiklemek için L tipi kanallardan Ca²⁺ girişine ihtiyaç duyar (Ca²⁺ ile uyarılan Ca²⁺ salınımı).

## Aktif süreç kasılma olduğu hâlde gevşeme neden ATP gerektirir?

SERCA Ca²⁺'yı SR'ye geri pompalamak için ATP kullanır ve miyozini aktinden ayıran şey ATP bağlanmasıdır. ATP olmadan lif, rigor mortiste olduğu gibi kilitli kalır.

## Anestezi sırasında bir hastada çene rijiditesi, yükselen end-tidal CO₂ ve ateş gelişiyor. Hücresel mekanizma nedir?

Malign hipertermi: bir RyR1 varyantı tetikleyiciye maruz kalınca Ca²⁺'yı kontrolsüz biçimde salar. Sürekli çapraz köprü döngüsü ve Ca²⁺ pompalanması ATP tüketir; CO₂, laktat ve ısı üretir.

## Büyük çaplı bir kas lifinde T tübüllerin rolü nedir?

Aksiyon potansiyelini lifin derinliklerine taşırlar, böylece tüm miyofibriller Ca²⁺'yı birlikte salar. T tübüller olmasaydı iç miyofibriller geç aktive olur ve kasılma zayıf ve düzensiz olurdu.

## 3B olarak görün

Bunun gerçekleştiği, Durgical 3B anatomisindeki yapılar.

- [Biseps (uzun baş) (m. biceps brachii, caput longum)](https://durgical.com/tr/anatomi/biseps/)

## İlişkili konular

- [Nöromüsküler kavşak](https://durgical.com/tr/fizyoloji/noromuskuler-kavsak/)
- [Kayan filamentler ve çapraz köprü döngüsü](https://durgical.com/tr/fizyoloji/kayan-filamentler-ve-capraz-kopru-dongusu/)
- [İskelet, kalp ve düz kasın karşılaştırılması](https://durgical.com/tr/fizyoloji/iskelet-kalp-ve-duz-kas-n-kars-last-r-lmas/)
- [Motor üniteler, devreye alınma ve toplanma](https://durgical.com/tr/fizyoloji/motor-uniteler-devreye-al-nma-ve-toplanma/)

[← Tüm fizyoloji](https://durgical.com/tr/fizyoloji/)

Eğitim amaçlı fizyoloji içeriğidir; tanı veya tedavi rehberi değildir ve bir sağlık profesyonelinin önerisinin yerini tutmaz. Değerler yaklaşık referanslardır. Doz bilgisi içermez.

Kaynaklar: [Physiology, Skeletal Muscle Contraction](https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK559006/) (StatPearls (NCBI Bookshelf), 2023).

## **Bir hata mı buldunuz?** Topluluk için sürekli geliştiriyoruz. Neyin yanlış olduğunu bize yazın, ekibimiz inceleyecek. Hata bildir

Temsili modeldir, yalnızca eğitim amaçlıdır.

---
Source: https://durgical.com/tr/fizyoloji/iskelet-kas-nda-uyar-lma-kas-lma-eslesmesi/
License: CC BY 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/). Cite as: DurgiPedia (durgical.com), https://durgical.com/tr/fizyoloji/iskelet-kas-nda-uyar-lma-kas-lma-eslesmesi/