[Durgical](https://durgical.com/tr/durgipedia/) › [DurgiPedia](https://durgical.com/tr/durgipedia/) › [Fizyoloji](https://durgical.com/tr/fizyoloji/) › [Endokrin](https://durgical.com/tr/fizyoloji/areas/endocrine/) › İştah hormonları: leptin, ghrelin ve inkretinler

# İştah hormonları: leptin, ghrelin ve inkretinler

- Düzenlenme
- Sınav önceliği: orta

Yağ dokusu «rezervimiz var» demek için leptin gönderir; boş mide «ye» demek için ghrelin gönderir; bağırsak «yeter» demek için GLP-1 gönderir.

Güncellendi 1 Kas 2026

Diğer adları: Leptin, Ghrelin, GLP-1, GIP, Arkuat çekirdek

**3B olarak görün:** [Hipotalamus](https://durgical.com/tr/anatomi/hipotalamus/) · [Mide (gaster)](https://durgical.com/tr/anatomi/mide/) · [İleum](https://durgical.com/tr/anatomi/ileum/) · [Duodenum (onikiparmak bağırsağı)](https://durgical.com/tr/anatomi/duodenum/) · [Pankreas](https://durgical.com/tr/anatomi/pankreas/)

## Temel noktalar

- Leptin: adipositlerden salınır, yağ kütlesiyle orantılıdır; POMC'yi (tokluk) uyarır ve NPY/AgRP'yi (açlık) inhibe eder.
- Ghrelin: mide fundusundan salınır; yemeklerden önce yükselir, yemekten sonra düşer; açlığı ve GH'yi uyarır. İştahı artıran tek bağırsak hormonudur.
- İnkretinler: GLP-1 (L hücreleri, ileum ve kolon) ve GIP (K hücreleri, duodenum) insülini yalnızca glukoz yüksek olduğunda artırır (glukoza bağımlı).
- İnkretin etkisi: oral glukoz, intravenöz yolla sağlanan aynı glisemiden çok daha fazla insülin salgılatır; tip 2 diyabette azalmıştır.
- GLP-1 ayrıca mide boşalmasını yavaşlatır, glukagonu düşürür ve tokluğu artırır; DPP-4 onu dakikalar içinde inaktive eder.
- Yaygın obezite = leptin direnci (yüksek leptin). MC4R mutasyonları en sık monogenik obezite nedenidir.

Bu sayfada

- Temeller Temel noktalar
- Nedir
- Nasıl çalışır, adım adım
- Başlıca iştah sinyalleri
- Akılda tutmak için
- Kendinizi sınayın
- 3B olarak görün
- İlişkili konular
- İlişkili hastalıklar
- Farmakolojide

- Klinik Klinik bağlantı

## Nedir

Besin alımı, yağ depolarına ait uzun vadeli sinyalleri (leptin, insülin) ve bağırsaktan gelen kısa vadeli sinyalleri (ghrelin, GLP-1, PYY, CCK) okuyan hipotalamusun arkuat çekirdeği tarafından kontrol edilir. İki nöron grubu rekabet eder: NPY/AgRP nöronları açlığı, POMC nöronları ise α-MSH ve MC4 reseptörü aracılığıyla tokluğu yönlendirir. İnkretinler ayrıca yemekten sonra insülin salınımını güçlendirir. Yaygın obezitede leptin yüksektir ama beyin ona zayıf yanıt verir.

## Nasıl çalışır, adım adım

- Yağ depoları büyür → adipositler daha fazla leptin salar → leptin arkuat çekirdeğe geçer.
- Leptin POMC/CART nöronlarını aktive eder; α-MSH paraventriküler çekirdekteki MC4 reseptörlerine etki ederek alımı azaltır ve enerji kullanımını artırır.
- Aynı zamanda leptin NPY/AgRP nöronlarını inhibe ederek onların açlık dürtüsünü ve MC4R üzerindeki blokajlarını ortadan kaldırır.
- Açlık: leptin ve insülin düşer, ghrelin yükselir → NPY/AgRP ateşlenir → açlık, enerji harcamasında azalma ve GnRH'de azalma.
- Yemek sırasında midenin gerilmesi, CCK (duodenum), PYY ve GLP-1 (distal bağırsak) vagus ve beyin sapı aracılığıyla sinyal göndererek öğünü sonlandırır.
- GLP-1 ve GIP beta hücresine ulaşır, cAMP'yi artırır ve glukozla uyarılan insülin salgısını güçlendirir.

## Başlıca iştah sinyalleri

| Sinyal | Kaynak | Uyaran | İştaha etkisi |
| --- | --- | --- | --- |
| [Leptin](https://durgical.com/tr/hastaliklar/obezite/) | Yağ dokusu | Yağ kütlesi, beslenme | ↓ (uzun vadeli) |
| [İnsülin](https://durgical.com/tr/hastaliklar/tip-2-diabetes-mellitus/) | Beta hücreleri | Glukoz, amino asitler | ↓ |
| Ghrelin | Mide (fundus) | Açlık, boş mide | ↑ |
| [GLP-1 ve PYY](https://durgical.com/tr/hastaliklar/tip-2-diabetes-mellitus/) | L hücreleri (ileum, kolon) | Distal bağırsakta besinler | ↓; GLP-1 ayrıca ↑ insülin |
| GIP | K hücreleri (duodenum, jejunum) | Glukoz ve yağ | Esas olarak ↑ insülin |
| CCK | I hücreleri (duodenum) | Yağ ve protein | ↓ (öğünü sonlandırır) |

## Klinik bağlantı

- Konjenital leptin eksikliği (nadir): leptin replasmanına yanıt veren aşırı, erken başlangıçlı obezite ve hipogonadizm.
- Prader–Willi sendromu: çok yüksek ghrelin ve doyumsuz açlık.
- Sleeve gastrektomiden sonra ghrelin düşer (fundus çıkarılmıştır); gastrik baypastan sonra GLP-1 ve PYY yükselir.
- Düşük vücut yağı (anoreksiya nervoza, sporcular) leptini ve GnRH'yi düşürür: hipotalamik amenore.
- GLP-1 reseptör agonistleri ve DPP-4 inhibitörleri inkretin yolunu kullanır; agonistler ayrıca iştahı azaltır.

## Akılda tutmak için

Ghrelin mideden guruldar, leptin yağdaki birikimi bildirir, GLP-1 ise mutfağı kapatır.

## Kendinizi sınayın

Cevabı düşünün, sonra görmek için soruya dokunun.

## Obezitesi olan kişilerin çoğunda leptin düzeyi yüksektir. Neden iştahlarını kaybetmezler?

Leptin dirençlidirler: beyne taşınması ve arkuat nöronlardaki sinyali azalmıştır; bu yüzden yüksek düzey tokluk yollarını yeterince aktive etmez.

## Oral glukoz neden aynı plazma glukozunu sağlayan intravenöz glukozdan daha fazla insülin salgılatır?

Bağırsaktaki glukoz, beta hücre salgısını güçlendiren GLP-1 ve GIP'i salgılatır. İntravenöz glukoz bağırsağı ve inkretin etkisini atlar.

## İnkretinler tek başlarına neden düşük hipoglisemi riskiyle glukozu düşürür?

İnsülin üzerindeki etkileri glukoza bağımlıdır: salgıyı yalnızca glukoz yüksek olduğunda güçlendirirler ve GLP-1 glukagonu yalnızca hiperglisemide düşürür.

## Vücut yağı çok düşük olan maratoncu bir kadının adetleri kesiliyor. Bunu hangi hormonal bağlantı açıklar?

Düşük yağ leptini düşürür ve açlık sinyallerini artırır; hipotalamus GnRH pulslarını azaltır, bu yüzden LH, FSH ve estradiol düşer.

## 3B olarak görün

Bunun gerçekleştiği, Durgical 3B anatomisindeki yapılar.

- [Hipotalamus](https://durgical.com/tr/anatomi/hipotalamus/)
- [Mide (gaster)](https://durgical.com/tr/anatomi/mide/)
- [İleum](https://durgical.com/tr/anatomi/ileum/)
- [Duodenum (onikiparmak bağırsağı)](https://durgical.com/tr/anatomi/duodenum/)
- [Pankreas](https://durgical.com/tr/anatomi/pankreas/)

## İlişkili konular

- [Enerji dengesi, besin alımı ve obezite](https://durgical.com/tr/fizyoloji/enerji-dengesi-besin-al-m-ve-obezite/)
- [Hipotalamusun işlevleri](https://durgical.com/tr/fizyoloji/hipotalamusun-islevleri/)
- [Gastrointestinal hormonlar](https://durgical.com/tr/fizyoloji/gastrointestinal-hormonlar/)
- [Adacıklar ve insülin: salgı ve etkiler](https://durgical.com/tr/fizyoloji/adac-klar-ve-insulin-salg-ve-etkiler/)
- [Büyüme hormonu ve IGF-1](https://durgical.com/tr/fizyoloji/buyume-hormonu-ve-igf-1/)
- [Mide motilitesi ve boşalması](https://durgical.com/tr/fizyoloji/mide-motilitesi-ve-bosalmas/)

## İlişkili hastalıklar

- [Obezite](https://durgical.com/tr/hastaliklar/obezite/)
- [Metabolik sendrom](https://durgical.com/tr/hastaliklar/metabolik-sendrom/)
- [Tip 2 diabetes mellitus](https://durgical.com/tr/hastaliklar/tip-2-diabetes-mellitus/)

## Farmakolojide

- [Metformin](https://durgical.com/tr/farmakoloji/metformin/)

[← Tüm fizyoloji](https://durgical.com/tr/fizyoloji/)

Eğitim amaçlı fizyoloji içeriğidir; tanı veya tedavi rehberi değildir ve bir sağlık profesyonelinin önerisinin yerini tutmaz. Değerler yaklaşık referanslardır. Doz bilgisi içermez.

Kaynaklar: [Epidemiologic and Etiologic Considerations of Obesity](https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK585067/) (StatPearls (NCBI Bookshelf), 2024); [Metabolic Syndrome](https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK459248/) (StatPearls (NCBI Bookshelf), 2024).

## **Bir hata mı buldunuz?** Topluluk için sürekli geliştiriyoruz. Neyin yanlış olduğunu bize yazın, ekibimiz inceleyecek. Hata bildir

Temsili modeldir, yalnızca eğitim amaçlıdır.

---
Source: https://durgical.com/tr/fizyoloji/istah-hormonlar-leptin-ghrelin-ve-inkretinler/
License: CC BY 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/). Cite as: DurgiPedia (durgical.com), https://durgical.com/tr/fizyoloji/istah-hormonlar-leptin-ghrelin-ve-inkretinler/