[Durgical](https://durgical.com/tr/durgipedia/) › [DurgiPedia](https://durgical.com/tr/durgipedia/) › [Fizyoloji](https://durgical.com/tr/fizyoloji/) › [Böbrek, sıvılar ve asit-baz](https://durgical.com/tr/fizyoloji/areas/renal/) › İV sıvılar: tonisite ve gittikleri yer

# İV sıvılar: tonisite ve gittikleri yer

- Kavram
- Sınav önceliği: orta

Her İV sıvı, içeriğine göre vücudun farklı bir bölümüne gider: plazmaya, tüm ekstrasellüler alana ya da hücrelerin içine.

Güncellendi 1 Kas 2026

Diğer adları: Kristaloidler, Kolloidler, İzotonik salin (serum fizyolojik), Laktatlı Ringer

## Temel noktalar

- Osmolarite ≠ tonisite: %5 dekstroz torbada izoozmotiktir ama fizyolojik olarak hipotoniktir (serbest su).
- İzotonik sodyumlu kristaloid: ekstrasellüler alana yayılır; yalnızca ≈¼'ü plazmada kalır, ≈¾'ü interstisyuma geçer.
- %5 dekstroz: total vücut suyuna yayılır; ≈2/3'ü hücrelere girer ve plazmada çok azı kalır.
- %0,9 NaCl plazmadan daha çok Cl⁻ içerir (154'e karşı ≈100 mmol/L): büyük hacimlerde hiperkloremik asidoza yol açar.
- Ringer'deki laktat laktik asidoza yol açmaz: karaciğer onu bikarbonata dönüştürür.
- Hipotonik çözeltiler, özellikle ADH yüksekken (cerrahi sonrası, çocuklarda) hiponatremiye yol açabilir.

## Nedir

İnfüze edilen bir sıvının nereye gideceğini torbadaki osmolaritesi değil, etkin tonisitesi belirler. Sodyumu plazma konsantrasyonunda olan çözeltiler ekstrasellüler alanda (plazma ve interstisyum) kalır. Sudaki dekstroz izoozmotik görünür, ancak glukoz metabolize edilir ve geriye hücreler dahil tüm vücuda yayılan serbest su kalır. Kolloidler (albumin) onkotik basınç aracılığıyla plazmada daha fazla sıvı tutar. Bu sayfa bileşimi ve gidilen yeri açıklar; ne kadar ve ne hızla verileceğini söylemez.

## Önemli bilgiler

- Referans plazma: Na⁺ ≈140, Cl⁻ ≈100, HCO₃⁻ ≈24 mmol/L, osmolalite ≈290 mOsm/kg.
- Güçlü iyon farkı (Na⁺ − Cl⁻) klorürden zengin sıvılarla düşer: hiperkloremik asidozun mekanizması budur.
- Endotel glikokaliksi hasarlıysa (sepsis) kolloidler bile interstisyuma daha çok sızar.
- Glukoz çözeltileri az kalori sağlar ve sodyum içermez: serbest su verir, hacmi genişletmez.

## Litre başına yaklaşık bileşim

| Çözelti | Na⁺ (mmol/L) | Cl⁻ (mmol/L) | Diğer | Osmolarite (mOsm/L) | Başlıca gittiği yer |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| %0,9 NaCl (izotonik salin) | 154 | 154 | — | ≈308 | Ekstrasellüler (izotonik) |
| Laktatlı Ringer (Hartmann) | ≈130 | ≈109 | K⁺ ≈4, Ca²⁺ ≈1,4–2 mmol/L, laktat ≈28 | ≈273 | Ekstrasellüler (izotoniğe yakın) |
| Dengeli asetat/glukonat çözeltileri | ≈140 | ≈98 | K⁺, Mg²⁺, asetat, glukonat | ≈295 | Ekstrasellüler (izotonik) |
| Sudaki %5 dekstroz | 0 | 0 | Glukoz 50 g/L | ≈278 | Total vücut suyu (etkin olarak hipotonik) |
| %0,45 NaCl | 77 | 77 | — | ≈154 | Hipotonik: bir kısmı hücrelere girer |
| %3 NaCl | ≈513 | ≈513 | — | ≈1027 | Hipertonik: hücrelerden su çeker |
| [Albumin %5 / %20–25](https://durgical.com/tr/hastaliklar/hipovolemik-sok/) | değişken | değişken | Albumin | ≈izoozmotik | Plazma (kolloid); konsantre albumin interstisyumdan sıvı çeker |

## Klinik bağlantı

- Hiponatremide hastanın idrarından daha az sodyum içeren bir sıvı tabloyu kötüleştirebilir (SIADH): önemli olan giren ile çıkan arasındaki dengedir.
- Hipertonik salin, osmotik etkisi nedeniyle ağır semptomatik hiponatremide ve serebral ödemde kullanılır; kullanımına ve hızına klinik ekip karar verir.

## Akılda tutmak için

“Sodyum dışarıda kalır, glukoz suya dönüşür, albumin damarda kalır.”

## Kendinizi sınayın

Cevabı düşünün, sonra görmek için soruya dokunun.

## Osmolaritesi ≈278 mOsm/L olmasına rağmen %5 dekstroz intravasküler hacmi yerine koymak için neden kötü bir seçimdir?

Glukoz hücrelere girer ve metabolize edilir; geriye total vücut suyuna yayılan serbest su kalır; plazmada yalnızca çok küçük bir kısmı kalır.

## Büyük miktarda %0,9 NaCl neden metabolik asidoza yol açabilir?

Plazmadan çok daha yüksek konsantrasyonda Cl⁻ verir ve bikarbonat veya metabolize edilebilen bir anyon içermez: güçlü iyon farkı düşer ve normal anyon açıklı, hiperkloremik asidoz ortaya çıkar.

## Dengelenmeden sonra izotonik bir kristaloidin ne kadarı plazmada kalır ve neden?

Yaklaşık ¼'ü; çünkü tüm ekstrasellüler alana yayılır ve plazma bu kompartmanın ≈¼'üdür; geri kalanı Starling kuvvetlerine uyarak interstisyuma geçer.

## Ringer'deki laktat neden asit değil de alkali gibi davranır?

Sodyum laktat (eşlenik baz) olarak infüze edilir; karaciğer onu oksitler veya glukoza dönüştürür ve bu sırada H⁺ tüketir; bu, bikarbonat üretmeye eşdeğerdir.

## İlişkili konular

- [Kompartmanlar arası sıvı kaymaları](https://durgical.com/tr/fizyoloji/kompartmanlar-aras-s-v-kaymalar/)
- [Osmoz, osmolarite ve tonisite](https://durgical.com/tr/fizyoloji/osmoz-osmolarite-ve-tonisite/)
- [Vücut sıvı kompartmanları](https://durgical.com/tr/fizyoloji/vucut-s-v-kompartmanlar/)
- [Dehidratasyon ve sıvı yüklenmesi](https://durgical.com/tr/fizyoloji/dehidratasyon-ve-s-v-yuklenmesi/)
- [Kapillerde Starling kuvvetleri](https://durgical.com/tr/fizyoloji/kapillerde-starling-kuvvetleri/)

## İlişkili hastalıklar

- [Hipovolemik şok](https://durgical.com/tr/hastaliklar/hipovolemik-sok/)

[← Tüm fizyoloji](https://durgical.com/tr/fizyoloji/)

Eğitim amaçlı fizyoloji içeriğidir; tanı veya tedavi rehberi değildir ve bir sağlık profesyonelinin önerisinin yerini tutmaz. Değerler yaklaşık referanslardır. Doz bilgisi içermez.

Kaynaklar: [Hypovolemia and Hypovolemic Shock](https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK513297/) (StatPearls (NCBI Bookshelf), 2024).

## **Bir hata mı buldunuz?** Topluluk için sürekli geliştiriyoruz. Neyin yanlış olduğunu bize yazın, ekibimiz inceleyecek. Hata bildir

Temsili modeldir, yalnızca eğitim amaçlıdır.

---
Source: https://durgical.com/tr/fizyoloji/iv-s-v-lar-tonisite-ve-gittikleri-yer/
License: CC BY 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/). Cite as: DurgiPedia (durgical.com), https://durgical.com/tr/fizyoloji/iv-s-v-lar-tonisite-ve-gittikleri-yer/