[Durgical](https://durgical.com/tr/durgipedia/) › [DurgiPedia](https://durgical.com/tr/durgipedia/) › [Fizyoloji](https://durgical.com/tr/fizyoloji/) › [Üreme, gebelik ve fetüs](https://durgical.com/tr/fizyoloji/areas/repro/) › Menopoz

# Menopoz

- Düzenlenme
- Sınav önceliği: orta

Menopoz, overlerdeki foliküller tükendiğinde adetlerin sona ermesidir; östrojen düşer ve beynin overe gönderdiği sinyaller artar.

Güncellendi 1 Kas 2026

Diğer adları: Klimakteriyum, Perimenopoz

**3B olarak görün:** [Overler (ovaria)](https://durgical.com/tr/anatomi/overler/) · [Endometriyum](https://durgical.com/tr/anatomi/endometriyum/) · [Vajina](https://durgical.com/tr/anatomi/vajina/) · [Hipotalamus](https://durgical.com/tr/anatomi/hipotalamus/)

## Temel noktalar

- Tanı kliniktir: beklenen yaşta 12 ay amenore (medyan ≈51 yaş; Latin Amerika çalışmalarında sıklıkla ≈48–50 yaş).
- Laboratuvar paterni: FSH ↑↑, LH ↑, östradiol ↓, inhibin ve AMH ↓ (primer over yetmezliği).
- Menopozdan sonra ana östrojen, yağ dokusunda adrenal androjenlerin aromatizasyonuyla üretilen östrondur.
- Sıcak basmaları hipotalamustaki daralmış termonötral bölgeden kaynaklanır (nörokinin B / KNDy nöronları).
- Kemik kaybı ilk 5–10 yılda hızlanır: kadınlarda osteoporozun ana nedenidir.
- 40 yaşından önce menopoz prematür over yetmezliğidir; menopoz sonrası kanama her zaman değerlendirme gerektirir.

Bu sayfada

- The basics Temel noktalar
- Nedir
- Nasıl çalışır, adım adım
- Tipik değerler
- Düzenlenme
- Düşük östrojenin etkileri
- Akılda tutmak için
- Kendinizi sınayın
- 3B olarak görün
- İlişkili konular
- İlişkili hastalıklar

- Clinical Klinik bağlantı

## Nedir

Menopoz, over foliküllerinin tükenmesiyle oluşan ve 12 ay adet görülmemesiyle doğrulanan son adet dönemidir. Foliküller azaldıkça önce inhibin B, sonra östradiol düşer; bu nedenle FSH yükselir (ilk ve en çok) ve LH de yükselir. Öncesindeki perimenopoz yılları düzensiz sikluslar getirir; sonraki yıllar ise düşük östrojenin damarlar, kemik, genitoüriner sistem ve ısı düzenlemesi üzerindeki etkilerini getirir.

## Nasıl çalışır, adım adım

- Folikül havuzu yaşla birlikte atrezi yoluyla azalır; daha az sayıda büyüyen folikül daha az inhibin B üretir.
- Daha az inhibin, FSH üzerindeki freni kaldırır: FSH yükselir ve sikluslar kısalır (folikül seçimi hızlanır).
- Sikluslar düzensizleşir ve sıklıkla anovulatuvar olur: karşılanmamış östrojen evreleri düşük östrojen evreleriyle dönüşümlü olarak görülür.
- Foliküller tükendiğinde östradiol ve progesteron kalıcı olarak düşer ve adetler durur.
- Östrojen geri bildirimi olmadığı için LH ve FSH yüksek kalır; yağ dokusundan gelen östron ana östrojen hâline gelir.

### Hormone axes and feedback

**Lesion** Ovarian failure (menopause, Turner syndrome) **Pattern** GnRH ↑ · LH ↑ · FSH ↑ · E₂ ↓ · Progest. ↓ · Inhibin ↓

#### Primary hypofunction: Ovarian failure (menopause, Turner syndrome)

**Pattern:** GnRH ↑ · LH ↑ · FSH ↑ · E₂ ↓ · Progest. ↓ · Inhibin ↓

The target gland fails: its hormone falls and, without negative feedback, the pituitary and hypothalamic hormones rise. Estradiol ↓ with FSH ↑ (it rises more than LH, because inhibin is also lost) and LH ↑. Turner (45,X): streak ovaries, primary amenorrhea.

Exam rule: if the pituitary hormone moves opposite to the gland hormone, the problem is in the gland (primary); if they move together, it is central (pituitary or hypothalamus).

- Stimulates (+)
- Inhibits / negative feedback (−)
- Positive feedback (high E₂ at mid-cycle)
- Level ↑
- Level ↓

Over yetmezliği: östradiol düşer ve inhibin de ortadan kalktığı için FSH, LH'den daha fazla yükselir.

## Tipik değerler

| Parametre | Değer | Not |
| --- | --- | --- |
| Menopoz yaşı | ≈48–52 yaş | dünya genelinde medyan ≈51 yaş |
| Tanım | 12 ay adet görülmemesi | geriye dönük |
| Prematür over yetmezliği | 25–40 IU/L | laboratuvar eşik değerleri değişkendir |

Dinlenme halindeki sağlıklı bir yetişkin için yaklaşık değerler; her laboratuvar kendi aralıklarını belirler.

## Düzenlenme

- *−* **İnhibin B kaybı (daha az folikül)**: FSH, östradiol düşmeden önce, erkenden yükselir.
- *−* **Östradiol ve progesteron kaybı**: Negatif geri bildirim yoktur: LH ve FSH yüksek kalır.
- *+* **Yağ dokusunda aromataz**: Adrenal androjenlerden östron; daha fazla yağ, daha fazla östron demektir.

## Düşük östrojenin etkileri

| Hedef | Değişiklik | Sonuç |
| --- | --- | --- |
| Hipotalamus | Daralmış termonötral bölge | Sıcak basmaları, gece terlemeleri, kötü uyku |
| [Kemik](https://durgical.com/tr/hastaliklar/osteoporoz/) | Daha fazla rezorpsiyon | Osteoporoz, kırıklar |
| Vajina ve üretra | İnce epitel, daha az glikojen, daha yüksek pH | Kuruluk, disparoni, idrar yolu enfeksiyonları |
| Lipitler ve damarlar | Daha yüksek LDL, daha az vazodilatasyon | Kardiyovasküler riskte artış |
| [Endometriyum](https://durgical.com/tr/hastaliklar/endometriyum-kanseri/) | Atrofi | Menopoz sonrası her kanama incelenmelidir |

## Klinik bağlantı

- Turner sendromu (45,X) çocukluktan itibaren over yetmezliğine yol açar: yüksek FSH ile birlikte primer amenore.
- Menopoz sonrası kanama atrofi, polip, hiperplazi veya endometriyum kanserinden kaynaklanabilir ve her zaman araştırılır.
- Uterusu olan kadınlarda östrojen tedavisi bir progestojenle birlikte verilir, çünkü karşılanmamış östrojen endometriyal hiperplaziye yol açar.

## Akılda tutmak için

Folikül yoksa fren de yok: FSH önce fırlar, LH onu izler.

## Kendinizi sınayın

Cevabı düşünün, sonra görmek için soruya dokunun.

## Menopoz geçişinde FSH neden LH'den önce yükselir?

İlk değişiklik, küçülen folikül havuzundan gelen inhibin B'nin kaybıdır; inhibin seçici olarak FSH'yi frenler, bu nedenle östradiol hâlâ varken FSH yükselir.

## Menopoz sonrası bir kadının östrojeni nereden gelir?

Esas olarak yağ dokusunda aromataz tarafından adrenal androstenediondan üretilen östrondan; bu nedenle obezite menopoz sonrası östrojeni ve endometriyum kanseri riskini artırır.

## Kemik yoğunluğu menopozdan sonra neden hızla düşer?

Östrojen osteoklast oluşumunu ve etkinliğini (RANKL/OPG aracılığıyla) frenler; kaybı rezorpsiyonu yapımdan daha fazla artırır.

## 3B olarak görün

Bunun gerçekleştiği, Durgical 3B anatomisindeki yapılar.

- [Overler (ovaria)](https://durgical.com/tr/anatomi/overler/)
- [Endometriyum](https://durgical.com/tr/anatomi/endometriyum/)
- [Vajina](https://durgical.com/tr/anatomi/vajina/)
- [Hipotalamus](https://durgical.com/tr/anatomi/hipotalamus/)

## İlişkili konular

- [Östrojen ve progesteronun etkileri](https://durgical.com/tr/fizyoloji/ostrojen-ve-progesteronun-etkileri/)
- [Menstrüel döngü: over ve endometriyum](https://durgical.com/tr/fizyoloji/menstruel-dongu-over-ve-endometriyum/)
- [Kemik yeniden yapılanması](https://durgical.com/tr/fizyoloji/kemik-yeniden-yap-lanmas/)
- [Oogenez, foliküller ve ovulasyon](https://durgical.com/tr/fizyoloji/oogenez-folikuller-ve-ovulasyon/)
- [Vücut ısısının düzenlenmesi](https://durgical.com/tr/fizyoloji/vucut-s-s-n-n-duzenlenmesi/)

## İlişkili hastalıklar

- [Osteoporoz](https://durgical.com/tr/hastaliklar/osteoporoz/)
- [Anormal uterin kanama](https://durgical.com/tr/hastaliklar/anormal-uterin-kanama/)
- [Endometriyum kanseri](https://durgical.com/tr/hastaliklar/endometriyum-kanseri/)

[← Tüm fizyoloji](https://durgical.com/tr/fizyoloji/)

Eğitim amaçlı fizyoloji içeriğidir; tanı veya tedavi rehberi değildir ve bir sağlık profesyonelinin önerisinin yerini tutmaz. Değerler yaklaşık referanslardır. Doz bilgisi içermez.

Kaynaklar: [Osteoporosis in Females](https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK559156/) (StatPearls (NCBI Bookshelf), 2025).

## **Bir hata mı buldunuz?** Topluluk için sürekli geliştiriyoruz. Neyin yanlış olduğunu bize yazın, ekibimiz inceleyecek. Hata bildir

Temsili modeldir, yalnızca eğitim amaçlıdır.

---
Source: https://durgical.com/tr/fizyoloji/menopoz/
License: CC BY 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/). Cite as: DurgiPedia (durgical.com), https://durgical.com/tr/fizyoloji/menopoz/