[Durgical](https://durgical.com/tr/durgipedia/) › [DurgiPedia](https://durgical.com/tr/durgipedia/) › [Fizyoloji](https://durgical.com/tr/fizyoloji/) › [Gastrointestinal](https://durgical.com/tr/fizyoloji/areas/gi/) › Mide asidi salgısı

# Mide asidi salgısı

- Mekanizma
- Sınav önceliği: yüksek

Pariyetal hücreler H⁺/K⁺ pompasıyla mideye asit pompalar; vagus, gastrin ve histamin onu açar, somatostatin kapatır.

Güncellendi 1 Kas 2026

Diğer adları: Pariyetal hücre, Proton pompası

**3B olarak görün:** [Mide (gaster)](https://durgical.com/tr/anatomi/mide/) · [Vagus siniri (X; n. vagus)](https://durgical.com/tr/anatomi/vagus-siniri/) · [Vagal gövdeler (trunci vagales)](https://durgical.com/tr/anatomi/vagal-govdeler/)

## Temel noktalar

- Son ortak basamak: apikal H⁺/K⁺-ATPaz; proton pompası inhibitörlerinin uyaran ne olursa olsun asidi bloke etmesinin nedeni budur.
- Uyaranlar: asetilkolin (M3, vagus), gastrin (CCK2 reseptörü) ve histamin (H2 → cAMP). Gastrin çoğunlukla enterokromafin benzeri (ECL) hücrelerden histamin salgılatarak etki eder.
- Potansiyalizasyon: üçü birlikte her birinin toplamını aşar; H2'nin bloke edilmesi gastrin ve asetilkoline yanıtı da köreltir.
- Fazlar: sefalik (≈%30, vagal), gastrik (≈%60, distansiyon ve peptitler) ve intestinal (≈%10).
- Alkali dalga: yemekten sonra salgılanan her H⁺ için bir HCO₃⁻ mide venöz kanına geçer.
- Pariyetal hücre ayrıca intrensek faktör salgılar: otoimmün yıkımı aklorhidriye ve pernisiyöz anemiye yol açar.

Bu sayfada

- Temeller Temel noktalar
- Nedir
- Nasıl çalışır, adım adım
- Referans değerler (yetişkin)
- Düzenlenme
- Akılda tutmak için
- Kendinizi sınayın
- 3B olarak görün
- İlişkili konular
- İlişkili hastalıklar
- Farmakolojide

- Klinik Klinik bağlantı

## Nedir

Mide korpusu ve fundus bezlerinin pariyetal hücresi hidroklorik asit ve intrensek faktör salgılar. Son basamak, ATP kullanarak H⁺'yi K⁺ ile değiştiren apikal H⁺/K⁺-ATPazdır. Üç uyaran (asetilkolin, gastrin ve histamin) ona yönelir ve pH düştükçe bir ana fren (somatostatin) onu kapatır.

## Nasıl çalışır, adım adım

- Pariyetal hücre içinde karbonik anhidraz CO₂ ve suyu H⁺ ve HCO₃⁻'a çevirir.
- HCO₃⁻ bazolateral membrandan Cl⁻ karşılığında çıkar (Cl⁻/HCO₃⁻ değiştiricisi): klorür girer ve alkali dalga başlar.
- Uyarı üzerine H⁺/K⁺-ATPaz taşıyan tübüloveziküller kanaliküllerle birleşir ve salgı yüzeyini katlar.
- Pompa H⁺'yi lümene, K⁺'u hücre içine taşır; K⁺ apikal kanallardan geri sızar ve Cl⁻ klorür kanallarından çıkar: sonuç HCl'dir.
- Asetilkolin ve gastrin hücre içi Ca²⁺'u, histamin ise cAMP'yi artırır; her iki yol da pompayı membranda tutan protein kinazları aktive eder.
- Antral pH ≈3'ün altına düştüğünde D hücreleri somatostatin salar; bu da G hücrelerini, ECL hücrelerini ve pariyetal hücrenin kendisini inhibe eder (negatif geri bildirim).
- Duodenumda asit, yağ ve hiperozmolalite sekretin ve mide salgısını da azaltan diğer sinyalleri salgılatır.

## Referans değerler (yetişkin)

| Parametre | Değer | Not |
| --- | --- | --- |
| Mide suyu pH'sı | ≈1–3 | uyarıldığında |
| Mide salgısı hacmi | ≈1,5–2,5 L/gün | |
| Saf mide suyunda H⁺ konsantrasyonu | ≈150 mEq/L | plazmanınkinin ≈3 milyon katı |

Dinlenme halindeki sağlıklı bir yetişkin için yaklaşık değerler; her laboratuvar kendi aralıklarını belirler.

## Düzenlenme

- *+* **Vagus (asetilkolin, M3) ve GRP**: Pariyetal hücreyi doğrudan uyarır ve gastrin salgılatır; sefalik faza hâkimdir
- *+* **Gastrin**: ECL hücrelerinden histamin salgılatır ve pariyetal hücreyi uyarır; peptitler ve distansiyonla tetiklenir
- *+* **Histamin (H2)**: cAMP'yi artırır ve diğer iki uyaranı potansiyalize eder
- *−* **Somatostatin (D hücreleri)**: Mide pH'sı düştükçe gastrini, histamini ve asidi inhibe eder
- *−* **Prostaglandinler (PGE₂)**: Asidi azaltır, koruyucu mukus ve bikarbonatı artırır
- *−* **Sekretin, GIP ve enterogastrik refleks**: Asit veya yağ geldiğinde duodenum mideyi frenler

## Klinik bağlantı

- NSAİİ'ler prostaglandin sentezini bloke eder: daha az mukus ve bikarbonat, daha etkili asit → gastrit ve ülser.
- Antral H. pylori somatostatini azaltır → daha fazla gastrin ve asit → duodenal ülser; tüm mide korpusunun enfeksiyonu atrofiye ve düşük aside yol açar.
- Kalıcı kusma HCl kaybettirir → hipokloremik, hipokalemik metabolik alkaloz.
- Uzun süreli asit baskılanması: hem dışı demirin ve besine bağlı B12 vitamininin emiliminde azalma.

## Akılda tutmak için

'Üç anahtar ve bir kilit': asetilkolin, gastrin ve histamin pompayı açar; somatostatin onu kilitler.

## Kendinizi sınayın

Cevabı düşünün, sonra görmek için soruya dokunun.

## Bir proton pompası inhibitörü asidi neden bir H2 blokerinden daha etkili baskılar?

Üç uyaranın son ortak basamağı olan H⁺/K⁺-ATPazı bloke eder. H2 blokeri yalnızca histamin yolunu ortadan kaldırır, bu yüzden asetilkolin ve gastrin bir miktar salgıyı sürdürür.

## Alkali dalga nedir ve neden yemeklerden sonra oluşur?

Mide venöz kanında bikarbonat artışıdır: pariyetal hücrenin lümene salgıladığı her H⁺ için bir HCO₃⁻ Cl⁻ karşılığında kana geçer.

## Antral H. pylori enfeksiyonu nasıl daha fazla asit ve duodenal ülsere yol açar?

Bakteri antral D hücrelerine zarar verir ve somatostatini azaltır; bu fren olmadan gastrin yükselir, asit salgısı artar ve fazla asit duodenuma ulaşır.

## Otoimmün atrofik gastrit neden aklorhidrinin yanı sıra megaloblastik anemiye de yol açar?

Antikorlar hem asit hem intrensek faktör yapan pariyetal hücreleri yıkar. İntrensek faktör olmadan B12 vitamini terminal ileumda emilemez.

## 3B olarak görün

Bunun gerçekleştiği, Durgical 3B anatomisindeki yapılar.

- [Mide (gaster)](https://durgical.com/tr/anatomi/mide/)
- [Vagus siniri (X; n. vagus)](https://durgical.com/tr/anatomi/vagus-siniri/)
- [Vagal gövdeler (trunci vagales)](https://durgical.com/tr/anatomi/vagal-govdeler/)

## İlişkili konular

- [Gastrointestinal hormonlar](https://durgical.com/tr/fizyoloji/gastrointestinal-hormonlar/)
- [Kusma ve kontrolü](https://durgical.com/tr/fizyoloji/kusma-ve-kontrolu/)
- [Demir, kalsiyum ve B12 vitamini emilimi](https://durgical.com/tr/fizyoloji/demir-kalsiyum-ve-b12-vitamini-emilimi/)
- [Protein sindirimi ve emilimi](https://durgical.com/tr/fizyoloji/protein-sindirimi-ve-emilimi/)
- [Metabolik alkaloz ve kompanzasyonu](https://durgical.com/tr/fizyoloji/metabolik-alkaloz-ve-kompanzasyonu/)

## İlişkili hastalıklar

- [Peptik ülser hastalığı](https://durgical.com/tr/hastaliklar/peptik-ulser-hastal-g/)
- [Helicobacter pylori gastriti](https://durgical.com/tr/hastaliklar/helicobacter-pylori-gastriti/)
- [Gastroözofageal reflü hastalığı (GÖRH)](https://durgical.com/tr/hastaliklar/gastroozofageal-reflu-hastal-g/)
- [Üst gastrointestinal kanama](https://durgical.com/tr/hastaliklar/ust-gastrointestinal-kanama/)

## Farmakolojide

- [Proton pompası inhibitörleri (PPİ)](https://durgical.com/tr/farmakoloji/gruplar/proton-pompas-inhibitorleri/)
- [Omeprazol](https://durgical.com/tr/farmakoloji/omeprazol/)
- [Nonsteroid antiinflamatuvar ilaçlar (NSAİİ)](https://durgical.com/tr/farmakoloji/gruplar/nonsteroid-antiinflamatuvar-ilaclar/)

[← Tüm fizyoloji](https://durgical.com/tr/fizyoloji/)

Eğitim amaçlı fizyoloji içeriğidir; tanı veya tedavi rehberi değildir ve bir sağlık profesyonelinin önerisinin yerini tutmaz. Değerler yaklaşık referanslardır. Doz bilgisi içermez.

Kaynaklar: [Peptic Ulcer Disease](https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK534792/) (StatPearls (NCBI Bookshelf), 2024); [Gastroesophageal Reflux Disease (GERD)](https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK554462/) (StatPearls (NCBI Bookshelf), 2024).

## **Bir hata mı buldunuz?** Topluluk için sürekli geliştiriyoruz. Neyin yanlış olduğunu bize yazın, ekibimiz inceleyecek. Hata bildir

Temsili modeldir, yalnızca eğitim amaçlıdır.

---
Source: https://durgical.com/tr/fizyoloji/mide-asidi-salg-s/
License: CC BY 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/). Cite as: DurgiPedia (durgical.com), https://durgical.com/tr/fizyoloji/mide-asidi-salg-s/