[Durgical](https://durgical.com/tr/durgipedia/) › [DurgiPedia](https://durgical.com/tr/durgipedia/) › [Fizyoloji](https://durgical.com/tr/fizyoloji/) › [Solunum](https://durgical.com/tr/fizyoloji/areas/resp/) › Oksijen taşınması ve disosiyasyon eğrisi

# Oksijen taşınması ve disosiyasyon eğrisi

- Mekanizma
- Sınav önceliği: yüksek

Oksijenin neredeyse tamamı hemoglobine bağlı taşınır. S biçimli eğrisi, akciğerde neden yüklendiğini ve dokularda neden bırakıldığını açıklar.

Güncellendi 1 Kas 2026

Diğer adları: Oksihemoglobin disosiyasyon eğrisi, Bohr etkisi, P50

**3B olarak görün:** [Pulmoner venler (vv. pulmonales)](https://durgical.com/tr/anatomi/pulmoner-venler/)

## Temel noktalar

- CaO₂ = 1,34 × Hb × SaO₂ + 0,003 × PaO₂; neredeyse tamamı hemoglobine ve satürasyona bağlıdır.
- Normal P50 ≈ 26–27 mmHg (%50 satürasyondaki PO₂).
- Sağa kayma (yüksek P50, O₂ bırakır): ↑H⁺, ↑PCO₂, ↑sıcaklık, ↑2,3-BPG (Bohr etkisi).
- Sola kayma (düşük P50, O₂'yi tutar): HbF, CO, methemoglobin, alkaloz, hipotermi, depolanmış kan.
- Düz kısım (PaO₂ > 60 mmHg) satürasyonu korur; dik kısım (20–40 mmHg) dokularda O₂ bırakılmasına yardım eder.
- CO, O₂ içeriğini düşürür ve kalanı da sola kaydırır: çifte darbe.

Bu sayfada

- The basics Temel noktalar
- Nedir
- Nasıl çalışır, adım adım
- Denklemler
- Referans değerler (deniz seviyesi)
- Eğriyi kaydıran etkenler
- Akılda tutmak için
- Kendinizi sınayın
- 3B olarak görün
- İlişkili konular
- İlişkili hastalıklar

- Clinical Klinik bağlantı

## Nedir

Arteriyel O₂'nin yaklaşık %98'i hemoglobine bağlıdır, yalnızca küçük bir kısmı çözünmüştür. Bağlanma kooperatiftir: bağlanan her O₂ bir sonrakini kolaylaştırır ve bu sigmoid eğriyi oluşturur. Asit, CO₂, ısı ve 2,3-BPG eğriyi sağa kaydırır ve dokunun en çok ihtiyaç duyduğu yerde O₂ bırakılmasına yardım eder.

## Nasıl çalışır, adım adım

- Pulmoner kapillerde O₂ plazmada çözünür ve eritrosite girer.
- Bir heme bağlanan ilk O₂, hemoglobini T (gergin) durumdan R (gevşek) duruma geçirir.
- R durumunda diğer hemler O₂'yi daha kolay alır: kooperatif bağlanma ve S biçimli eğri.
- Aktif dokuda fazla CO₂, H⁺ ve ısı T durumunu stabilize eder ve hemoglobin O₂'yi bırakır.
- Eritrositteki 2,3-BPG deoksihemoglobine bağlanır ve eğriyi sağa kaydırır; rakımda ve anemide artar.
- HbF 2,3-BPG'yi zayıf bağlar; bu nedenle afinitesi daha yüksektir ve O₂'yi anne kanından çeker.

### Oxygen–hemoglobin dissociation curve

**P50** 26.8 mmHg **Arterial blood** 97 % **Mixed venous blood** 75 % **O₂ given up to the tissues** 23 %

Normal curve. Tap a point (arterial, venous or P50) or move a control.

- Current curve
- Normal curve (pH 7.40 · 37 °C)
- Arterial blood (PO₂ 100)
- Mixed venous blood (PO₂ 40)
- O₂ given up to the tissues

pH'yi, sıcaklığı veya 2,3-BPG'yi değiştirin ve P50'yi izleyin.

### Oxygen–hemoglobin dissociation curve

**P50** 19.0 mmHg **Arterial blood** 99 % **Mixed venous blood** 88 % **O₂ given up to the tissues** 11 %

HbF binds little 2,3-BPG: its P50 is lower, so it takes O₂ from maternal blood in the placenta.

Left shift (P50 19.0 mmHg): Hb holds O₂ more tightly and gives up less in the tissues.

- Current curve
- Normal curve (pH 7.40 · 37 °C)
- Arterial blood (PO₂ 100)
- Mixed venous blood (PO₂ 40)
- O₂ given up to the tissues

Fetal hemoglobin: eğri solda yer alır.

## Denklemler

**Arteriyel O₂ içeriği**CaO2 = 1,34 × Hb × SaO2 + 0,003 × PaO2

**1,34**
gram başına doymuş Hb'nin bağladığı mL O₂

**Hb**
g/dL cinsinden hemoglobin

**SaO 2**
kesir olarak satürasyon

**0,003**
dL başına, mmHg başına çözünmüş mL O₂

Hb 15 g/dL ve SaO₂ 0,98 iken CaO₂ ≈ 20 mL/dL.

## Referans değerler (deniz seviyesi)

| Parametre | Değer | Not |
| --- | --- | --- |
| P50 | ≈ 26–27 mmHg | |
| CaO₂ | ≈ 20 mL O₂/dL | |
| Karışık venöz içerik | ≈ 15 mL O₂/dL | |
| Karışık venöz SvO₂ | ≈ %75 | PvO₂ ≈ 40 mmHg |
| PaO₂ 100 mmHg iken çözünmüş O₂ | ≈ 0,3 mL/dL | |
| Bogotá'da hemoglobin | deniz seviyesine göre biraz daha yüksek | rakıma adaptasyon |

Dinlenme halindeki sağlıklı bir yetişkin için yaklaşık değerler; her laboratuvar kendi aralıklarını belirler.

## Eğriyi kaydıran etkenler

| Etken | Sağa kayma (O₂ bırakır) | Sola kayma (O₂'yi tutar) |
| --- | --- | --- |
| pH | Asidoz | Alkaloz |
| PCO₂ | Yüksek | Düşük |
| Sıcaklık | Ateş, egzersiz | Hipotermi |
| 2,3-BPG | Yüksek (rakım, anemi) | Düşük (depolanmış kan) |
| Hemoglobin tipi | — | HbF, karboksihemoglobin, methemoglobin |

## Klinik bağlantı

- CO zehirlenmesi: karboksihemoglobin O₂ taşımaz ve eğriyi sola kaydırır; PaO₂ ve standart nabız oksimetrisi normal görünebilir.
- Methemoglobinemi: ferrik demir O₂ bağlayamaz; O₂ ile düzelmeyen «çikolata kahverengisi» siyanoz.
- Demir eksikliği anemisi: normal PaO₂ ve SaO₂ ile düşük CaO₂; kompanzasyon için 2,3-BPG artar.

## Akılda tutmak için

Çalışan bir kas «sıcak, asidik ve CO₂ dolu»dur: bu üçü eğriyi sağa iter ve kasa O₂'yi teslim eder.

## Kendinizi sınayın

Cevabı düşünün, sonra görmek için soruya dokunun.

## Bankada saklanmış kan transfüzyondan hemen sonra neden O₂'yi zayıf bırakır?

Saklama sırasında 2,3-BPG'yi kaybeder; eğrisi sola kayar ve hemoglobin, 2,3-BPG yerine konana kadar O₂'yi tutar.

## Hb 10 g/dL ve SaO₂ %98 iken CaO₂ yaklaşık kaçtır?

≈ 1,34 × 10 × 0,98 + 0,3 ≈ 13,4 mL/dL; Hb 15 g/dL iken ≈ 20 mL/dL'dir.

## PaO₂'nin 100'den 70 mmHg'ye düşmesi satürasyonu neden çok az değiştirir?

Bu eğrinin düz kısmıdır: PO₂ çok düşse de hemoglobin neredeyse doymuş kalır (≈ %93–94).

## Bohr etkisi egzersiz yapan kasa nasıl yardım eder?

Kasın ürettiği CO₂ ve asit yerel pH'yi düşürür, eğriyi sağa kaydırır ve hemoglobin aynı PO₂'de daha fazla O₂ bırakır.

## 3B olarak görün

Bunun gerçekleştiği, Durgical 3B anatomisindeki yapılar.

- [Pulmoner venler (vv. pulmonales)](https://durgical.com/tr/anatomi/pulmoner-venler/)

## İlişkili konular

- [CO₂ taşınması ve Haldane etkisi](https://durgical.com/tr/fizyoloji/co-tas-nmas-ve-haldane-etkisi/)
- [Oksijen içeriği, sunumu ve ekstraksiyonu](https://durgical.com/tr/fizyoloji/oksijen-icerigi-sunumu-ve-ekstraksiyonu/)
- [Karbon monoksit, methemoglobin ve siyanür](https://durgical.com/tr/fizyoloji/karbon-monoksit-methemoglobin-ve-siyanur/)
- [Oksijenlenme: SpO₂, PaO₂, siyanoz ve oksijen tedavisi](https://durgical.com/tr/fizyoloji/oksijenlenme-spo-pao-siyanoz-ve-oksijen-tedavisi/)
- [Yüksek irtifa ve iklime alışma (aklimatizasyon)](https://durgical.com/tr/fizyoloji/yuksek-irtifa-ve-iklime-al-sma/)

## İlişkili hastalıklar

- [Demir eksikliği anemisi](https://durgical.com/tr/hastaliklar/demir-eksikligi-anemisi/)

[← Tüm fizyoloji](https://durgical.com/tr/fizyoloji/)

Eğitim amaçlı fizyoloji içeriğidir; tanı veya tedavi rehberi değildir ve bir sağlık profesyonelinin önerisinin yerini tutmaz. Değerler yaklaşık referanslardır. Doz bilgisi içermez.

Kaynaklar: [Carbon monoxide poisoning: MedlinePlus Medical Encyclopedia](https://medlineplus.gov/ency/article/002804.htm) (MedlinePlus, US National Library of Medicine, 2024); [Methemoglobinemia: MedlinePlus Medical Encyclopedia](https://medlineplus.gov/ency/article/000562.htm) (MedlinePlus, US National Library of Medicine, 2024).

## **Bir hata mı buldunuz?** Topluluk için sürekli geliştiriyoruz. Neyin yanlış olduğunu bize yazın, ekibimiz inceleyecek. Hata bildir

Temsili modeldir, yalnızca eğitim amaçlıdır.

---
Source: https://durgical.com/tr/fizyoloji/oksijen-tas-nmas-ve-disosiyasyon-egrisi/
License: CC BY 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/). Cite as: DurgiPedia (durgical.com), https://durgical.com/tr/fizyoloji/oksijen-tas-nmas-ve-disosiyasyon-egrisi/