[Durgical](https://durgical.com/tr/durgipedia/) › [DurgiPedia](https://durgical.com/tr/durgipedia/) › [Fizyoloji](https://durgical.com/tr/fizyoloji/) › [Solunum](https://durgical.com/tr/fizyoloji/areas/resp/) › Ölü boşluk ve alveoler ventilasyon

# Ölü boşluk ve alveoler ventilasyon

- Kavram
- Sınav önceliği: yüksek

Her soluğun bir kısmı hava yolu tüplerinde kalır ve alveollere hiç ulaşmaz. CO₂ için önemli olan, gerçekten ulaşan havadır.

Güncellendi 1 Kas 2026

Diğer adları: Fizyolojik ölü boşluk, Bohr denklemi

**3B olarak görün:** [Trakea (soluk borusu)](https://durgical.com/tr/anatomi/trakea/) · [Ana bronşlar (bronchi principales)](https://durgical.com/tr/anatomi/ana-bronslar/) · [Lober bronşlar (bronchi lobares)](https://durgical.com/tr/anatomi/lober-bronslar/) · [Segmental bronşlar (bronchi segmentales)](https://durgical.com/tr/anatomi/segmental-bronslar/)

## Temel noktalar

- Anatomik ölü boşluk ≈ 150 mL (vücut büyüklüğüyle orantılıdır); normal VD/VT ≈ 0,2–0,35.
- Alveoler ventilasyon = (VT − VD) × SS; PaCO₂ onunla ters orantılıdır.
- Hızlı yüzeyel solunum: dakika ventilasyonu aynı, alveoler ventilasyon daha az, CO₂ daha fazla.
- Pulmoner emboli alveoler ölü boşluğu artırır (perfüzyonsuz ventilasyon).
- Bohr denklemi: VD/VT = (PaCO₂ − PECO₂) / PaCO₂.

Bu sayfada

- The basics Temel noktalar
- Nedir
- Nasıl çalışır, adım adım
- Denklemler
- Referans değerler (istirahatteki erişkin)
- Akılda tutmak için
- Kendinizi sınayın
- 3B olarak görün
- İlişkili konular
- İlişkili hastalıklar
- Farmakolojide

- Clinical Klinik bağlantı

## Nedir

Anatomik ölü boşluk, gaz değişiminin olmadığı ileten hava yollarının hacmidir (≈ 150 mL). Alveoler ölü boşluk, ventile edilen ama perfüze edilmeyen alveollerdir; ikisi birlikte fizyolojik ölü boşluğu oluşturur. PaCO₂'yi total ventilasyon değil, alveoler ventilasyon belirler.

## Nasıl çalışır, adım adım

- CO₂ kandan alveollere metabolizmanın belirlediği bir hızla ulaşır.
- Bu CO₂'yi yalnızca alveollere ulaşan taze hava seyreltir ve uzaklaştırır.
- Tidal volüm ölü boşluğa yaklaşırsa havanın çoğu yalnızca tüplerde hareket eder ve CO₂ birikir.
- Alveoler ventilasyonu iki katına çıkarmak PaCO₂'yi yarıya indirir; tersi de geçerlidir.

### Lung volumes and capacities

**TLC** 6.0 L **VC** 4.8 L **FRC** 2.4 L **RV** 1.2 L **FEV1/FVC** 0.80

Normal adult pattern (approximate values: they vary with height, age and sex).

Tap a volume, a capacity or FEV1.

- IRV · Inspiratory reserve volume
- TV · Tidal volume
- ERV · Expiratory reserve volume
- RV · Residual volume
- Capacity (sum of volumes)
- Current forced expiration
- Normal

Tidal volüm: 500 mL'nin yaklaşık 150 mL'si ileten hava yollarında kalır.

## Denklemler

**Dakika ventilasyonu**VE = VT × SS

**V T**
tidal volüm

**SS**
solunum sayısı

**Alveoler ventilasyon**VA = (VT − VD) × SS

**V D**
ölü boşluk

Gerçekten gaz değişimi yapan ventilasyon.

**Bohr denklemi**VD/VT = (PaCO2 − PECO2) / PaCO2

**P E CO 2**
karışık ekspirasyon gazının PCO₂'si

Fizyolojik ölü boşluğu ölçer.

## Referans değerler (istirahatteki erişkin)

| Parametre | Değer | Not |
| --- | --- | --- |
| Anatomik ölü boşluk | ≈ 150 mL | |
| Dakika ventilasyonu | ≈ 6 L/dk | 500 mL × 12 |
| Alveoler ventilasyon | ≈ 4,2 L/dk | (500 − 150) × 12 |
| VD/VT | ≈ 0,2–0,35 | |
| Deniz seviyesinde PaCO₂ | 35–45 mmHg | Bogotá'da genellikle daha düşük, ≈ 30–35 mmHg |

Dinlenme halindeki sağlıklı bir yetişkin için yaklaşık değerler; her laboratuvar kendi aralıklarını belirler.

## Klinik bağlantı

- Pulmoner emboli: kan akımı olmayan ventile alveoller; ölü boşluk artar ve end-tidal CO₂ düşer (kapnografi).
- Sedasyon veya opioidler: yavaş, yüzeyel solunum; alveoler ventilasyon azalır ve PaCO₂ yükselir.
- Mekanik ventilatörde Y parçası ile hasta arasındaki uzun hortum ölü boşluğu artırır.

## Akılda tutmak için

Hızlı, yüzeyel solunum bir koridordaki havayı karıştırmaya benzer: çok hareket vardır ama hiçbiri odalara girmez.

## Kendinizi sınayın

Cevabı düşünün, sonra görmek için soruya dokunun.

## İki hastanın her biri 6 L/dk ventile ediyor: biri 500 mL × 12, diğeri 250 mL × 24. Hangisi CO₂ tutar ve neden?

İkincisi: alveoler ventilasyonu (250 − 150) × 24 = 2,4 L/dk iken birincisininki 4,2 L/dk'dır; bu nedenle PaCO₂ yükselir.

## Masif pulmoner embolide end-tidal CO₂'ye ne olur?

Düşer: perfüze olmayan alveollere CO₂ gelmez ve bunların CO₂ içermeyen gazı ekspirasyon havasını seyreltir; ölü boşluk artar.

## CO₂ üretimi sabit kalırken alveoler ventilasyon yarıya inerse PaCO₂'ye ne olur?

İki katına çıkar (örneğin 40'tan 80 mmHg'ye), çünkü PaCO₂ alveoler ventilasyonla ters orantılıdır.

## 3B olarak görün

Bunun gerçekleştiği, Durgical 3B anatomisindeki yapılar.

- [Trakea (soluk borusu)](https://durgical.com/tr/anatomi/trakea/)
- [Ana bronşlar (bronchi principales)](https://durgical.com/tr/anatomi/ana-bronslar/)
- [Lober bronşlar (bronchi lobares)](https://durgical.com/tr/anatomi/lober-bronslar/)
- [Segmental bronşlar (bronchi segmentales)](https://durgical.com/tr/anatomi/segmental-bronslar/)

## İlişkili konular

- [Ventilasyon-perfüzyon uyumu ve West zonları](https://durgical.com/tr/fizyoloji/ventilasyon-perfuzyon-uyumu-ve-west-zonlar/)
- [Alveoler gaz denklemi ve A–a gradiyenti](https://durgical.com/tr/fizyoloji/alveoler-gaz-denklemi-ve-a-a-gradiyenti/)
- [CO₂ taşınması ve Haldane etkisi](https://durgical.com/tr/fizyoloji/co-tas-nmas-ve-haldane-etkisi/)
- [Akciğer volümleri, kapasiteleri ve spirometri](https://durgical.com/tr/fizyoloji/akciger-volumleri-kapasiteleri-ve-spirometri/)
- [Respiratuvar asidoz ve alkaloz](https://durgical.com/tr/fizyoloji/respiratuvar-asidoz-ve-alkaloz/)

## İlişkili hastalıklar

- [Pulmoner emboli](https://durgical.com/tr/hastaliklar/pulmoner-emboli/)
- [Kronik obstrüktif akciğer hastalığı (KOAH)](https://durgical.com/tr/hastaliklar/kronik-obstruktif-akciger-hastal-g/)

## Farmakolojide

- [Opioidler ve antagonistleri](https://durgical.com/tr/farmakoloji/gruplar/opioidler-ve-antagonistleri/)

[← Tüm fizyoloji](https://durgical.com/tr/fizyoloji/)

Eğitim amaçlı fizyoloji içeriğidir; tanı veya tedavi rehberi değildir ve bir sağlık profesyonelinin önerisinin yerini tutmaz. Değerler yaklaşık referanslardır. Doz bilgisi içermez.

Kaynaklar: [Acute Pulmonary Embolism](https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK560551/) (StatPearls (NCBI Bookshelf), 2024).

## **Bir hata mı buldunuz?** Topluluk için sürekli geliştiriyoruz. Neyin yanlış olduğunu bize yazın, ekibimiz inceleyecek. Hata bildir

Temsili modeldir, yalnızca eğitim amaçlıdır.

---
Source: https://durgical.com/tr/fizyoloji/olu-bosluk-ve-alveoler-ventilasyon/
License: CC BY 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/). Cite as: DurgiPedia (durgical.com), https://durgical.com/tr/fizyoloji/olu-bosluk-ve-alveoler-ventilasyon/