[Durgical](https://durgical.com/tr/durgipedia/) › [DurgiPedia](https://durgical.com/tr/durgipedia/) › [Fizyoloji](https://durgical.com/tr/fizyoloji/) › [Kardiyovasküler](https://durgical.com/tr/fizyoloji/areas/cardio/) › Sistolik, diyastolik, ortalama ve nabız basıncı

# Sistolik, diyastolik, ortalama ve nabız basıncı

- Ölçüm ve yorumlama
- Sınav önceliği: yüksek

Kan basıncının kalp ittiğinde bir üst değeri, dinlendiğinde bir alt değeri ve organların perfüzyonunu sürdüren bir ortalaması vardır.

Güncellendi 1 Kas 2026

Diğer adları: Kan basıncı, Ortalama arter basıncı (OAB)

**3B olarak görün:** [Çıkan aorta (aorta ascendens)](https://durgical.com/tr/anatomi/c-kan-aorta/) · [Aort arkı (arcus aortae)](https://durgical.com/tr/anatomi/aort-ark/) · [Brakiyal arter (a. brachialis)](https://durgical.com/tr/anatomi/brakiyal-arter/)

## Temel noktalar

- Nabız basıncı = SKB − DKB (≈ 40 mmHg); daha büyük atım hacmi ve daha sert arterlerle artar.
- OAB ≈ DKB + ⅓ (SKB − DKB), çünkü istirahatte diyastol sistolden daha uzun sürer; normal ≈ 70–100 mmHg.
- OAB = KD × SVD (+ SAB): iki kaldıraç akım ve dirençtir.
- Yaşlılar: sert aorta → geniş nabız basınçlı izole sistolik hipertansiyon.
- Geniş nabız basıncı: aort yetersizliği, hipertiroidi, anemi, arterioskleroz. Dar: aort darlığı, tamponad, kalp yetmezliği, hipovolemi.

Bu sayfada

- The basics Temel noktalar
- Nedir
- Önemli bilgiler
- Denklemler
- Referans değerler (erişkin)
- Akılda tutmak için
- Kendinizi sınayın
- 3B olarak görün
- İlişkili konular
- İlişkili hastalıklar

- Clinical Klinik bağlantı

## Nedir

Arter basıncı her atımda sistolik (tepe) ve diyastolik (en düşük) değerler arasında dalgalanır. Nabız basıncı aradaki farktır ve çoğunlukla atım hacmine ve arter sertliğine bağlıdır. Ortalama arter basıncı, kanı organlara iten zaman ortalamalı basınçtır.

## Önemli bilgiler

- Basınç dalgası kanın kendisinden daha hızlı ilerler (≈ 3–15 m/sn); sert arterlerde hızlanır.
- Perifere doğru sistolik tepe yükselir ve diyastolik değer hafifçe düşer (nabız amplifikasyonu), ancak ortalama basınç arteriyollere kadar yalnızca biraz düşer.
- Aortanın elastik geri yaylanması (Windkessel etkisi) diyastolde akımı sürdürür.
- Çok küçük bir manşon yanlışlıkla yüksek değer okur.

### Cardiac cycle (Wiggers diagram)

**HR** 75/min **Cycle** 800 ms **Systole** ≈ 300 ms **SV** 70 mL **EF** 58%

#### 3. Rapid ejection (≈ 220–330 ms)

Once LV pressure exceeds aortic diastolic pressure (about 80 mmHg) the aortic valve opens and most of the stroke volume leaves. LV and aortic pressures peak (about 120 mmHg).

- **Valves:** aortic open, mitral closed
- **Sound:** none normally (the aortic stenosis murmur is heard here)
- **ECG:** ST segment

- Aorta
- Left ventricle (LV)
- Left atrium (LA)
- LV volume
- ECG
- S1 and S2
- Ventricular systole
- Ventricular diastole
- Valve events (MC, AO, AC, MO)

Aort basınç trasesini izleyin: ejeksiyonda tepe, aort kapanmasında çentik, diyastolde yavaş düşüş.

## Denklemler

**Nabız basıncı**NB = SKB − DKB

**SKB**
sistolik basınç

**DKB**
diyastolik basınç

**Ortalama arter basıncı (tahmin)**OAB ≈ DKB + NB/3

Yüksek kalp hızlarında sistol daha büyük bir pay alır ve OAB aritmetik ortalamaya yaklaşır.

## Referans değerler (erişkin)

| Parametre | Değer | Not |
| --- | --- | --- |
| Normal kan basıncı |
- Aort yetersizliği: sıçrayıcı nabızlar ve geniş nabız basıncı (yüksek sistolik, düşük diyastolik).
- Kalp tamponadı: dar nabız basıncı ve pulsus paradoksus (inspiryumda sistolik basınçta > 10 mmHg düşüş).

## Akılda tutmak için

Ortalama basınç alt değere doğru eğilir, çünkü kalp zamanının çoğunu dinlenerek geçirir.

## Kendinizi sınayın

Cevabı düşünün, sonra görmek için soruya dokunun.

## Bir hastanın kan basıncı 150/60 mmHg. Nabız basıncı ve tahmini OAB nedir?

Nabız basıncı 90 mmHg; OAB ≈ 60 + 90/3 = 90 mmHg.

## Yaşlı bir kişide neden çoğu zaman sistolik basınç yüksek, diyastolik basınç ise normal veya düşüktür?

Sert bir aorta sistolde daha az kan depolar, bu yüzden sistolik basınç daha fazla yükselir; diyastolde daha az geri yaylanır, bu yüzden diyastolik basınç düşer: geniş nabız basıncı.

## Ağır hipovolemide nabız basıncı neden dardır?

Atım hacmi küçüktür ve sempatik vazokonstriksiyon diyastolik basıncı görece korur; bu nedenle sistolik ve diyastolik arasındaki fark daralır.

## İstirahatte OAB neden sistolik ve diyastolik basıncın basit ortalaması değildir?

İstirahatte her döngünün yaklaşık üçte ikisi diyastoldür; bu nedenle zaman ortalamalı basınç diyastolik değere daha yakındır.

## 3B olarak görün

Bunun gerçekleştiği, Durgical 3B anatomisindeki yapılar.

- [Çıkan aorta (aorta ascendens)](https://durgical.com/tr/anatomi/c-kan-aorta/)
- [Aort arkı (arcus aortae)](https://durgical.com/tr/anatomi/aort-ark/)
- [Brakiyal arter (a. brachialis)](https://durgical.com/tr/anatomi/brakiyal-arter/)

## İlişkili konular

- [Akım, basınç ve direnç: Poiseuille ve türbülanslı akım](https://durgical.com/tr/fizyoloji/ak-m-bas-nc-ve-direnc-poiseuille-ve-turbulansl-ak-m/)
- [Vasküler kompliyans ve kapasitans](https://durgical.com/tr/fizyoloji/vaskuler-kompliyans-ve-kapasitans/)
- [Baroreseptör refleksi](https://durgical.com/tr/fizyoloji/baroreseptor-refleksi/)
- [Hipertansiyonun fizyolojisi](https://durgical.com/tr/fizyoloji/hipertansiyonun-fizyolojisi/)
- [Kardiyak debi ve onu belirleyenler](https://durgical.com/tr/fizyoloji/kardiyak-debi-ve-onu-belirleyenler/)

## İlişkili hastalıklar

- [Arteriyel hipertansiyon](https://durgical.com/tr/hastaliklar/arteriyel-hipertansiyon/)
- [Aort yetersizliği](https://durgical.com/tr/hastaliklar/aort-yetersizligi/)
- [Kardiyak tamponad](https://durgical.com/tr/hastaliklar/kardiyak-tamponad/)
- [Aort kapak darlığı](https://durgical.com/tr/hastaliklar/aort-kapak-darl-g/)

[← Tüm fizyoloji](https://durgical.com/tr/fizyoloji/)

Eğitim amaçlı fizyoloji içeriğidir; tanı veya tedavi rehberi değildir ve bir sağlık profesyonelinin önerisinin yerini tutmaz. Değerler yaklaşık referanslardır. Doz bilgisi içermez.

Kaynaklar: [Essential Hypertension](https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK539859/) (StatPearls (NCBI Bookshelf), 2025); [Cardiac Tamponade](https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK431090/) (StatPearls (NCBI Bookshelf), 2025).

## **Bir hata mı buldunuz?** Topluluk için sürekli geliştiriyoruz. Neyin yanlış olduğunu bize yazın, ekibimiz inceleyecek. Hata bildir

Temsili modeldir, yalnızca eğitim amaçlıdır.

---
Source: https://durgical.com/tr/fizyoloji/sistolik-diyastolik-ortalama-ve-nab-z-bas-nc/
License: CC BY 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/). Cite as: DurgiPedia (durgical.com), https://durgical.com/tr/fizyoloji/sistolik-diyastolik-ortalama-ve-nab-z-bas-nc/