[Durgical](https://durgical.com/tr/durgipedia/) › [DurgiPedia](https://durgical.com/tr/durgipedia/) › [Fizyoloji](https://durgical.com/tr/fizyoloji/) › [Endokrin](https://durgical.com/tr/fizyoloji/areas/endocrine/) › Tiroid ekseni: TSH ve serbest T4'ü yorumlama

# Tiroid ekseni: TSH ve serbest T4'ü yorumlama

- Ölçüm ve yorumlama
- Sınav önceliği: yüksek

TSH termostattır: tiroid hormonu eksik olduğunda yükselir, fazla olduğunda düşer. Sorunun nerede olduğunu serbest T4 söyler.

Güncellendi 1 Kas 2026

Diğer adları: Tiroid fonksiyon testleri, Tiroid paneli

**3B olarak görün:** [Tiroid bezi (glandula thyroidea)](https://durgical.com/tr/anatomi/tiroid-bezi/) · [Hipofiz bezi (hypophysis)](https://durgical.com/tr/anatomi/hipofiz-bezi/)

## Temel noktalar

- Yüksek TSH + düşük serbest T4 = primer hipotiroidi (en sık neden: Hashimoto otoimmün tiroiditi).
- Düşük TSH + yüksek serbest T4 = primer hipertiroidi (Graves, toksik nodül, tiroidit).
- Düşük ya da «normal» TSH + düşük serbest T4 = santral hipotiroidi: hipofiz bozulduğunda tek başına TSH yanıltır.
- Subklinik = serbest T4 normalken anormal TSH.
- Östrojen (gebelik, kontraseptifler) TBG'yi artırır: serbest T4 ve TSH normalken total T4 yüksek.

## Nedir

TSH serbest T4'teki küçük değişikliklere logaritmik olarak yanıt verir; bu yüzden eksen sağlamken en iyi ilk testtir. Serbest T4 gerçekten fazlalık ya da eksiklik olup olmadığını söyler ve ikisi birlikte lezyonun yerini belirler: tiroid (primer) ya da hipofiz-hipotalamus (santral). Bağlayıcı proteinler değiştiğinde total T4 yanıltır.

### Hormone axes and feedback

**Lesion** Hashimoto thyroiditis **Pattern** TRH ↑ · TSH ↑ · T4 ↓ · T3 ↓

#### Primary hypofunction: Hashimoto thyroiditis

**Pattern:** TRH ↑ · TSH ↑ · T4 ↓ · T3 ↓

The target gland fails: its hormone falls and, without negative feedback, the pituitary and hypothalamic hormones rise. TSH ↑ with free T4 ↓ (anti-TPO antibodies). Iodine deficiency too. TSH is the best screening test.

Exam rule: if the pituitary hormone moves opposite to the gland hormone, the problem is in the gland (primary); if they move together, it is central (pituitary or hypothalamus).

- Stimulates (+)
- Inhibits / negative feedback (−)
- Level ↑
- Level ↓

Illustrative schematic drawn by Durgical: simplified axes and classic lab patterns; not for clinical decisions.

## Erişkin referans değerleri (laboratuvara göre değişir)

| Parametre | Değer | Not |
| --- | --- | --- |
| TSH | ≈0,4–4,0 mU/L | ilk trimesterde hCG nedeniyle daha düşük |
| Serbest T4 | ≈0,8–1,8 ng/dL (≈10–23 pmol/L) | |
| Total T3 | ≈80–180 ng/dL | T3 tirotoksikozundan şüphelenildiğinde yararlı |
| T4 yarı ömrü | ≈6–7 gün | bir değişikliğin oturması haftalar alır |

Dinlenme halindeki sağlıklı bir yetişkin için yaklaşık değerler; her laboratuvar kendi aralıklarını belirler.

## Laboratuvar örüntüleri

| TSH | Serbest T4 | Yorum |
| --- | --- | --- |
| [↑](https://durgical.com/tr/hastaliklar/hipotiroidi/) | ↓ | Primer hipotiroidi |
| [↑](https://durgical.com/tr/hastaliklar/hipotiroidi/) | Normal | Subklinik hipotiroidi |
| [↓](https://durgical.com/tr/hastaliklar/graves-hastal-g/) | ↑ | Primer hipertiroidi |
| ↓ | Normal (T3 ↑ ya da normal) | Subklinik hipertiroidi ya da T3 tirotoksikozu |
| [↓ ya da normal](https://durgical.com/tr/hastaliklar/hipofiz-adenomu/) | ↓ | Santral hipotiroidi (hipofiz ya da hipotalamus) |
| [↑ ya da normal](https://durgical.com/tr/hastaliklar/hipofiz-adenomu/) | ↑ | TSH salgılayan adenom ya da tiroid hormonu direnci (nadir) |

## Klinik bağlantı

- Kritik hastada tiroid dışı hastalık: TSH normal ya da düşükken T3 düşer (tip 1 deiyodinaz azalır); hipotiroidi olarak yorumlanmaz.
- Biyotin takviyeleri streptavidin immünoassaylerini bozar ve hipertiroidiyi taklit edebilir.
- Hipotiroidi düzeltildikten sonra TSH 6–8. haftada yeniden ölçülür: eksenin oturması bu kadar sürer.

## Akılda tutmak için

TSH tersinden bağırır: yüksek sesle bağırıyorsa (yüksekse) tiroid yanıt vermiyordur.

## Kendinizi sınayın

Cevabı düşünün, sonra görmek için soruya dokunun.

## Bir hastada TSH düşük ve serbest T4 düşük: lezyon nerededir ve TSH neden yükselmez?

Hipofizde ya da hipotalamusta (santral hipotiroidi). Bez sağlamdır ama uyarılmamaktadır; TSH yükselemez, çünkü onu yükseltmesi gereken organ hasarlı olandır.

## Östrojen kullanan bir kadında hipertiroidi olmadan total T4 neden yüksektir?

Östrojen, daha fazla T4 bağlayan TBG'yi artırır: total T4 yükselir, ancak eksen aktif fraksiyonu ayarladığı için serbest T4 ve TSH normal kalır.

## Ayaktan bir hastada TSH neden serbest T4'ten daha iyi bir ilk testtir?

Serbest T4 ile ilişkisi log-doğrusaldır: serbest T4'teki küçük bir değişiklik TSH'de büyük bir değişiklik yaratır ve hafif işlev bozukluğunu serbest T4 aralığının dışına çıkmadan yakalar.

## Gebeliğin ilk trimesterinde tiroid hastalığı olmadan TSH neden düşük olabilir?

hCG α alt birimini TSH ile paylaşır ve onun reseptörünü zayıfça uyarır; serbest T4 hafifçe yükselir ve TSH geri bildirimle düşer.

## 3B olarak görün

Bunun gerçekleştiği, Durgical 3B anatomisindeki yapılar.

- [Tiroid bezi (glandula thyroidea)](https://durgical.com/tr/anatomi/tiroid-bezi/)
- [Hipofiz bezi (hypophysis)](https://durgical.com/tr/anatomi/hipofiz-bezi/)

## İlişkili konular

- [Tiroid hormonlarının etkileri](https://durgical.com/tr/fizyoloji/tiroid-hormonlar-n-n-etkileri/)
- [Hormonların ölçümü: uyarı ve baskılama testleri](https://durgical.com/tr/fizyoloji/hormonlar-n-olcumu-uyar-ve-bask-lama-testleri/)
- [Tiroid hormonlarının taşınması ve deiyodinazlar](https://durgical.com/tr/fizyoloji/tiroid-hormonlar-n-n-tas-nmas-ve-deiyodinazlar/)
- [Hipotalamus-hipofiz sistemi: genel bakış](https://durgical.com/tr/fizyoloji/hipotalamus-hipofiz-sistemi-genel-bak-s/)

## İlişkili hastalıklar

- [Hipotiroidi](https://durgical.com/tr/hastaliklar/hipotiroidi/)
- [Graves hastalığı (hipertiroidi)](https://durgical.com/tr/hastaliklar/graves-hastal-g/)
- [Tiroit nodülü](https://durgical.com/tr/hastaliklar/tiroit-nodulu/)
- [Hipofiz adenomu](https://durgical.com/tr/hastaliklar/hipofiz-adenomu/)

[← Tüm fizyoloji](https://durgical.com/tr/fizyoloji/)

Eğitim amaçlı fizyoloji içeriğidir; tanı veya tedavi rehberi değildir ve bir sağlık profesyonelinin önerisinin yerini tutmaz. Değerler yaklaşık referanslardır. Doz bilgisi içermez.

Kaynaklar: [TSH (Thyroid-stimulating hormone) Test: MedlinePlus Medical Test](https://medlineplus.gov/lab-tests/tsh-thyroid-stimulating-hormone-test/) (MedlinePlus, US National Library of Medicine, 2024); [Hypothyroidism](https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK519536/) (StatPearls (NCBI Bookshelf), 2024).

## **Bir hata mı buldunuz?** Topluluk için sürekli geliştiriyoruz. Neyin yanlış olduğunu bize yazın, ekibimiz inceleyecek. Hata bildir

Temsili modeldir, yalnızca eğitim amaçlıdır.

---
Source: https://durgical.com/tr/fizyoloji/tiroid-ekseni-tsh-ve-serbest-t4-u-yorumlama/
License: CC BY 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/). Cite as: DurgiPedia (durgical.com), https://durgical.com/tr/fizyoloji/tiroid-ekseni-tsh-ve-serbest-t4-u-yorumlama/