[Durgical](https://durgical.com/tr/durgipedia/) › [DurgiPedia](https://durgical.com/tr/durgipedia/) › [Hastalıklar](https://durgical.com/tr/hastaliklar/) › Akut mezenter iskemi

[Hastalıklar](https://durgical.com/tr/hastaliklar/) · [Karın (abdomen)](https://durgical.com/tr/anatomi/bolge/kar-n/)

# Akut mezenter iskemi

Akut mezenter iskemi, bağırsağa giden kan akımının genellikle superior mezenterik arterde aniden kesilmesidir; bağırsak saatler içinde ölebilir.

Güncellendi 2026-10-29

## İlgili yapılar

Ne olduğunu görmek ve 3D açmak için birine dokunun.

- [Üst mezenterik arter (a. mesenterica superior)](https://durgical.com/tr/anatomi/ust-mezenterik-arter/)
- [Mezenterik venler (vv. mesentericae)](https://durgical.com/tr/anatomi/mezenterik-venler/)
- [Jejunum](https://durgical.com/tr/anatomi/jejunum/)
- [İleum](https://durgical.com/tr/anatomi/ileum/)
- [Karın aortu (aorta abdominalis)](https://durgical.com/tr/anatomi/kar-n-aortu/)
- [Çölyak gövde (truncus coeliacus)](https://durgical.com/tr/anatomi/colyak-govde/)
- [Alt mezenterik arter (a. mesenterica inferior)](https://durgical.com/tr/anatomi/alt-mezenterik-arter/)
- [Kolik arterler (aa. colicae)](https://durgical.com/tr/anatomi/kolik-arterler/)
- [İleokolik arter (a. ileocolica)](https://durgical.com/tr/anatomi/ileokolik-arter/)

## Nedir

Bağırsağa giden kan akımının, en sık superior mezenterik arterde, aniden kesilmesi; hızla bağırsak nekrozuna yol açabilir. Mortalitesi yüksek bir cerrahi acildir.

## Kimleri etkiler

Sık değildir ama ölümcüldür; başlıca kalp ve damar hastalığı olan yaşlı erişkinleri etkiler. Erken bulgular silik olduğundan tanı sıklıkla gecikir.

## Nedenler

- Genellikle kalp kaynaklı (atriyal fibrilasyon, yakın zamanda geçirilmiş miyokard enfarktüsü) superior mezenterik arter embolisi
- Damarın çıkışındaki aterosklerotik darlık üzerinde arteriyel tromboz
- Okluzif olmayan mezenter iskemi: düşük akım durumları, şok, vazopresörler, kalp cerrahisi, diyaliz
- Mezenter ven trombozu: trombofili, portal hipertansiyon, pankreatit, malignite
- Mezenter damarları tutan aort diseksiyonu

## Risk faktörleri

- Özellikle antikoagülasyon olmadan atriyal fibrilasyon
- Ateroskleroz, sigara, diyabet; önceden kronik mezenter iskemi (yemek sonrası ağrı, yemek korkusu, kilo kaybı)
- Kalp yetersizliği ve düşük kalp debisi
- İleri yaş
- Hiperkoagülabilite durumları, oral kontraseptifler (venöz form)

## Patofizyoloji

Mukoza iskemiye en duyarlı katmandır ve saatler içinde ölmeye başlar; laktat salınır ve bakteriler bağırsak duvarını geçer. İskemi ardından tam kat nekroza, perforasyona, peritonite ve sepsise ilerler. Emboliler genellikle a. colica media'nın çıkışının hemen distaline yerleşir ve proksimal jejunumu korur; tromboz ise ostiumu tıkar ve daha fazla bağırsağı etkiler.

## Sınıflandırma

- Arteriyel embolik
- Arteriyel trombotik
- Okluzif olmayan (NOMI)
- Mezenter ven trombozu

## Belirti ve bulgular

- Fizik muayene bulgularıyla orantısız şiddetli karın ağrısı
- Ani bağırsak boşalması: kusma ve ishal
- Dışkıda kan (daha geç)
- Distansiyon, bağırsak enfarkte olduğunda ise defans ve rijidite
- Venöz form: daha sinsi, daha az özgül ağrı

## Alarm bulguları

- Atriyal fibrilasyonlu bir hastada yumuşak karınla birlikte şiddetli ağrı
- Peritonit, şok veya yükselen laktat
- Damar hastalığı olan yaşlı bir hastada kanlı ishal
- Kalp cerrahisi sonrasında veya yoğun bakımda açıklanamayan karın ağrısı

## Tanı

**Klinik**
Kardiyovasküler riski olan ve az bulguyla şiddetli ağrısı olan yaşlı bir hastada yüksek şüphe; erken muayene neredeyse normal olabilir.

**Tetkikler**
Laktat sıklıkla yükselir ancak özgül değildir ve normal değer iskemiyi dışlamaz. Lökositoz, metabolik asidoz, D-dimer, yüksek amilaz. Atriyal fibrilasyon için EKG.

**Görüntüleme**
BT anjiyografi (arteriyel ve venöz fazlar) ilk basamak testtir: tıkanıklığı, bağırsak duvarı değişikliklerini, pnömatozu ve portal venöz gazı gösterir. Böbrek fonksiyonu kaygıları nedeniyle geciktirilmez. Direkt grafinin yararı azdır.

## Ayırıcı tanı

- İçi boş organ perforasyonu
- Akut pankreatit
- İnce bağırsak tıkanıklığı veya volvulus
- Aort diseksiyonu veya rüptüre abdominal aort anevrizması
- İskemik kolit
- Karın ağrısıyla seyreden miyokard enfarktüsü

## Tedavinin amacı

Hastayı ve olabildiğince fazla bağırsağı kurtarmak için bağırsağa kan akımını mümkün olan en kısa sürede yeniden sağlamak, ölü bağırsağı çıkarmak ve dolaşımı desteklemek.

## Tedavi

**Akut dönem**
Sıvılarla resüsitasyon, asidozun düzeltilmesi, nazogastrik dekompresyon ve geniş spektrumlu antibiyotikler.

**Medikal**
Kontrendikasyon yoksa intravenöz heparinle hemen antikoagülasyon; mezenter ven trombozunun başlıca tedavisidir.

**Cerrahi**
Superior mezenterik arterin embolektomisi veya baypası, canlı olmayan bağırsağın rezeksiyonu ve sıklıkla planlı ikinci bakış ameliyatıyla laparotomi.

**Girişim**
Seçilmiş hastalarda, özellikle trombotik tıkanıklıkta, sıklıkla hibrit ortamda endovasküler tedavi (aspirasyon, tromboliz, anjiyoplasti ve stent).

**Medikal**
Okluzif olmayan iskemi: nedenin tedavisi, kalp debisinin iyileştirilmesi, vazopresörlerin azaltılması ve bazı merkezlerde intraarteriyel vazodilatörler.

**Medikal**
Embolik veya venöz hastalıkta uzun süreli antikoagülasyon; aterosklerozda antiplatelet ve lipid düşürücü tedavi.

## Komplikasyonlar

- Bağırsak nekrozu ve perforasyonu
- Peritonit, sepsis ve çoklu organ yetmezliği
- Geniş rezeksiyon sonrası kısa bağırsak sendromu
- Tekrarlayan iskemi veya darlık

## Prognoz

Mortalite yüksek olmayı sürdürür ve her saatlik gecikmeyle artar. BT anjiyografiyle erken tanı ve hızlı revaskülarizasyon sağkalımı iyileştirir.

## Korunma

- Endikasyon varsa atriyal fibrilasyonda antikoagülasyon
- Vasküler risk etkenlerinin kontrolü ve sigaranın bırakılması
- Semptomatik kronik mezenter iskeminin revaskülarizasyonu

## Kendinizi sınayın

Cevabı düşünün, sonra görmek için soruya dokunun.

## Akut mezenter iskeminin klasik klinik özelliği nedir?

Fizik muayeneyle orantısız şiddetli karın ağrısı; sıklıkla ani kusma veya ishalle birlikte.

## Superior mezenterik artere giden embolinin en sık kaynağı nedir?

Kalp; genellikle atriyal fibrilasyonda sol atriyal trombüs veya miyokard enfarktüsü sonrasında ventriküler trombüs.

## Akut mezenter iskemiden şüphelenildiğinde ilk basamak görüntüleme testi hangisidir?

Gecikmeden yapılan bifazik abdominal BT anjiyografi.

## Normal laktat akut mezenter iskemiyi dışlar mı?

Hayır. Laktat özgül değildir ve erken dönemde normal kalabilir; yükselen laktat geç bir bulgudur.

## SMA embolisi neden sıklıkla proksimal jejunumu korur?

Emboliler genellikle a. colica media'nın çıkışının distaline yerleşir, bu nedenle ilk jejunal dallar kan almaya devam eder.

## İlgili hastalıklar

- [Atriyal fibrilasyon](https://durgical.com/tr/hastaliklar/atriyal-fibrilasyon/)
- [Ateroskleroz ve dislipidemi](https://durgical.com/tr/hastaliklar/ateroskleroz-ve-dislipidemi/)
- [Peritonit](https://durgical.com/tr/hastaliklar/peritonit/)
- [İnce bağırsak tıkanıklığı](https://durgical.com/tr/hastaliklar/ince-bag-rsak-t-kan-kl-g/)
- [Aort diseksiyonu](https://durgical.com/tr/hastaliklar/aort-diseksiyonu/)
- [Akut pankreatit](https://durgical.com/tr/hastaliklar/akut-pankreatit/)
- [Miyokard enfarktüsü (kalp krizi)](https://durgical.com/tr/hastaliklar/miyokard-enfarktusu/)
- [Sigmoid volvulus](https://durgical.com/tr/hastaliklar/sigmoid-volvulus/)

Eğitim amaçlı bilgidir, tıbbi tavsiye değildir. Herhangi bir belirtide bir sağlık profesyoneline başvurun.

Kaynaklar: [Acute Mesenteric Ischemia](https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK431068/) (StatPearls (NCBI Bookshelf), 2026).

[← Tüm hastalıklar](https://durgical.com/tr/hastaliklar/)

## **Bir hata mı buldunuz?** Topluluk için sürekli geliştiriyoruz. Neyin yanlış olduğunu bize yazın, ekibimiz inceleyecek. Hata bildir

Temsili modeldir, yalnızca eğitim amaçlıdır.

---
Source: https://durgical.com/tr/hastaliklar/akut-mezenter-iskemi/
License: CC BY 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/). Cite as: DurgiPedia (durgical.com), https://durgical.com/tr/hastaliklar/akut-mezenter-iskemi/