[Durgical](https://durgical.com/tr/durgipedia/) › [DurgiPedia](https://durgical.com/tr/durgipedia/) › [Hastalıklar](https://durgical.com/tr/hastaliklar/) › Bakteriyel menenjit

[Hastalıklar](https://durgical.com/tr/hastaliklar/) · [Baş ve boyun](https://durgical.com/tr/anatomi/bolge/bas-ve-boyun/)

# Bakteriyel menenjit

Bakteriyel menenjit, beyin ve omuriliği saran zarların enfeksiyonudur; ateş, baş ağrısı ve ense sertliğine yol açar ve acil bir durumdur.

Güncellendi 2026-10-29

## İlgili yapılar

Ne olduğunu görmek ve 3D açmak için birine dokunun.

- [Dura mater](https://durgical.com/tr/anatomi/dura-mater-bas-ve-boyun/)
- [Süperior sagittal sinüs (sinus sagittalis superior)](https://durgical.com/tr/anatomi/superior-sagittal-sinus/)
- [Koroid pleksus (plexus choroideus)](https://durgical.com/tr/anatomi/koroid-pleksus/)
- [Vestibulokoklear sinir (VIII; n. vestibulocochlearis)](https://durgical.com/tr/anatomi/vestibulokoklear-sinir/)
- [Burun boşluğu (cavitas nasi)](https://durgical.com/tr/anatomi/burun-boslugu/)
- [Kribriform lamina (lamina cribrosa)](https://durgical.com/tr/anatomi/kribriform-lamina/)

## Nedir

Beyin ve omuriliği çevreleyen meninkslerin ve beyin omurilik sıvısının akut bakteriyel enfeksiyonudur. Saatler içinde öldürebilen veya engelli bırakabilen tıbbi bir acildir.

## Kimleri etkiler

En sık bebeklerde, küçük çocuklarda ve yaşlı erişkinlerde görülür. Kolombiya'nınki gibi ulusal aşı programlarına dahil edilen konjuge aşılar Haemophilus influenzae tip b ve pnömokok hastalığını azaltmıştır.

## Nedenler

- Streptococcus pneumoniae (erişkinlerde en sık)
- Neisseria meningitidis
- Haemophilus influenzae tip b (aşılamanın yapıldığı yerlerde artık nadir)
- Yenidoğanlarda, yaşlı erişkinlerde ve immünsüprese kişilerde Listeria monocytogenes
- Yenidoğanlarda grup B streptokok ve Escherichia coli

## Risk faktörleri

- Yaşın uç noktaları
- Aşısızlık
- Otitis media, sinüzit veya pnömoni
- Kafa tabanı kırığı veya BOS sızıntısı, koklear implantlar
- Aspleni, HIV ve diğer immünsüpresyon durumları, alkol kullanımı
- Kalabalık ortamlar (meningokok)

## Patofizyoloji

Bakteriler nazofarenksi kolonize eder, kan dolaşımına girer ve subaraknoid aralığa geçer ya da komşu bir enfeksiyondan veya kafatası defektinden doğrudan yayılır. Bakteri ürünleri; serebral ödem, vaskülit, artmış kafa içi basıncı ve nöron hasarına yol açan yoğun bir inflamatuvar yanıtı tetikler.

## Belirti ve bulgular

- Ateş
- Baş ağrısı
- Ense sertliği
- Mental durum değişikliği
- Fotofobi, kusma, nöbetler
- Peteşiyal veya purpurik döküntü (meningokok)
- Bebeklerde: huzursuzluk, beslenme güçlüğü, kabarık fontanel

## Alarm bulguları

- Basmakla solmayan purpurik döküntü veya şok
- Bilinç düzeyinde azalma veya fokal bulgular
- Nöbetler
- Antibiyotiklerde herhangi bir gecikme

## Tanı

**Klinik**
Ateş, ense sertliği ve mental durum değişikliğinden oluşan klasik triad hastaların yalnızca azınlığında bulunur, ancak hemen hepsinde baş ağrısıyla birlikte en az bir özellik vardır. Kernig ve Brudzinski bulgularının duyarlılığı düşüktür.

**Tetkikler**
Antibiyotikten önce kan kültürleri, ardından lomber ponksiyon: yüksek açılış basıncı, nötrofiller, yüksek protein, düşük glukoz oranı; Gram boyama, kültür ve PCR. Tam kan sayımı, CRP, laktat.

**Görüntüleme**
Lomber ponksiyondan önce beyin BT yalnızca seçilmiş hastalarda (fokal bulgular, bilinç azalması, papil ödemi, immünsüpresyon, yeni nöbet); antibiyotikler bunun için geciktirilmez.

## Ayırıcı tanı

- Viral menenjit veya ensefalit
- Subaraknoid kanama
- Tüberküloz veya mantar menenjiti
- Beyin apsesi
- Başka bir kaynaktan sepsis
- Serebral sıtma

## Tedavinin amacı

Etkili antibiyotikleri hemen vermek, inflamasyona bağlı hasarı azaltmak, dolaşımı ve beyni desteklemek ve yakın temaslıları korumak.

## Tedavi

**Akut dönem**
Gecikmeden ampirik intravenöz antibiyotikler: üçüncü kuşak sefalosporinler; pnömokok direnci söz konusuysa artı vankomisin, Listeria olasılığı varsa artı ampisilin. Kültürlere göre düzenlenir.

**Medikal**
Birçok kılavuzun önerdiği gibi, pnömokokal menenjit şüphesinde ilk antibiyotik dozuyla birlikte veya ondan önce verilen kortikosteroidler (deksametazon sınıfı).

**İzlem**
Şok, artmış kafa içi basıncı ve nöbetler için yoğun bakım; sıvı ve sodyum izlemi.

**Medikal**
Halk sağlığı rehberlerine göre meningokok ve Hib olgularının yakın temaslılarına antibiyotik profilaksisi.

**Rehabilitasyon**
İyileşmeden sonra işitme testi, gerekirse koklear implant; çocuklarda nörogelişimsel izlem.

## Komplikasyonlar

- Septik şok ve dissemine intravasküler koagülasyon
- Serebral ödem ve herniasyon
- Sensörinöral işitme kaybı
- Nöbetler ve hidrosefali
- Meningokoksik purpura fulminans sonrası ekstremite kaybı
- Bilişsel ve gelişimsel defisitler

## Prognoz

Tedaviye rağmen mortalite önemli düzeyde kalır; en yüksek pnömokokta ve yaşlı erişkinlerdedir. Hayatta kalanların çoğunda kalıcı etkiler, özellikle işitme kaybı olur. Antibiyotiklerin gecikmesi sonucu kötüleştirir.

## Korunma

- Hib, pnömokok ve meningokoka karşı konjuge aşılar
- Yakın temaslıların kemoprofilaksisi
- Grup B streptokok için doğum öncesi tarama ve doğum sırasında profilaksi
- Kulak ve sinüs enfeksiyonlarının hızla tedavisi

## Kendinizi sınayın

Cevabı düşünün, sonra görmek için soruya dokunun.

## Bakteriyel menenjitin klasik triadı nedir?

Ateş, ense sertliği ve mental durum değişikliği; üçü birden hastaların yalnızca azınlığında bulunur.

## Hangi BOS profili bakteriyel menenjiti düşündürür?

Artmış nötrofiller, yüksek protein, düşük BOS/kan glukoz oranı ve yüksek açılış basıncı.

## Antibiyotikler BT veya lomber ponksiyon için bekletilmeli midir?

Hayır. Kan kültürleri alınır ve ampirik antibiyotiklere hemen başlanır.

## Listeria olasılığı varsa hangi antibiyotik eklenir?

Ampisilin; yenidoğanlar, yaşlı erişkinler, gebeler ve immünsüprese hastalar için.

## Hayatta kalanlarda en sık uzun dönem komplikasyon nedir?

Sensörinöral işitme kaybı.

## İlgili hastalıklar

- [Subaraknoid kanama](https://durgical.com/tr/hastaliklar/subaraknoid-kanama/)
- [Epilepsi ve nöbetler](https://durgical.com/tr/hastaliklar/epilepsi-ve-nobetler/)
- [Toplum kökenli pnömoni](https://durgical.com/tr/hastaliklar/toplum-kokenli-pnomoni/)
- [Nörosistiserkoz](https://durgical.com/tr/hastaliklar/norosistiserkoz/)
- [Akut otitis media](https://durgical.com/tr/hastaliklar/akut-otitis-media/)
- [Akut rinosinüzit](https://durgical.com/tr/hastaliklar/akut-rinosinuzit/)
- [Sepsis ve septik şok](https://durgical.com/tr/hastaliklar/sepsis-ve-septik-sok/)
- [HIV enfeksiyonu ve AIDS](https://durgical.com/tr/hastaliklar/hiv-enfeksiyonu-ve-aids/)

Eğitim amaçlı bilgidir, tıbbi tavsiye değildir. Herhangi bir belirtide bir sağlık profesyoneline başvurun.

Kaynaklar: [Bacterial Meningitis](https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK470351/) (StatPearls (NCBI Bookshelf), 2023).

[← Tüm hastalıklar](https://durgical.com/tr/hastaliklar/)

## **Bir hata mı buldunuz?** Topluluk için sürekli geliştiriyoruz. Neyin yanlış olduğunu bize yazın, ekibimiz inceleyecek. Hata bildir

Temsili modeldir, yalnızca eğitim amaçlıdır.

---
Source: https://durgical.com/tr/hastaliklar/bakteriyel-menenjit/
License: CC BY 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/). Cite as: DurgiPedia (durgical.com), https://durgical.com/tr/hastaliklar/bakteriyel-menenjit/