[Durgical](https://durgical.com/tr/durgipedia/) › [DurgiPedia](https://durgical.com/tr/durgipedia/) › [Hastalıklar](https://durgical.com/tr/hastaliklar/) › Benign paroksismal pozisyonel vertigo (BPPV)

[Hastalıklar](https://durgical.com/tr/hastaliklar/) · [Baş ve boyun](https://durgical.com/tr/anatomi/bolge/bas-ve-boyun/)

# Benign paroksismal pozisyonel vertigo (BPPV)

Benign paroksismal pozisyonel vertigo (BPPV), iç kulaktaki serbest kristallerin yol açtığı, baş hareketiyle ortaya çıkan kısa süreli dönme hissidir.

Güncellendi 2026-10-29

## İlgili yapılar

Ne olduğunu görmek ve 3D açmak için birine dokunun.

- [Yarım daire kanalları (canales semicirculares)](https://durgical.com/tr/anatomi/yar-m-daire-kanallar/)
- [Vestibül (vestibulum)](https://durgical.com/tr/anatomi/vestibul/)
- [Vestibulokoklear sinir (VIII; n. vestibulocochlearis)](https://durgical.com/tr/anatomi/vestibulokoklear-sinir/)
- [Şakak kemikleri (ossa temporalia)](https://durgical.com/tr/anatomi/sakak-kemikleri/)
- [Beyincik (cerebellum)](https://durgical.com/tr/anatomi/beyincik/)
- [Kraniyal sinir çekirdekleri](https://durgical.com/tr/anatomi/kraniyal-sinir-cekirdekleri/)

## Nedir

Baş pozisyonundaki değişikliklerle tetiklenen, bir semisirküler kanaldaki serbest otokonyaların (kalsiyum karbonat kristalleri) neden olduğu kısa süreli dönme tarzında vertigo ataklarıdır. Periferik vertigonun en sık nedenidir.

## Kimleri etkiler

En sık orta yaşlı ve yaşlı erişkinlerde, daha çok kadınlarda görülür. Olguların çoğunda belirgin bir neden yoktur; sıklıkla tekrarlar.

## Nedenler

- İdiyopatik (olguların çoğu)
- Kafa travması
- Vestibüler nörit veya başka bir iç kulak hastalığı sonrası
- Uzun süreli yatak istirahati veya baş pozisyonu (ör. diş veya cerrahi girişimler)

## Risk faktörleri

- İleri yaş
- Kadın cinsiyet
- Kafa travması
- Geçirilmiş iç kulak hastalığı (vestibüler nörit, Ménière hastalığı)
- Osteoporoz ve düşük D vitamini (bildirilmiş ilişki)
- Migren

## Patofizyoloji

Otokonyalar utrikulustan ayrılarak bir semisirküler kanala, en sık da yatarken en alçakta kalan posterior kanala kayar. Baş o kanalın düzleminde hareket ettiğinde partiküller yer çekimiyle hareket edip endolenfi sürükler, kupulayı saptırır ve partiküller yerleşene kadar tipik bir nistagmusla birlikte vertigoya yol açar.

## Sınıflandırma

- Posterior kanal (en sık)
- Horizontal (lateral) kanal
- Anterior kanal (nadir)
- Kanalitiyazis (serbest partiküller) ve kupulolitiyazis (kupulaya yapışmış partiküller)

## Belirti ve bulgular

- Yaklaşık bir dakikadan kısa süren dönme tarzında vertigo
- Yatakta dönme, uzanma, yukarı bakma veya öne eğilmeyle tetiklenir
- Bulantı, bazen kusma
- Ataklar arasında dengesizlik
- İşitme kaybı veya başka nörolojik belirti yoktur

## Alarm bulguları

- Baş ağrısı, çift görme, peltek konuşma, kol veya bacakta güçsüzlük ya da ataksi ile birlikte vertigo (inmeyi düşünün)
- Tamamen vertikal olan veya baş hareketi olmadan yön değiştiren nistagmus
- Pozisyonla ilişkisiz sürekli vertigo
- Vertigoyla birlikte yeni işitme kaybı

## Tanı

**Klinik**
Pozisyonel testler: posterior kanal BPPV'sinde Dix–Hallpike manevrası kısa bir gecikmeyle başlayan, bir dakikadan kısa süren, yukarı vuran torsiyonel nistagmus gösterir. Sırtüstü yuvarlanma testi (supine roll test) horizontal kanal BPPV'sinde horizontal nistagmus gösterir.

**Tetkikler**
Rutin olarak gerekmez. İşitme belirtileri varsa odyometri; atipik olgularda vestibüler fonksiyon testleri.

**Görüntüleme**
Pozisyonel testler tipik olduğunda gerekmez. Bulgular atipikse, nörolojik bulgular varsa veya tedavi başarısız olursa beyin MR'ı.

## Ayırıcı tanı

- Vestibüler nörit
- Ménière hastalığı
- Vestibüler migren
- Arka dolaşım inmesi veya GİA
- Ortostatik hipotansiyon
- Santral pozisyonel nistagmus (serebellar lezyon)

## Tedavinin amacı

Vertigoyu durdurmak için otokonyaları etkilenen kanaldan çıkarmak, düşmeleri ve nüksleri azaltmak.

## Tedavi

**Girişim**
Kanalit repozisyon manevraları: posterior kanal BPPV'sinde Epley manevrası; horizontal kanal için yuvarlanma manevraları (barbekü manevrası, Gufoni). Sıklıkla bir veya birkaç seansta etkilidir.

**Rehabilitasyon**
Kalıcı dengesizlikte ve düşme riski olan yaşlı erişkinlerde vestibüler rehabilitasyon; bazı hastalar kendi kendine repozisyon manevralarını öğrenir.

**Medikal**
Vestibüler baskılayıcılar (antihistaminikler, benzodiazepinler) yalnızca şiddetli bulantıda kısa süreyle; BPPV'nin tedavisi değildirler ve kompansasyonu geciktirebilirler.

**Cerrahi**
Tekrarlanan manevralara yanıt vermeyen nadir, süregen olgularda posterior kanalın cerrahi oklüzyonu.

## Komplikasyonlar

- Özellikle yaşlı erişkinlerde düşmeler ve kırıklar
- Nüks
- Anksiyete ve hareketten kaçınma
- Başarılı repozisyondan sonra süren baş dönmesi

## Prognoz

İyidir: olguların çoğu repozisyonla düzelir, birçoğu da kendiliğinden geçer. Sonraki yıllarda nüks sıktır.

## Kendinizi sınayın

Cevabı düşünün, sonra görmek için soruya dokunun.

## BPPV'de en sık hangi semisirküler kanal etkilenir?

Posterior kanal; çünkü yatarken labirentin en alçak bölümüdür.

## Posterior kanal BPPV'sini hangi test doğrular?

Gecikmeli, kısa süreli, yukarı vuran torsiyonel nistagmus gösteren Dix–Hallpike manevrası.

## Posterior kanal BPPV'sinde tercih edilen tedavi nedir?

Epley manevrası gibi bir kanalit repozisyon manevrası.

## Pozisyonel vertigonun hangi özellikleri BPPV yerine santral bir nedeni düşündürür?

Gecikme veya yorulma göstermeyen, tamamen vertikal ya da yön değiştiren nistagmus ve ataksi veya diplopi gibi diğer nörolojik bulgular.

## İlgili hastalıklar

- [Ménière hastalığı](https://durgical.com/tr/hastaliklar/meniere-hastal-g/)
- [Vestibüler schwannom (akustik nörinom)](https://durgical.com/tr/hastaliklar/vestibuler-schwannom/)
- [İskemik inme](https://durgical.com/tr/hastaliklar/iskemik-inme/)
- [Migren](https://durgical.com/tr/hastaliklar/migren/)
- [Geçici iskemik atak](https://durgical.com/tr/hastaliklar/gecici-iskemik-atak/)

Eğitim amaçlı bilgidir, tıbbi tavsiye değildir. Herhangi bir belirtide bir sağlık profesyoneline başvurun.

Kaynaklar: [Benign Paroxysmal Positional Vertigo](https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK470308/) (StatPearls (NCBI Bookshelf), 2025).

[← Tüm hastalıklar](https://durgical.com/tr/hastaliklar/)

## **Bir hata mı buldunuz?** Topluluk için sürekli geliştiriyoruz. Neyin yanlış olduğunu bize yazın, ekibimiz inceleyecek. Hata bildir

Temsili modeldir, yalnızca eğitim amaçlıdır.

---
Source: https://durgical.com/tr/hastaliklar/benign-paroksismal-pozisyonel-vertigo/
License: CC BY 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/). Cite as: DurgiPedia (durgical.com), https://durgical.com/tr/hastaliklar/benign-paroksismal-pozisyonel-vertigo/