[Durgical](https://durgical.com/tr/durgipedia/) › [DurgiPedia](https://durgical.com/tr/durgipedia/) › [Hastalıklar](https://durgical.com/tr/hastaliklar/) › El, ayak ve ağız hastalığı

# El, ayak ve ağız hastalığı

Küçük çocuklarda ateş, ağrılı ağız yaraları ve el-ayakta küçük kabarcıklarla giden sık bir enterovirüs enfeksiyonu. Genellikle hafiftir; sıvı kaybına dikkat.

Güncellendi 1 Kas 2026

Bu sayfada

- Temeller Nedir
- Kimleri etkiler
- Nedenler
- Risk faktörleri
- Patofizyoloji
- Sınıflandırma
- Belirti ve bulgular
- Alarm bulguları
- Tanı
- Ayırıcı tanı
- Komplikasyonlar
- Prognoz
- Korunma
- Kendinizi sınayın
- Neden olan mikroorganizmalar
- İlgili hastalıklar

- Tedavi Tedavinin amacı
- Tedavi

## Nedir

Çoğunlukla 5 yaş altı çocuklarda görülen, enterovirüslerin yol açtığı bulaşıcı bir viral hastalıktır. Ateş, ağızda ağrılı ülserler ve avuç içi, ayak tabanı ve sıklıkla kalçalarda veziküler döküntü oluşturur. Genellikle 7–10 günde kendiliğinden geçer.

3B'de görün

- [Dil (lingua)](https://durgical.com/tr/anatomi/dil/)
- [Deri (cutis)](https://durgical.com/tr/anatomi/deri/)
- [Yumuşak damak (palatum molle)](https://durgical.com/tr/anatomi/yumusak-damak/)
- [Farinks (yutak)](https://durgical.com/tr/anatomi/farinks/)

## Kimleri etkiler

Tüm dünyada görülür; kreşlerde ve gündüz bakımevlerinde salgınlar yapar, sıcak veya yağışlı mevsimlerde zirve yapar. Kolombiya'da ve Latin Amerika'nın geri kalanında kreş ve okul salgınları sıktır; Asya'da enterovirüs A71 ile nörolojik olguların görüldüğü büyük salgınlar yaşanmıştır.

## Nedenler

- Klasik etken koksaki virüsü A16'dır; koksaki virüsü A6 daha yaygın, atipik döküntülere neden olur
- Enterovirüs A71, daha ağır nörolojik ve kardiyopulmoner hastalıkla ilişkilidir
- Solunum damlacıkları, tükürük, kabarcık sıvısı ve fekal-oral yolla yayılır; dışkıda virüs haftalarca atılabilir

## Risk faktörleri

- 5 yaş altı
- Kreşe veya gündüz bakımevine gitme
- Bir olguyla yakın ev içi temas
- Yetersiz el hijyeni ve bez değiştirme uygulamaları

## Patofizyoloji

Virüs farinks ve bağırsakta çoğalır, kan yoluyla yayılır ve [deri](https://durgical.com/tr/anatomi/sistem/deri/) ile ağız mukozasına yerleşerek yüzeyel ülserlere dönüşen veziküller oluşturur. Az sayıda olguda, başlıca enterovirüs A71 ile, beyin sapı ve omuriliği tutarak ensefalit, gevşek felç veya nörojenik akciğer ödemine yol açar.

## Sınıflandırma

- Tipik el, ayak ve ağız hastalığı
- Atipik (koksaki virüsü A6): yaygın veziküller, egzamayla ilişkili lezyonlar, sonradan tırnak dökülmesi
- Komplike: nörolojik veya kardiyopulmoner tutulum

## Belirti ve bulgular

- Ateş, iştahsızlık, boğaz ağrısı ve huzursuzluk
- Dilde, diş etlerinde, yanak içinde ve damakta ağrılı ülserler; salya akması ve sıvı almayı reddetme
- Avuç içi ve ayak tabanlarında kırmızı zemin üzerinde küçük oval veziküller
- Kalçalarda, dizlerde veya genital bölgede kırmızı papüller ya da veziküller
- Haftalar sonra el veya ayak tırnaklarının soyulması

## Alarm bulguları

- Dehidratasyon bulguları: az ıslanan bez, ağız kuruluğu, letarji
- Süregen yüksek ateş, kusma, miyoklonik sıçramalar, ataksi veya uykuya eğilim (olası ensefalit)
- Ekstremitelerde güçsüzlük (akut gevşek felç)
- Hızlı solunum, taşikardi, bozulmuş perfüzyon veya pembe köpüklü balgam (kardiyopulmoner yetmezlik)
- Nöbetler

## Tanı

**Klinik**
Klinik: yaş, ağız ülserleri ve döküntünün el ve ayaklardaki dağılımı genellikle yeterlidir. Hidrasyon durumunu değerlendirin.

**Tetkikler**
Tipik olgularda gerekli değildir. Ağır olgularda veya salgınlarda boğaz sürüntüsü, dışkı, vezikül sıvısı veya beyin omurilik sıvısında enterovirüs PCR'ı; merkezi [sinir sistemi](https://durgical.com/tr/anatomi/sistem/sinir-sistemi/) tutulumu düşünülürse lomber ponksiyon.

**Görüntüleme**
Ensefalit veya gevşek felç düşünüldüğünde beyin ve spinal MR; kardiyopulmoner kötüleşmede akciğer grafisi ve ekokardiyografi.

## Ayırıcı tanı

- Herpetik gingivostomatit (herpes simpleks)
- Herpanjina (ülserler yalnızca ağzın arka kısmında)
- Suçiçeği
- Aftöz ülserler
- Kızamık veya ilaç erüpsiyonları

## Tedavinin amacı

Ağrı ve ateşi kontrol etmek, çocuğun iyi hidrate kalmasını sağlamak, yayılımı önlemek ve nörolojik ya da kardiyopulmoner komplikasyonları erken tanımak.

## Tedavi

**Konservatif**
Destek tedavisi: ateş ve ağrı için parasetamol veya ibuprofen, soğuk yumuşak yiyecekler ve sık sık küçük yudumlarla sıvı; asitli içeceklerden kaçının. Antibiyotikler yararlı değildir ve çocuklarda asetilsalisilik asitten (ASA) kaçınılır.

**Akut dönem**
Oral rehidratasyon solüsyonu veya çocuk içemiyorsa intravenöz sıvılar.

**İzlem**
Hemşirelik: alımı, idrar çıkışını, vücut ısısını ve bilinç düzeyini izleyin; bakım verenlere uyarı işaretlerini öğretin.

**Akut dönem**
Ağır enterovirüs A71 hastalığı yoğun bakım gerektirir; destek tedavisi ve bazı merkezlerde intravenöz immünoglobulin uygulanır.

## Komplikasyonlar

- Ağrılı yutmaya bağlı dehidratasyon
- Febril nöbetler
- Viral (aseptik) menenjit ve beyin sapı ensefaliti
- Akut gevşek felç
- Miyokardit ve nörojenik akciğer ödemi (başlıca enterovirüs A71)
- Tırnak dökülmesi (onikomadezis)

## Prognoz

Çocukların çoğu 7–10 gün içinde tamamen iyileşir. Ölüm nadirdir ve neredeyse her zaman beyin sapı tutulumlu enterovirüs A71 ile ilişkilidir.

## Korunma

- Bez değiştirdikten ve tuvaleti kullandıktan sonra el yıkama
- Ortak kullanılan oyuncakların ve yüzeylerin temizlenmesi
- Hasta çocukların ateşleri ve açık ağız yaraları sürdükçe evde tutulması
- İnaktive enterovirüs A71 aşıları bazı Asya ülkelerinde kullanılmaktadır; Kolombiya'da mevcut değildir

## Kendinizi sınayın

Cevabı düşünün, sonra görmek için soruya dokunun.

## El, ayak ve ağız hastalığına yol açan klasik virüs hangisidir?

Koksaki virüsü A16 (bir enterovirüs).

## Hangi enterovirüs ağır nörolojik hastalıkla ilişkilidir?

Enterovirüs A71.

## Ağrılı ağız ülserleri olan küçük bir çocukta temel hemşirelik önceliği nedir?

Dehidratasyonu önlemek: sıvı alımını teşvik etmek, ağrıyı kontrol etmek ve idrar çıkışını izlemek.

## Herpanjina el, ayak ve ağız hastalığından nasıl ayrılır?

Herpanjinada ülserler yalnızca arka orofarinks ve yumuşak damaktadır; el ve ayak döküntüsü yoktur.

## Neden olan mikroorganizmalar

- [Enterovirüsler](https://durgical.com/tr/mikrobiyoloji/enterovirusler/)

## İlgili hastalıklar

- [Genital herpes (herpes simpleks enfeksiyonu)](https://durgical.com/tr/hastaliklar/genital-herpes/)
- [Varisella (suçiçeği)](https://durgical.com/tr/hastaliklar/varisella/)
- [Febril nöbetler](https://durgical.com/tr/hastaliklar/febril-nobetler/)
- [Viral ensefalit (herpes simpleks ensefaliti)](https://durgical.com/tr/hastaliklar/viral-ensefalit/)
- [Kızamık](https://durgical.com/tr/hastaliklar/k-zam-k/)

Eğitim amaçlı bilgidir, tıbbi tavsiye değildir. Herhangi bir belirtide bir sağlık profesyoneline başvurun.

Kaynaklar: [Hand-foot-mouth disease](https://medlineplus.gov/ency/article/000965.htm) (MedlinePlus (U.S. National Library of Medicine), 2025); [About Hand, Foot, and Mouth Disease](https://www.cdc.gov/hand-foot-mouth/about/index.html) (Centers for Disease Control and Prevention (CDC), 2024).

[← Tüm hastalıklar](https://durgical.com/tr/hastaliklar/)

## **Bir hata mı buldunuz?** Topluluk için sürekli geliştiriyoruz. Neyin yanlış olduğunu bize yazın, ekibimiz inceleyecek. Hata bildir

Temsili modeldir, yalnızca eğitim amaçlıdır.

---
Source: https://durgical.com/tr/hastaliklar/el-ayak-ve-ag-z-hastal-g/
License: CC BY 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/). Cite as: DurgiPedia (durgical.com), https://durgical.com/tr/hastaliklar/el-ayak-ve-ag-z-hastal-g/