[Durgical](https://durgical.com/tr/durgipedia/) › [DurgiPedia](https://durgical.com/tr/durgipedia/) › [Hastalıklar](https://durgical.com/tr/hastaliklar/) › Femur başının avasküler nekrozu

[Hastalıklar](https://durgical.com/tr/hastaliklar/) · [Alt ekstremite](https://durgical.com/tr/anatomi/bolge/alt-ekstremite/)

# Femur başının avasküler nekrozu

Femur başının avasküler nekrozu, kanlanmasını kaybeden kalça başındaki kemiğin ölümüdür; baş çökebilir.

Güncellendi 2026-10-29

## İlgili yapılar

Ne olduğunu görmek ve 3D açmak için birine dokunun.

- [Femur (uyluk kemiği)](https://durgical.com/tr/anatomi/femur/)
- [Femur başı kıkırdağı](https://durgical.com/tr/anatomi/femur-bas-k-k-rdag/)
- [Sirkumfleks femoral arterler (aa. circumflexae femoris)](https://durgical.com/tr/anatomi/sirkumfleks-femoral-arterler/)
- [Femur başı bağı (lig. capitis femoris)](https://durgical.com/tr/anatomi/femur-bas-bag/)
- [Kalça kemikleri (ossa coxae)](https://durgical.com/tr/anatomi/kalca-kemikleri/)
- [Asetabulum kıkırdağı](https://durgical.com/tr/anatomi/asetabulum-k-k-rdag/)
- [Kalça eklem kapsülü](https://durgical.com/tr/anatomi/kalca-eklem-kapsulu/)

## Nedir

Femur başındaki kemiğin, kanlanmasının kaybı nedeniyle ölümü; başın çökmesine ve kalça osteoartritine yol açabilir. Osteonekroz olarak da adlandırılır.

## Kimleri etkiler

Çoğunlukla yaklaşık 30–50 yaş arasındaki erişkinlerde, sıklıkla iki taraflı görülür. Kortikosteroid kullanımı ve alkol en sık travma dışı nedenlerdir; etkilenen toplumlarda orak hücre hastalığı önemli bir nedendir.

## Nedenler

- Travma: femur boynu kırığı veya kalça çıkığı
- Yüksek doz veya uzun süreli kortikosteroid tedavisi
- Ağır alkol kullanımı
- Orak hücre hastalığı ve diğer hemoglobinopatiler
- Sistemik lupus eritematozus, HIV, dekompresyon hastalığı (disbarik), Gaucher hastalığı, radyoterapi
- İdiyopatik

## Risk faktörleri

- Kortikosteroid tedavisi
- Aşırı alkol alımı
- Orak hücre hastalığı
- Lupus ve diğer otoimmün hastalıklar
- Organ nakli
- Sigara ve pıhtılaşma bozuklukları

## Patofizyoloji

Femur başı, kollateralleri az olan medial sirkumfleks femoral arterden beslenir. Travma, yağ embolileri, orak hücreler veya artmış ilik basıncı akımı keser ve kıkırdağın altındaki kemik ölür. Onarım kemiği zayıflatır; subkondral kırık (hilal bulgusu), çökme ve sekonder artrit gelişir.

## Sınıflandırma

- Ficat ve Arlet evreleri: I normal grafi, II skleroz veya kistler, III hilal bulgusu ve çökme, IV artrit
- Steinberg (Pennsylvania Üniversitesi) ve ARCO sistemleri lezyon boyutunu ve yerleşimini de ekler

## Belirti ve bulgular

- Yük vermekle artan derin kasık veya kalça (gluteal) ağrısı
- Hastalık ilerledikçe istirahatte veya gece de ortaya çıkabilen ağrı
- Topallama
- Kalçanın ağrılı ve kısıtlı iç rotasyonu
- Erken evrelerde ağrısız olabilir

## Alarm bulguları

- Kortikosteroid kullanan, ağır alkol tüketen veya orak hücre hastalığı olan bir hastada kalça ağrısı
- Femur boynu kırığı veya kalça çıkığından sonra kasık ağrısı
- Ağrının aniden kötüleşmesi (olası çökme)

## Tanı

**Klinik**
Risk faktörleri olan bir hastada kasık ağrısı ve ağrılı iç rotasyon; diğer kalça da değerlendirilir.

**Tetkikler**
Nedene yönelik testler: tam kan sayımı ve hemoglobin elektroforezi, lipitler, karaciğer testleri ve duruma göre otoimmün veya HIV testleri.

**Görüntüleme**
Grafiler başlangıçta normal olabilir; MR en duyarlı testtir ve çift çizgi bulgusunu gösterir. Daha sonraki grafiler skleroz, hilal bulgusu ve çökmeyi gösterir.

## Ayırıcı tanı

- Kalçanın geçici osteoporozu
- Kalça osteoartriti
- Femur boynu stres kırığı
- Kalçanın septik artriti
- Yansıyan ağrılı lomber radikülopati
- [Asetabular labrum](https://durgical.com/tr/anatomi/asetabular-labrum/) yırtığı

## Tedavinin amacı

Femur başını çökmeden önce korumak ve çökmüşse, genellikle kalça protezi ile ağrıyı gidermek ve işlevi yeniden sağlamak.

## Tedavi

**Konservatif**
Erken veya küçük lezyonlarda korumalı yük verme, analjezi ve risk faktörlerinin ortadan kaldırılması (kortikosteroidlerin azaltılması, alkolün bırakılması).

**Medikal**
Erken evreler için bifosfonatlar ve diğer ilaçlar incelenmiştir; kanıtlar sınırlıdır ve uygulamalar değişkendir.

**Cerrahi**
Çökme öncesi evrelerde, kemik grefti veya hücre tedavisiyle ya da bunlar olmadan kor dekompresyon.

**Cerrahi**
Seçilmiş genç hastalarda vaskülarize kemik grefti veya osteotomi.

**Cerrahi**
Çökme veya artrit sonrasında total kalça protezi.

## Komplikasyonlar

- Femur başının çökmesi
- Kalçanın sekonder osteoartriti
- Diğer kalçanın tutulumu
- Genç yaşta kalça protezi gereksinimi

## Prognoz

Küçük, erken lezyonlar stabil kalabilir; ancak semptomatik lezyonların çoğu birkaç yıl içinde çökmeye ilerler. İleri hastalıkta kalça protezi ağrıyı iyi giderir.

## Korunma

- En düşük etkili kortikosteroid dozu ve süresinin kullanılması
- Alkol alımının sınırlandırılması
- Kalça çıkıklarının ve femur boynu kırıklarının erken redüksiyonu

## Kendinizi sınayın

Cevabı düşünün, sonra görmek için soruya dokunun.

## Femur başı avasküler nekrozunun başlıca travma dışı nedenleri nelerdir?

Kortikosteroidler ve alkol; ayrıca orak hücre hastalığı, lupus, dekompresyon hastalığı ve Gaucher hastalığı.

## Femur başının erken avasküler nekrozunda en duyarlı görüntüleme yöntemi hangisidir?

Grafiler henüz normalken çift çizgi bulgusunu gösterebilen MR.

## Femur başı avasküler nekrozunda hilal bulgusu ne anlama gelir?

Başın yakın veya erken çökmesini gösteren subkondral kırık (Ficat evre III).

## Erişkinlerde femur başının büyük bölümünü hangi arter besler?

Retinakular dalları aracılığıyla medial sirkumfleks femoral arter.

## Femur başı çökmüş ve artrit gelişmiş avasküler nekrozun tedavisi nedir?

Total kalça protezi.

## İlgili hastalıklar

- [Kalça Osteoartriti](https://durgical.com/tr/hastaliklar/kalca-osteoartriti/)
- [Femur Boynu Kırığı](https://durgical.com/tr/hastaliklar/femur-boynu-k-r-g/)
- [Kalça çıkığı](https://durgical.com/tr/hastaliklar/kalca-c-k-g/)
- [Legg-Calvé-Perthes hastalığı](https://durgical.com/tr/hastaliklar/legg-calve-perthes-hastal-g/)
- [Femur başı epifiz kayması](https://durgical.com/tr/hastaliklar/femur-bas-epifiz-kaymas/)
- [Sistemik lupus eritematozus](https://durgical.com/tr/hastaliklar/sistemik-lupus-eritematozus/)
- [Siyatik (Lomber Radikülopati)](https://durgical.com/tr/hastaliklar/siyatik/)
- [Asetabular Labrum Yırtığı](https://durgical.com/tr/hastaliklar/asetabular-labrum-y-rt-g/)

Eğitim amaçlı bilgidir, tıbbi tavsiye değildir. Herhangi bir belirtide bir sağlık profesyoneline başvurun.

Kaynaklar: [Femoral Head Avascular Necrosis](https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK546658/) (StatPearls (NCBI Bookshelf), 2023).

[← Tüm hastalıklar](https://durgical.com/tr/hastaliklar/)

## **Bir hata mı buldunuz?** Topluluk için sürekli geliştiriyoruz. Neyin yanlış olduğunu bize yazın, ekibimiz inceleyecek. Hata bildir

Temsili modeldir, yalnızca eğitim amaçlıdır.

---
Source: https://durgical.com/tr/hastaliklar/femur-bas-n-n-avaskuler-nekrozu/
License: CC BY 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/). Cite as: DurgiPedia (durgical.com), https://durgical.com/tr/hastaliklar/femur-bas-n-n-avaskuler-nekrozu/