[Durgical](https://durgical.com/tr/durgipedia/) › [DurgiPedia](https://durgical.com/tr/durgipedia/) › [Hastalıklar](https://durgical.com/tr/hastaliklar/) › Genital herpes (herpes simpleks enfeksiyonu)

# Genital herpes (herpes simpleks enfeksiyonu)

Herpes simpleks virüsleri dudakta veya genital bölgede ağrılı kabarcıklar yapar. Virüs ömür boyu sinirlerde kalır, nüks edebilir; yenidoğan için tehlikelidir.

Güncellendi 1 Kas 2026

Bu sayfada

- Temeller Nedir
- Kimleri etkiler
- Nedenler
- Risk faktörleri
- Patofizyoloji
- Sınıflandırma
- Belirti ve bulgular
- Alarm bulguları
- Tanı
- Ayırıcı tanı
- Komplikasyonlar
- Prognoz
- Korunma
- Kendinizi sınayın
- Neden olan mikroorganizmalar
- Bu hastalıkta kullanılan ilaçlar
- İlgili hastalıklar

- Tedavi Tedavinin amacı
- Tedavi

## Nedir

Ağızda (genellikle HSV-1) veya genital bölgede (genellikle HSV-2, giderek artan oranda HSV-1) ağrılı kabarcık ve ülser kümelerine neden olan herpes simpleks virüsü tip 1 veya tip 2 enfeksiyonudur. İlk ataktan sonra virüs ömür boyu duyu ganglionlarında latent kalır ve yeniden aktifleşebilir. En sık cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlardan biridir.

3B'de görün

- [Vajina](https://durgical.com/tr/anatomi/vajina/)
- [Serviks (cervix uteri)](https://durgical.com/tr/anatomi/serviks/)
- [Glans penis](https://durgical.com/tr/anatomi/glans-penis/)
- [Küçük dudaklar (labia minora)](https://durgical.com/tr/anatomi/kucuk-dudaklar/)

## +10

- [Büyük dudaklar (labia majora)](https://durgical.com/tr/anatomi/buyuk-dudaklar/)
- [Üretra (kadın)](https://durgical.com/tr/anatomi/uretra/)
- [Penis derisi](https://durgical.com/tr/anatomi/penis-derisi/)
- [Anal kanal (canalis analis)](https://durgical.com/tr/anatomi/anal-kanal/)
- [Orbikülaris oris kası (m. orbicularis oris)](https://durgical.com/tr/anatomi/orbikularis-oris-kas/)
- [Dişeti (gingiva)](https://durgical.com/tr/anatomi/diseti/)
- [Kornea](https://durgical.com/tr/anatomi/kornea/)
- [Temporal lob (lobus temporalis)](https://durgical.com/tr/anatomi/temporal-lob/)
- [Trigeminal gangliyon (ganglion trigeminale)](https://durgical.com/tr/anatomi/trigeminal-gangliyon/)
- [Arka kök gangliyonları (ganglia sensoria nervi spinalis)](https://durgical.com/tr/anatomi/arka-kok-gangliyonlar/)

## Kimleri etkiler

Dünya genelinde çok yaygındır: 50 yaş altındaki insanların çoğu HSV-1, 15-49 yaş arasındakilerin yaklaşık sekizde biri HSV-2 taşır; Latin Amerika'da oranlar yüksektir. Enfekte kişilerin çoğu bunu bilmez, çünkü enfeksiyon sıklıkla hafif veya fark edilmeden geçer ve virüs belirtisiz olarak saçılır. Neonatal herpes nadir ancak ciddidir.

## Nedenler

- HSV-1: esas olarak oral temasla (öpüşme, ortak eşyalar) yayılır; oral-genital seks yoluyla genital herpesin de giderek artan bir nedenidir
- HSV-2: esas olarak cinsel temasla yayılır
- Bulaş sıklıkla asemptomatik saçılma sırasında olur
- Yenidoğana vertikal bulaş, çoğunlukla vajinal doğum sırasında

## Risk faktörleri

- Çok sayıda cinsel partner ve prezervatifsiz cinsel ilişki
- Kadın cinsiyet, erken cinsel yaşam başlangıcı ve diğer cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlar
- HIV enfeksiyonu veya başka immünsupresyon (daha ağır, uzun ve sık ataklar)
- Neonatal herpes için: gebeliğin geç döneminde annede ilk enfeksiyon

## Patofizyoloji

Virüs mukoza veya [deri](https://durgical.com/tr/anatomi/sistem/deri/) epitelinde çoğalarak hücre lizisine, çok çekirdekli dev hücrelere ve intraepidermal veziküllere yol açar. Ardından duyu sinir uçlarına girer ve retrograd aksonal taşıma ile ganglionlara, HSV-1 için esas olarak trigeminal gangliona, HSV-2 için sakral dorsal kök ganglionlarına ilerleyerek orada latent kalır. Stres, ateş, güneş ışığı, menstrüasyon veya immünsupresyon reaktivasyonu tetikler ve virüs sinir boyunca deriye geri döner. Hücresel bağışıklık nüksleri sınırlar.

## Sınıflandırma

- Primer enfeksiyon: önceden antikoru olmayan bir kişide ilk enfeksiyon; genellikle en ağır olanı
- Primer olmayan ilk atak: diğer tiple zaten enfekte birinde ilk genital atak
- Nükseden ataklar ve asemptomatik virüs saçılımı
- Yerleşim yerine göre: orolabiyal, genital, oküler (keratit), kutanöz (herpetik dolama, ekzema herpetikum), merkezi [sinir sistemi](https://durgical.com/tr/anatomi/sistem/sinir-sistemi/) ve neonatal herpes

## Belirti ve bulgular

- Lezyonlar çıkmadan saatler önce o bölgede karıncalanma, yanma veya kaşıntı şeklinde prodrom
- Kırmızı bir zemin üzerinde gruplaşmış, yüzeyel ülserlere dönüşüp kabuklanan ağrılı veziküller
- Vulva, [vajina](https://durgical.com/tr/anatomi/vajina/), serviks, penis, perianal bölge veya kalçalarda genital lezyonlar; dizüri
- Hassas, bilateral inguinal lenfadenopati
- Primer atak sırasında ateş, baş ağrısı, halsizlik ve miyalji
- Oral HSV: çocuklarda gingivostomatit, erişkinlerde dudak kenarında nükseden uçuk
- Nüksler genellikle ilk ataktan daha hafif ve kısadır

## Alarm bulguları

- Konfüzyon, davranış değişikliği, nöbetler veya fokal bulgularla birlikte ateş (herpes simpleks ensefaliti)
- Dendritik [kornea](https://durgical.com/tr/anatomi/kornea/) ülseriyle birlikte göz ağrısı, kızarıklık ve fotofobi (herpes keratiti)
- Genital atak sırasında idrar retansiyonu, şiddetli baş ağrısı veya ense sertliği (sakral radikülit, menenjit)
- Doğum eyleminin başlangıcında genital lezyonlar veya veziküller, letarji, beslenme güçlüğü ya da nöbetleri olan yenidoğan
- İmmünsuprese bir kişide yaygın veya iyileşmeyen lezyonlar ya da ekzema herpetikum

## Tanı

**Klinik**
Tipik gruplaşmış ağrılı veziküller veya ülserlerle klinik şüphe; ancak klinik tanı laboratuvarda doğrulanmalıdır ve tüm genital ülserler sifiliz ve HIV açısından değerlendirilmelidir.

**Tetkikler**
Aktif bir lezyondan alınan sürüntüde nükleik asit amplifikasyonu (PCR) en duyarlı testtir ve tipi belirler; viral kültür daha az duyarlıdır. Negatif sonuç HSV'yi dışlamaz. Tipe özgü glikoprotein G serolojisi, nükseden belirtileri olan ve sürüntü alınacak lezyonu bulunmayan kişilerde yardımcıdır; rutin tarama önerilmez. Tzanck yayması (çok çekirdekli dev hücreler) tarihseldir. BOS PCR'si ensefaliti tanılar.

**Görüntüleme**
Mukokutanöz hastalıkta gerekli değildir. Ensefalit şüphesinde beyin MR'si tipik olarak temporal lob tutulumunu gösterir; EEG temporal anormallikler gösterebilir.

## Ayırıcı tanı

- Primer sifiliz (genellikle tek, ağrısız şankr)
- Şankroid (süpüratif lenf düğümleriyle birlikte ağrılı, düzensiz kenarlı ülser)
- Herpes zoster
- Aftöz ülserler ve Behçet hastalığı
- Sabit ilaç erüpsiyonu, travma ve kandida enfeksiyonu
- Lenfogranüloma venereum

## Tedavinin amacı

Atakları kısaltmak ve hafifletmek, nüksleri ve bulaşı azaltmak, neonatal enfeksiyonu önlemek ve ağır formları (ensefalit, neonatal, dissemine) acilen tedavi etmek. Latent enfeksiyonun tedavisi yoktur.

## Tedavi

**Medikal**
İlk atakta ve nükslerde oral nükleozid analoğu antiviraller (asiklovir, valasiklovir veya famsiklovir); ideal olarak belirtilerin ilk bir iki günü içinde başlanır.

**Medikal**
Sık veya ağır nükslerde günlük baskılayıcı antiviral tedavi; enfekte olmayan partnere bulaşı da azaltır.

**Akut dönem**
Herpes simpleks ensefaliti, neonatal herpes, dissemine hastalık ve immünsuprese kişilerde ağır hastalık için, şüphelenilir şüphelenilmez başlanan intravenöz asiklovir.

**Medikal**
Gebelikte: bilinen genital herpesi olan kadınlarda gebeliğin son döneminden itibaren baskılayıcı antiviraller ve doğum eyleminin başlangıcında genital lezyon veya prodrom varsa sezaryenle doğum.

**Yaşam tarzı**
Kronik seyir hakkında danışmanlık, lezyonlar varken cinsel temastan kaçınma, prezervatif kullanımı ve partnerlerin bilgilendirilmesi; diğer cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlar ve HIV için test.

**İzlem**
Hemşirelik bakımı: ağrı kontrolü, lokal hijyen, idrar retansiyonu açısından izlem ve hastanede lezyonlar için temas önlemleri.

## Komplikasyonlar

- Nükseden ataklar ve psikolojik ve cinsel sıkıntı
- Yüksek mortalite ve kalıcı nörolojik hasarla seyreden neonatal herpes (deri-göz-ağız, merkezi sinir sistemi veya dissemine)
- Sporadik viral ensefalitin en sık nedeni olan herpes simpleks ensefaliti
- Kornea skarı ve görme kaybıyla seyreden herpes keratiti
- Aseptik menenjit, sakral radikülit ve idrar retansiyonu; proktit
- HSV-2 ile HIV edinme riskinde yaklaşık üç kat artış
- Herpetik dolama, ekzema herpetikum ve eritema multiforme

## Prognoz

Mukokutanöz herpes ömür boyu sürer ancak genellikle iyi huyludur; nüksler yıllar içinde seyrekleşme eğilimindedir. Ensefalit ve neonatal herpes, hızlı intravenöz antiviral tedaviye rağmen ciddi olmaya devam eder ve tedavide gecikme sonucu kötüleştirir.

## Korunma

- Tutarlı prezervatif kullanımı ve atak ya da prodrom sırasında cinsel temastan kaçınma
- Serodiskordan bir çiftte enfekte partnerde baskılayıcı tedavi
- Her gebeye genital herpes sorulması ve doğum eyleminin başlangıcında lezyon açısından muayene
- Uçuk varken yenidoğanları öpmekten kaçınma

## Kendinizi sınayın

Cevabı düşünün, sonra görmek için soruya dokunun.

## HSV-1 ve HSV-2 genellikle nerede latent kalır?

HSV-1 esas olarak trigeminal ganglionda, HSV-2 esas olarak sakral dorsal kök ganglionlarında.

## Genital herpes lezyonu için en duyarlı test hangisidir?

Aktif bir lezyondan alınan sürüntüde PCR (nükleik asit amplifikasyonu).

## Herpetik genital ülser primer sifiliz şankrından nasıl ayrılır?

Herpes çok sayıda ağrılı vezikül ve ülser yapar; sifilitik şankr genellikle tek, ağrısız ve endüredir.

## Doğum eyleminin başlangıcında genital herpes lezyonları olan bir kadın nasıl doğurtulur?

Neonatal herpes riskini azaltmak için sezaryenle.

## Herpes simpleks ensefaliti şüphesinde tedavi nedir?

Doğrulama beklenmeden hemen başlanan intravenöz asiklovir.

## Neden olan mikroorganizmalar

- [Herpes simpleks virüsü 1](https://durgical.com/tr/mikrobiyoloji/herpes-simpleks-virusu-1/)

## Bu hastalıkta kullanılan ilaçlar

- [Asiklovir](https://durgical.com/tr/farmakoloji/asiklovir/)
- [Valasiklovir](https://durgical.com/tr/farmakoloji/valasiklovir/)
- [Famsiklovir](https://durgical.com/tr/farmakoloji/famsiklovir/)
- [Foskarnet](https://durgical.com/tr/farmakoloji/foskarnet/)
- [Penciklovir](https://durgical.com/tr/farmakoloji/penciklovir/)

## İlgili hastalıklar

- [Sifiliz](https://durgical.com/tr/hastaliklar/sifiliz/)
- [HIV enfeksiyonu ve AIDS](https://durgical.com/tr/hastaliklar/hiv-enfeksiyonu-ve-aids/)
- [Herpes zoster (zona)](https://durgical.com/tr/hastaliklar/herpes-zoster/)
- [Viral ensefalit (herpes simpleks ensefaliti)](https://durgical.com/tr/hastaliklar/viral-ensefalit/)
- [Keratit ve korneal ülser](https://durgical.com/tr/hastaliklar/keratit-ve-korneal-ulser/)
- [Klamidya enfeksiyonu](https://durgical.com/tr/hastaliklar/klamidya-enfeksiyonu/)
- [Gonore](https://durgical.com/tr/hastaliklar/gonore/)
- [Eritema multiforme](https://durgical.com/tr/hastaliklar/eritema-multiforme/)

Eğitim amaçlı bilgidir, tıbbi tavsiye değildir. Herhangi bir belirtide bir sağlık profesyoneline başvurun.

Kaynaklar: [Herpes simplex virus](https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/herpes-simplex-virus) (World Health Organization, 2025); [Genital Herpes](https://www.cdc.gov/std/treatment-guidelines/herpes.htm) (Centers for Disease Control and Prevention (CDC), STI Treatment Guidelines, 2021).

[← Tüm hastalıklar](https://durgical.com/tr/hastaliklar/)

## **Bir hata mı buldunuz?** Topluluk için sürekli geliştiriyoruz. Neyin yanlış olduğunu bize yazın, ekibimiz inceleyecek. Hata bildir

Temsili modeldir, yalnızca eğitim amaçlıdır.

---
Source: https://durgical.com/tr/hastaliklar/genital-herpes/
License: CC BY 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/). Cite as: DurgiPedia (durgical.com), https://durgical.com/tr/hastaliklar/genital-herpes/