[Durgical](https://durgical.com/tr/durgipedia/) › [DurgiPedia](https://durgical.com/tr/durgipedia/) › [Hastalıklar](https://durgical.com/tr/hastaliklar/) › İrritabl bağırsak sendromu

[Hastalıklar](https://durgical.com/tr/hastaliklar/) · [Karın (abdomen)](https://durgical.com/tr/anatomi/bolge/kar-n/)

# İrritabl bağırsak sendromu

İrritabl bağırsak sendromu, bağırsakta görünür hasar olmadan tekrarlayan karın ağrısı ve dışkılama değişiklikleri yapan yaygın bir bağırsak-beyin bozukluğudur.

Güncellendi 2026-10-29

## İlgili yapılar

Ne olduğunu görmek ve 3D açmak için birine dokunun.

- [Sigmoid kolon (colon sigmoideum)](https://durgical.com/tr/anatomi/sigmoid-kolon/)
- [İnen kolon (colon descendens)](https://durgical.com/tr/anatomi/inen-kolon/)
- [İleum](https://durgical.com/tr/anatomi/ileum/)
- [Rektum](https://durgical.com/tr/anatomi/rektum/)
- [Transvers kolon (colon transversum)](https://durgical.com/tr/anatomi/transvers-kolon/)
- [Çekum (caecum)](https://durgical.com/tr/anatomi/cekum/)
- [Mezenterik ve aortik pleksuslar](https://durgical.com/tr/anatomi/mezenterik-ve-aortik-pleksuslar/)

## Nedir

Yapısal veya biyokimyasal bir neden olmaksızın, dışkılamayla ilişkili tekrarlayan karın ağrısı ve dışkı sıklığı ya da şeklinde değişiklikle seyreden yaygın bir bağırsak-beyin etkileşimi bozukluğudur.

## Kimleri etkiler

Dünyada ve Latin Amerika'da gastroenteroloji başvurularının en sık nedenlerinden biridir. Kadınlarda ve genç ile orta yaşlı erişkinlerde daha sıktır.

## Nedenler

- Viseral aşırı duyarlılık
- Değişmiş bağırsak motilitesi
- Bozulmuş bağırsak-beyin sinyalleşmesi
- Enfeksiyöz bir gastroenteritten sonra (enfeksiyon sonrası İBS)
- Bağırsak mikrobiyomundaki değişiklikler ve düşük düzeyli bağışıklık aktivasyonu

## Risk faktörleri

- Kadın cinsiyet
- Geçirilmiş enfeksiyöz gastroenterit
- Anksiyete, depresyon, psikolojik stres
- İstismar veya olumsuz yaşam olayları öyküsü
- Aile öyküsü

## Patofizyoloji

Duyusal sinirler ve bunların beyindeki işlenmesi aşırı duyarlı olduğundan normal miktardaki gaz ve gerilme ağrı olarak algılanır. Motilite ve salgı değişir; ishal, kabızlık veya her ikisi ortaya çıkar. Stres, besinler ve mikrobiyom bu sinyalleri düzenler.

## Sınıflandırma

- Baskın dışkı paternine göre: kabızlık baskın İBS (IBS-C), ishal baskın İBS (IBS-D), karışık İBS (IBS-M), sınıflandırılamayan İBS (IBS-U)
- Tanıda Roma kriterleri kullanılır (güncel sürüm Roma IV)

## Belirti ve bulgular

- Dışkılamayla ilişkili tekrarlayan karın ağrısı
- Dışkı sıklığı ve şeklinde değişiklik (ishal, kabızlık veya her ikisi)
- Şişkinlik ve görünür distansiyon
- Tam boşalamama hissi, dışkıda mukus
- Belirtiler çoğu kez yemeklerden sonra veya stresle kötüleşir

## Alarm bulguları

- İleri yaşta başlangıç (sınırlar farklılık gösterir, çoğu kez yaklaşık 45-50 yaş)
- Rektal kanama, istemsiz kilo kaybı
- Hastayı uykudan uyandıran gece belirtileri
- Demir eksikliği anemisi, ateş, karında kitle
- Ailede kolorektal kanser, inflamatuvar bağırsak hastalığı veya çölyak hastalığı öyküsü

## Tanı

**Klinik**
Roma kriterlerine dayanan pozitif bir tanı: son üç ayda haftada en az bir gün görülen, dışkılamayla veya dışkı sıklığı ya da şeklindeki bir değişiklikle ilişkili, en az altı ay önce başlamış, alarm bulgusu olmayan tekrarlayan karın ağrısı.

**Tetkikler**
Sınırlı tetkik: tam kan sayımı, CRP, çölyak serolojisi; ishalde dışkıda kalprotektin; gerektiğinde Giardia gibi parazitler için dışkı testleri. Kolonoskopi yalnızca alarm bulgularında veya yaşa göre tarama amacıyla.

**Görüntüleme**
Alarm bulgusu yoksa gerekmez.

## Ayırıcı tanı

- Çölyak hastalığı
- İnflamatuvar bağırsak hastalığı
- Kolorektal kanser
- Bağırsak parazitleri (giardiyaz)
- Laktoz intoleransı, safra asidi ishali
- Tiroid hastalığı

## Tedavinin amacı

Açık bir açıklama, beslenme, baskın belirtiye yönelik ilaçlar ve psikolojik tedavilerle en rahatsız edici belirtileri gidermek ve yaşam kalitesini iyileştirmek.

## Tedavi

**Konservatif**
İyi bir hekim-hasta ilişkisi içinde açıklama ve güvence verme; düzenli egzersiz ve uyku.

**Yaşam tarzı**
Beslenme değişiklikleri: düzenli öğünler, çözünür lif (örneğin psyllium) ve diyetisyen eşliğinde düşük FODMAP diyeti.

**Medikal**
Ağrı ve kramplar için antispazmodikler.

**Medikal**
IBS-C'de: ozmotik laksatifler ve sekretagoglar. IBS-D'de: antidiyareik opioid reseptör agonistleri ve bazı olgularda bağırsağa seçici bir antibiyotik veya safra asidi bağlayıcılar.

**Medikal**
Süregelen ağrıda bağırsak-beyin nöromodülatörleri (düşük doz trisiklik antidepresanlar, SSRI'lar).

**Konservatif**
Psikolojik tedaviler: bilişsel davranışçı terapi, bağırsağa yönelik hipnoterapi.

## Komplikasyonlar

- Yaşam kalitesinde azalma ve işe devamsızlık
- Anksiyete ve depresyon
- Gereksiz tetkikler ve cerrahi

## Prognoz

Belirtileri dalgalanan kronik bir durumdur, ancak yaşamı kısaltmaz ve kansere ya da inflamatuvar bağırsak hastalığına yol açmaz. Birçok hasta tedavi ve zamanla düzelir.

## Korunma

- Tekrarlanan tetkiklerden kaçınmak için erken ve net tanı
- Stres yönetimi

## Kendinizi sınayın

Cevabı düşünün, sonra görmek için soruya dokunun.

## İrritabl bağırsak sendromu tanısında hangi kriterler kullanılır?

Roma kriterleri (Roma IV): son üç ayda görülen, en az altı ay önce başlamış, dışkılamayla ve dışkı sıklığı ya da şeklindeki değişiklikle ilişkili tekrarlayan karın ağrısı.

## İBS şüphesinde hangi alarm bulguları ileri tetkik gerektirir?

Rektal kanama, istemsiz kilo kaybı, gece belirtileri, demir eksikliği anemisi, ileri yaşta başlangıç veya ailede kolorektal kanser ya da İBH öyküsü.

## İshalli İBS'yi sık taklit eden bir durumu dışlamak için hangi kan testi önerilir?

Çölyak serolojisi (total IgA ile birlikte anti-doku transglutaminaz IgA).

## Enfeksiyon sonrası İBS nedir?

Bir enfeksiyöz gastroenterit atağından sonra başlayan İBS.

## İlgili hastalıklar

- [Çölyak hastalığı](https://durgical.com/tr/hastaliklar/colyak-hastal-g/)
- [Crohn hastalığı](https://durgical.com/tr/hastaliklar/crohn-hastal-g/)
- [Ülseratif kolit](https://durgical.com/tr/hastaliklar/ulseratif-kolit/)
- [Kolorektal kanser](https://durgical.com/tr/hastaliklar/kolorektal-kanser/)
- [Akut (viral) gastroenterit](https://durgical.com/tr/hastaliklar/akut-gastroenterit/)
- [Safra taşları (kolelitiazis)](https://durgical.com/tr/hastaliklar/safra-taslar/)
- [Divertiküler hastalık ve divertikülit](https://durgical.com/tr/hastaliklar/divertikuler-hastal-k-ve-divertikulit/)
- [Endometriozis](https://durgical.com/tr/hastaliklar/endometriozis/)

Eğitim amaçlı bilgidir, tıbbi tavsiye değildir. Herhangi bir belirtide bir sağlık profesyoneline başvurun.

Kaynaklar: [Irritable Bowel Syndrome](https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK534810/) (StatPearls (NCBI Bookshelf), 2025).

[← Tüm hastalıklar](https://durgical.com/tr/hastaliklar/)

## **Bir hata mı buldunuz?** Topluluk için sürekli geliştiriyoruz. Neyin yanlış olduğunu bize yazın, ekibimiz inceleyecek. Hata bildir

Temsili modeldir, yalnızca eğitim amaçlıdır.

---
Source: https://durgical.com/tr/hastaliklar/irritabl-bag-rsak-sendromu/
License: CC BY 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/). Cite as: DurgiPedia (durgical.com), https://durgical.com/tr/hastaliklar/irritabl-bag-rsak-sendromu/