[Durgical](https://durgical.com/tr/durgipedia/) › [DurgiPedia](https://durgical.com/tr/durgipedia/) › [Hastalıklar](https://durgical.com/tr/hastaliklar/) › Kabızlık ve fekal impaksiyon

# Kabızlık ve fekal impaksiyon

Seyrek, sert veya zor dışkılamadır. İmpaksiyon, rektumda sıkışmış sert bir dışkı kitlesidir; yaşlılarda ve yatağa bağlı kişilerde sıktır.

Güncellendi 1 Kas 2026

Bu sayfada

- Temeller Nedir
- Kimleri etkiler
- Nedenler
- Risk faktörleri
- Patofizyoloji
- Sınıflandırma
- Belirti ve bulgular
- Alarm bulguları
- Tanı
- Ayırıcı tanı
- Komplikasyonlar
- Prognoz
- Korunma
- Kendinizi sınayın
- Bu hastalıkta kullanılan ilaçlar
- İlgili hastalıklar

- Tedavi Tedavinin amacı
- Tedavi

## Nedir

Kabızlık; seyrek (haftada üçten az), sert veya zor dışkılama ya da tam boşalamama hissi anlamına gelir. Fekal impaksiyon, genellikle rektumda bulunan, çıkarılamayan büyük ve sert bir dışkı kitlesidir; tipik olarak uzun süreli kabızlık sonrasında gelişir.

3B'de görün

- [Sigmoid kolon (colon sigmoideum)](https://durgical.com/tr/anatomi/sigmoid-kolon/)
- [Rektum](https://durgical.com/tr/anatomi/rektum/)
- [İnen kolon (colon descendens)](https://durgical.com/tr/anatomi/inen-kolon/)
- [Transvers kolon (colon transversum)](https://durgical.com/tr/anatomi/transvers-kolon/)

## +2

- [Çıkan kolon (colon ascendens)](https://durgical.com/tr/anatomi/c-kan-kolon/)
- [Çekum (caecum)](https://durgical.com/tr/anatomi/cekum/)

## Kimleri etkiler

Dünya genelinde en sık sindirim şikâyetlerinden biridir; kadınlarda, yaşlı erişkinlerde ve lif alımı düşük kişilerde daha sıktır. Fekal impaksiyon bakımevlerinde, hastanede yatan hastalarda, opioid kullananlarda ve nörolojik hastalığı ya da hareketsizliği olanlarda sıktır.

## Nedenler

- Fonksiyonel (primer) kabızlık: yavaş kolon transiti veya pelvik taban dissinerjisi
- Düşük lif ve sıvı alımı, hareketsizlik, dışkılama hissini görmezden gelmek
- İlaçlar: opioidler, antikolinerjikler, demir, kalsiyum kanal blokerleri, alüminyum veya kalsiyum içeren antasitler, bazı antidepresanlar
- Metabolik ve endokrin: hipotiroidi, hiperkalsemi, hipokalemi, diyabet, gebelik
- Nörolojik: Parkinson hastalığı, omurilik yaralanması, multipl skleroz, demans
- Yapısal: kolorektal kanser, darlıklar, anal fissür; Hirschsprung hastalığı ve Chagas megakolonu

## Risk faktörleri

- İleri yaş ve kısıtlı hareketlilik ya da yatak istirahati
- Opioid veya kabızlık yapan diğer ilaçlar
- Dehidratasyon ve lif açısından fakir beslenme
- Bilişsel bozukluk veya tuvalete ulaşamama
- Nörolojik hastalık ve omurilik yaralanması

## Patofizyoloji

Dışkı kolonda ne kadar uzun kalırsa o kadar çok su emilir ve dışkı o kadar sertleşir. Yavaş transit, zayıf itici güç veya ıkınma sırasında puborektal kasın ve anal sfinkterlerin gevşeyememesi boşalmayı geciktirir. [Rektum](https://durgical.com/tr/anatomi/rektum/) kronik olarak gerildiğinde duyarlılığı azalır ve dışkı birikerek impaksiyon oluşturur. Yukarıdan gelen sıvı dışkı kitlenin çevresinden sızabilir (taşma ishali).

## Sınıflandırma

- Primer (fonksiyonel): normal transitli, yavaş transitli ve defekasyon (pelvik taban) bozuklukları
- Sekonder: ilaç, metabolik, nörolojik veya yapısal nedenler
- Opioid kaynaklı kabızlık
- Fekal impaksiyon (genellikle rektal, bazen sigmoid)

## Belirti ve bulgular

- Seyrek, sert veya topak topak dışkı ve ıkınma
- Tam boşalamama veya anorektal tıkanma hissi
- Karında şişkinlik ve rahatsızlık
- İmpaksiyon: rektumda dolgunluk, kramplar, küçük yarı şekilli dışkılar veya paradoks sulu sızıntı
- İmpaksiyonu olan yaşlı erişkinler konfüzyon, idrar retansiyonu, inkontinans veya iştahsızlıkla başvurabilir

## Alarm bulguları

- 45-50 yaş üstü bir erişkinde yeni başlayan kabızlık veya yakın zamanda bağırsak alışkanlığı değişikliği
- Rektal kanama, demir eksikliği anemisi veya istemsiz kilo kaybı
- Kolorektal kanser veya inflamatuvar bağırsak hastalığı aile öyküsü
- Şiddetli karın ağrısı, distansiyon ve kusma (obstrüksiyon)
- Yaşamın ilk 48 saatinde mekonyum çıkarılmaması (Hirschsprung hastalığını düşünün)

## Tanı

**Klinik**
Dışkılama sıklığı ve dışkı şekli (Bristol dışkı skalası), ıkınma, beslenme, sıvı alımı, hareketlilik ve ilaçlara ilişkin öykü; fonksiyonel kabızlığı Roma IV kriterleri tanımlar. Karın muayenesi ve parmakla rektal muayene; fekal impaksiyonda rektal muayenede sert bir kitle bulunur.

**Tetkikler**
Sekonder bir neden düşünüldüğünde tam kan sayımı, glukoz, kalsiyum, potasyum ve tiroid fonksiyonu. Alarm bulguları varsa veya yaşa uygun tarama için kolonoskopi. Dirençli olgularda anorektal manometri ve kolon transit çalışmaları.

**Görüntüleme**
Direkt karın grafisi kolonun daha yukarı bölümlerinde dışkı yüklenmesini veya impaksiyonu gösterebilir ve obstrüksiyonu dışlar; obstrüksiyon veya kitle düşünülüyorsa BT.

## Ayırıcı tanı

- Kabızlıkla seyreden irritabl bağırsak sendromu
- Kolorektal kanser veya darlık
- Kalın bağırsak obstrüksiyonu veya psödo-obstrüksiyon
- Hipotiroidi veya hiperkalsemi
- Hirschsprung hastalığı veya Chagas megakolonu

## Tedavinin amacı

Düzenli ve rahat dışkılamayı yeniden sağlamak, varsa impaksiyonu güvenle gidermek, altta yatan nedeni tedavi etmek ve nüksü önlemek.

## Tedavi

**Yaşam tarzı**
Diyetle lif ve sıvı alımını artırmak, düzenli fiziksel aktivite ve yemeklerden sonra iyi bir duruşla (ayaklar desteklenmiş) dışkılamayı deneme alışkanlığı.

**Medikal**
Sınıflarına göre laksatifler: hacim yapıcı ajanlar, ozmotik laksatifler (polietilen glikol, laktüloz), uyarıcı laksatifler ve dışkı yumuşatıcılar; opioid kaynaklı kabızlıkta periferik etkili mu-opioid reseptör antagonistleri. Kabızlık yapan ilaçları gözden geçirip azaltmak; düzenli kullanılan her opioidle birlikte bir laksatif başlamak.

**Girişim**
Dezimpaksiyon: lavmanlar veya fitiller ve gerekirse nazik manuel dezimpaksiyon, ardından idame laksatif rejimi.

**Rehabilitasyon**
[Pelvik taban](https://durgical.com/tr/anatomi/pelvik-taban/) dissinerjisi için biofeedback tedavisi.

**İzlem**
Hemşirelik öncelikleri: dışkılamaları ve dışkı şeklini kaydetmek, yaşlı veya yatağa bağlı hastalarda impaksiyonu kontrol etmek, manuel dezimpaksiyon sırasında kalp hızını izlemek (vagal bradikardi) ve sıvı alımı ile hareketliliği değerlendirmek.

## Komplikasyonlar

- Hemoroid, anal fissür ve rektal prolapsus
- Taşma inkontinansıyla birlikte fekal impaksiyon
- Sterkoral ülser ve nadiren perforasyon
- İdrar retansiyonu ve idrar yolu enfeksiyonu
- Yaşlı erişkinlerde deliryum

## Prognoz

Beslenme, düzenli alışkanlık ve laksatiflerle genellikle iyidir; ancak kronik kabızlık sıklıkla tekrarlar. İmpaksiyon dezimpaksiyonla düzelir, ancak bir bağırsak programı sürdürülmezse geri gelme eğilimindedir.

## Korunma

- Yeterli sıvıyla birlikte lif açısından zengin beslenme
- Düzenli aktivite ve hastanede erken mobilizasyon
- Opioid başlanan kişilerde koruyucu laksatifler
- Demansı veya kısıtlı hareketliliği olan kişilerde planlı tuvalet saatleri

## Kendinizi sınayın

Cevabı düşünün, sonra görmek için soruya dokunun.

## Yaşlı erişkinlerde fekal impaksiyonun klasik paradoksu nedir?

Sert dışkı kitlesinin çevresinden sızan sulu 'taşma' ishali veya kirlenme.

## Opioid kaynaklı kabızlıkta hangi laksatif sınıfı sıklıkla yetersiz kalır ve hangi ilaç sınıfı nedeni hedefler?

Hacim yapıcı lif sıklıkla yetersizdir; periferik etkili mu-opioid reseptör antagonistleri bağırsaktaki opioid etkilerini bloke eder.

## Manuel dezimpaksiyon sırasında hangi vital bulgu izlenmelidir ve neden?

Kalp hızı; çünkü rektal uyarı bradikardiyle seyreden vagal bir yanıtı tetikleyebilir.

## Kabızlığın iki metabolik nedeni nedir?

Hipotiroidi ve hiperkalsemi (ayrıca hipokalemi).

## Kabızlığı olan bir kişide hangi alarm bulguları kolonoskopi gerektirir?

Rektal kanama, demir eksikliği anemisi, kilo kaybı, yaklaşık 45-50 yaşından sonra yeni başlangıç veya kolorektal kanser aile öyküsü.

## Bu hastalıkta kullanılan ilaçlar

- [Magnezyum hidroksit](https://durgical.com/tr/farmakoloji/magnezyum-hidroksit/)
- [Laktuloz](https://durgical.com/tr/farmakoloji/laktuloz/)
- [Makrogol (polietilen glikol)](https://durgical.com/tr/farmakoloji/makrogol/)
- [Bisakodil](https://durgical.com/tr/farmakoloji/bisakodil/)
- [Sinameki](https://durgical.com/tr/farmakoloji/sinameki/)
- [Dokusat sodyum](https://durgical.com/tr/farmakoloji/dokusat-sodyum/)
- [Linaklotid](https://durgical.com/tr/farmakoloji/linaklotid/)
- [Lubiproston](https://durgical.com/tr/farmakoloji/lubiproston/)

## İlgili hastalıklar

- [İrritabl bağırsak sendromu](https://durgical.com/tr/hastaliklar/irritabl-bag-rsak-sendromu/)
- [Kolorektal kanser](https://durgical.com/tr/hastaliklar/kolorektal-kanser/)
- [Hipotiroidi](https://durgical.com/tr/hastaliklar/hipotiroidi/)
- [Hemoroid](https://durgical.com/tr/hastaliklar/hemoroid/)
- [Anal fissür](https://durgical.com/tr/hastaliklar/anal-fissur/)
- [Kalın bağırsak tıkanıklığı](https://durgical.com/tr/hastaliklar/kal-n-bag-rsak-t-kan-kl-g/)
- [Paralitik ileus ve kolonik psödo-obstrüksiyon (Ogilvie)](https://durgical.com/tr/hastaliklar/paralitik-ileus-ve-kolonik-psodo-obstruksiyon/)
- [Hirschsprung hastalığı](https://durgical.com/tr/hastaliklar/hirschsprung-hastal-g/)
- [Parkinson hastalığı](https://durgical.com/tr/hastaliklar/parkinson-hastal-g/)
- [İmmobilite sendromu ve hastaneyle ilişkili kondisyon kaybı](https://durgical.com/tr/hastaliklar/immobilite-sendromu-ve-hastaneyle-iliskili-kondisyon-kayb/)
- [Chagas'a bağlı megaözofagus ve megakolon](https://durgical.com/tr/hastaliklar/chagas-a-bagl-megaozofagus-ve-megakolon/)

Eğitim amaçlı bilgidir, tıbbi tavsiye değildir. Herhangi bir belirtide bir sağlık profesyoneline başvurun.

Kaynaklar: [Fecal impaction: MedlinePlus Medical Encyclopedia](https://medlineplus.gov/ency/article/000230.htm) (MedlinePlus (U.S. National Library of Medicine), 2025); [Constipation | MedlinePlus](https://medlineplus.gov/constipation.html) (MedlinePlus (U.S. National Library of Medicine), 2025).

[← Tüm hastalıklar](https://durgical.com/tr/hastaliklar/)

## **Bir hata mı buldunuz?** Topluluk için sürekli geliştiriyoruz. Neyin yanlış olduğunu bize yazın, ekibimiz inceleyecek. Hata bildir

Temsili modeldir, yalnızca eğitim amaçlıdır.

---
Source: https://durgical.com/tr/hastaliklar/kab-zl-k-ve-fekal-impaksiyon/
License: CC BY 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/). Cite as: DurgiPedia (durgical.com), https://durgical.com/tr/hastaliklar/kab-zl-k-ve-fekal-impaksiyon/