[Durgical](https://durgical.com/tr/durgipedia/) › [DurgiPedia](https://durgical.com/tr/durgipedia/) › [Hastalıklar](https://durgical.com/tr/hastaliklar/) › Şaşılık ve ambliyopi

[Hastalıklar](https://durgical.com/tr/hastaliklar/) · [Baş ve boyun](https://durgical.com/tr/anatomi/bolge/bas-ve-boyun/)

# Şaşılık ve ambliyopi

Şaşılık gözlerin hizasının bozulmasıdır; ambliyopi (tembel göz), çocuklukta normal gelişmeyen gözde, sıklıkla şaşılığa bağlı görme zayıflığıdır.

Güncellendi 2026-10-29

## İlgili yapılar

Ne olduğunu görmek ve 3D açmak için birine dokunun.

- [Medial rektus kası (m. rectus medialis)](https://durgical.com/tr/anatomi/medial-rektus-kas/)
- [Lateral rektus kası (m. rectus lateralis)](https://durgical.com/tr/anatomi/lateral-rektus-kas/)
- [Görme korteksi](https://durgical.com/tr/anatomi/gorme-korteksi/)
- [Üst oblik kas (m. obliquus superior)](https://durgical.com/tr/anatomi/ust-oblik-kas/)
- [Alt oblik kas (m. obliquus inferior)](https://durgical.com/tr/anatomi/alt-oblik-kas/)
- [Abdusens sinir (VI; n. abducens)](https://durgical.com/tr/anatomi/abdusens-sinir/)
- [Okülomotor sinir (III; n. oculomotorius)](https://durgical.com/tr/anatomi/okulomotor-sinir/)
- [Genikülat cisimler (corpora geniculata)](https://durgical.com/tr/anatomi/genikulat-cisimler/)
- [Lens (göz merceği)](https://durgical.com/tr/anatomi/lens/)

## Nedir

Şaşılık (strabismus) gözlerin hizasının bozulmasıdır; ambliyopi («tembel göz»), görme yolu çocuklukta normal gelişmemiş bir gözde görmenin azalmasıdır. Şaşılık ambliyopinin başlıca nedenlerinden biridir.

## Kimleri etkiler

Her ikisi de çocuklukta sıktır ve çocuklarda ve genç erişkinlerde tek gözde kötü görmenin başlıca nedenleri arasındadır. Erken görme taraması çocuk sağlığı programlarının bir parçasıdır.

## Nedenler

- Şaşılık: infantil veya akomodatif ezotropya, intermitan ekzotropya, III., IV. veya VI. kraniyal sinir felçleri, restriktif hastalık (tiroit göz hastalığı, orbita kırığı)
- Strabismik ambliyopi: kayan göz baskılanır
- Refraktif ambliyopi: eşit olmayan veya yüksek kırma kusurları (anizometropi, yüksek hipermetropi veya astigmatizma)
- Deprivasyon ambliyopisi: konjenital katarakt, pitoz, kornea opasitesi

## Risk faktörleri

- Prematürite ve düşük doğum ağırlığı
- Ailede şaşılık veya ambliyopi öyküsü
- Hipermetropi (akomodatif ezotropya)
- Nörolojik durumlar (serebral palsi, hidrosefali)
- Down sendromu gibi genetik sendromlar
- Konjenital katarakt veya pitoz

## Patofizyoloji

Bebeklikte görme korteksinin binoküler görmeyi geliştirebilmesi için her iki gözden net ve hizalı görüntüler alması gerekir. Bir göz kayarsa veya bulanık görüntü görürse, beyin çift görmeyi önlemek için o gözü baskılar ve o gözden gelen görme yolu yetersiz gelişir. Bu duyarlı dönem çocuklukta sona erer; bu nedenle geç tedavi edilen ambliyopi daha az yanıt verir.

## Sınıflandırma

- Yöne göre şaşılık: ezotropya (içe), ekzotropya (dışa), hipertropya veya hipotropya (vertikal)
- Sürekli veya intermitan; tropya (manifest) veya fori (latent)
- Komitan (tüm bakış yönlerinde aynı) veya inkomitan (paralitik veya restriktif)
- Ambliyopi: strabismik, refraktif (anizometropik veya izoametropik), deprivasyon

## Belirti ve bulgular

- İçe, dışa, yukarı veya aşağı kayan bir göz
- Başın yana eğilmesi veya döndürülmesi
- Parlak ışıkta bir gözü kapatma (intermitan ekzotropya)
- Ambliyopi: çoğu zaman belirtisiz; taramada tek gözde görme azlığı saptanır
- Erişkinlerde edinsel şaşılık: çift görme

## Alarm bulguları

- Kırmızı refleksin olmaması veya beyaz olması (katarakt veya retinoblastom)
- Baş ağrısı, kusma veya diğer nörolojik bulgularla birlikte yeni şaşılık
- Bir erişkinde ani başlayan çift görme
- Üçüncü sinir felciyle birlikte ağrılı göz hareketleri veya dilate pupilla (olası anevrizma)

## Tanı

**Klinik**
[Kornea](https://durgical.com/tr/anatomi/kornea/) ışık refleksi (Hirschberg) ile örtme–açma ve alternan örtme testleri kaymaları saptar ve ölçer. Görme keskinliği yaşa uygun eşellerle test edilir; iki göz arasında iki veya daha fazla sıra fark ambliyopiyi düşündürür. Göz hareketleri ve kırmızı refleks incelenir.

**Tetkikler**
Hipermetropi ve anizometropiyi saptamak için sikloplejik refraksiyon. Küçük çocuklarda cihaz tabanlı fototarama. Kayma açısını ölçmek için prizmalı örtme testi.

**Görüntüleme**
Rutin değildir. Edinsel paralitik şaşılık veya nörolojik bulgularda beyin ve orbita MR'ı; restriktif veya travmatik nedenlerden şüphelenildiğinde orbita BT'si.

## Ayırıcı tanı

- Psödoşaşılık (geniş burun kökü, epikantal kıvrımlar)
- Kraniyal sinir felçleri
- Tiroit göz hastalığı
- Retinoblastom veya kötü görmenin diğer nedenleri
- Duane sendromu ve diğer konjenital motilite bozuklukları

## Tedavinin amacı

Duyarlı dönem boyunca beyne her iki gözden net bir görüntü sağlamak, ambliyop gözde görmeyi yeniden kazandırmak ve binoküler görmeye ve normal görünüme olanak tanımak için gözleri hizalamak.

## Tedavi

**Konservatif**
Kırma kusurunu tam düzelten gözlükler; tek başına ambliyopiyi iyileştirir ve akomodatif ezotropyayı düzeltebilir.

**Konservatif**
Ambliyop gözün kullanılmasını sağlamak için iyi gören gözün bantla kapatılması (oklüzyon) veya atropin grubu sikloplejik damlalarla penalizasyonu.

**Cerrahi**
Şaşılık cerrahisi: ambliyopi tedavisi başladıktan sonra gözleri hizalamak için ekstraoküler kasların zayıflatılması veya güçlendirilmesi (geriletme, rezeksiyon).

**Medikal**
Konjenital katarakt cerrahisi veya pitoz onarımı gibi deprivasyon nedeninin erken ortadan kaldırılması.

**İzlem**
Ambliyopi tekrarlayabileceği ve kapama iyi gözü etkileyebileceği için tedavi sırasında sık görme keskinliği kontrolleri.

## Komplikasyonlar

- Tek gözde kalıcı görme azlığı
- Stereoskopik (3 boyutlu) görmenin kaybı
- İyi göz ileride yaralanır veya hastalanırsa ağır sakatlık riskinin artması
- Görünür şaşılığın psikososyal etkileri
- Tedavi sonrası nüks

## Prognoz

Çocuklukta erken tedavi edilen ambliyopi sıklıkla belirgin şekilde düzelir; yanıt yaşla azalır, ancak bazı büyük çocuklar yine de yarar görür. Cerrahi gözlerin çoğunu hizalar, ancak birden fazla ameliyat gerekebilir.

## Korunma

- Yenidoğan ve bebeklerde kırmızı refleks kontrolü
- Okul öncesi çocuklarda görme taraması
- Kırma kusurları, katarakt ve pitozun erken tedavisi

## Kendinizi sınayın

Cevabı düşünün, sonra görmek için soruya dokunun.

## Ambliyopi nedir?

Bunu açıklayan yapısal bir neden olmaksızın, çocuklukta anormal görsel gelişime bağlı olarak bir veya iki gözde en iyi düzeltilmiş görmenin azalması.

## Manifest şaşılığı yatak başında hangi test saptar?

Örtme–açma testi: fiksasyon yapan göz örtüldüğünde kayan göz fiksasyonu almak için hareket eder.

## Düzeltilmemiş hipermetropi hangi tip ezotropyaya yol açar?

Akomodatif ezotropya; gözlüklerle hipermetropinin tam düzeltilmesi gözleri sıklıkla düzeltir.

## Refraksiyon düzeltildikten sonra ambliyopinin temel tedavisi nedir?

İyi gören gözün kapatılması (oklüzyon) veya atropinle penalizasyonu.

## Şaşılığı olan bir çocukta kırmızı refleks neden kontrol edilmelidir?

Şaşılık, kırmızı refleksi değiştiren bir katarakt veya retinoblastomun ilk bulgusu olabilir.

## İlgili hastalıklar

- [Katarakt](https://durgical.com/tr/hastaliklar/katarakt/)
- [Retina dekolmanı](https://durgical.com/tr/hastaliklar/retina-dekolman/)

Eğitim amaçlı bilgidir, tıbbi tavsiye değildir. Herhangi bir belirtide bir sağlık profesyoneline başvurun.

Kaynaklar: [Amblyopia](https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK430890/) (StatPearls (NCBI Bookshelf), 2024); [Esotropia](https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK578207/) (StatPearls (NCBI Bookshelf), 2023).

[← Tüm hastalıklar](https://durgical.com/tr/hastaliklar/)

## **Bir hata mı buldunuz?** Topluluk için sürekli geliştiriyoruz. Neyin yanlış olduğunu bize yazın, ekibimiz inceleyecek. Hata bildir

Temsili modeldir, yalnızca eğitim amaçlıdır.

---
Source: https://durgical.com/tr/hastaliklar/sas-l-k-ve-ambliyopi/
License: CC BY 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/). Cite as: DurgiPedia (durgical.com), https://durgical.com/tr/hastaliklar/sas-l-k-ve-ambliyopi/