[Durgical](https://durgical.com/tr/durgipedia/) › [DurgiPedia](https://durgical.com/tr/durgipedia/) › [Hastalıklar](https://durgical.com/tr/hastaliklar/) › Siyalolitiyazis (tükürük bezi taşları)

[Hastalıklar](https://durgical.com/tr/hastaliklar/) · [Baş ve boyun](https://durgical.com/tr/anatomi/bolge/bas-ve-boyun/)

# Siyalolitiyazis (tükürük bezi taşları)

Siyalolitiyazis, tükürük bezinde veya kanalında taş oluşmasıdır; tükürüğü tıkar, bez yemeklerde şişer ve ağrır, en sık çenenin altında görülür.

Güncellendi 2026-10-29

## İlgili yapılar

Ne olduğunu görmek ve 3D açmak için birine dokunun.

- [Submandibular bez (glandula submandibularis)](https://durgical.com/tr/anatomi/submandibular-bez/)
- [Parotis bezi (glandula parotidea)](https://durgical.com/tr/anatomi/parotis-bezi/)
- [Dilaltı bezi (glandula sublingualis)](https://durgical.com/tr/anatomi/dilalt-bezi/)
- [Milohiyoid kas (m. mylohyoideus)](https://durgical.com/tr/anatomi/milohiyoid-kas/)
- [Lingual sinir (n. lingualis)](https://durgical.com/tr/anatomi/lingual-sinir/)
- [Dil (lingua)](https://durgical.com/tr/anatomi/dil/)

## Nedir

Bir tükürük bezinin içinde veya kanalında, tükürük akışını tıkayan ve yemek sırasında bezde ağrılı şişliğe yol açan bir taş (kalkül) oluşmasıdır. En sık submandibuler bezi etkiler.

## Kimleri etkiler

Orta yaşlı erişkinlerde büyük tükürük bezlerinin en sık hastalığıdır; çocuklarda seyrektir.

## Nedenler

- Mukus, debri veya bakterilerden oluşan bir çekirdek etrafında kalsiyum tuzlarının çökmesi
- Tükürük stazı

## Risk faktörleri

- Dehidratasyon ve azalmış tükürük akışı
- Tükürüğü azaltan ilaçlar (antikolinerjikler, diüretikler)
- Kronik siyaladenit
- Sigara içme
- Gut

## Patofizyoloji

Submandibuler tükürük daha alkalidir, kalsiyum ve müsin açısından daha zengindir ve uzun Wharton kanalında yer çekimine karşı yukarı doğru akar; bu da orada taş oluşumunu kolaylaştırır. Taş kanalı tıkar; yemek sırasında tükürük geriye birikir ve bezi gerer. Staz, retrograd bakteriyel enfeksiyona (siyaladenit) zemin hazırlar.

## Belirti ve bulgular

- Yemek sırasında veya hemen sonrasında bezde ağrılı şişlik (tükürük koliği)
- Saatler içinde geçen şişlik
- Ağız tabanında elle hissedilen sert taş
- Enfekte olduğunda kanal ağzından irin gelmesi
- Ağızda kötü tat veya ağız kuruluğu

## Alarm bulguları

- Ateş, yayılan kızarıklık ve ağız tabanında şişlik (apse veya derin boyun enfeksiyonu)
- Süregen, ağrısız, sert kitle (tümörü düşünün)

## Tanı

**Klinik**
Yemek sırasında şişlik öyküsü ve ağız tabanı ile bezin bimanuel palpasyonu.

**Tetkikler**
Enfekte ise kanaldan gelen irinin kültürü.

**Görüntüleme**
Ultrasonografi ilk basamaktır; kontrastsız BT küçük taşları saptar; siyaloendoskopi hem tanısal hem tedavi edicidir.

## Ayırıcı tanı

- Akut bakteriyel siyaladenit
- Kabakulak
- Tükürük bezi tümörü
- Servikal lenfadenit
- Ranula

## Tedavinin amacı

Tıkanıklığı ve ağrıyı gidermek, enfeksiyonu tedavi etmek ve bez işlevini korumak.

## Tedavi

**Konservatif**
Küçük taşların düşmesine yardımcı olmak için hidrasyon, ılık kompresler, bez masajı ve siyalogoglar (ekşi şekerler gibi).

**Medikal**
Analjezikler; eklenen bakteriyel siyaladenit için antibiyotikler.

**Girişim**
Siyaloendoskopiyle taşın çıkarılması veya kanal ağzına yakın taşların ağız içinden çıkarılması.

**Cerrahi**
Tekrarlayan hastalıkta veya başka şekilde çıkarılamayan derin taşlarda bezin eksizyonu.

## Komplikasyonlar

- Akut veya kronik siyaladenit
- Bez apsesi
- Kanal darlığı
- Bez eksizyonu sonrası sinir yaralanması (marjinal mandibuler, lingual veya hipoglossal)

## Prognoz

Hastaların çoğu bezi koruyan tedaviyle iyi seyreder; taşlar tekrarlayabilir.

## Korunma

- İyi hidrasyon ve ağız hijyeni
- Ağız kuruluğu yapan ilaçların gözden geçirilmesi

## Kendinizi sınayın

Cevabı düşünün, sonra görmek için soruya dokunun.

## Taşlar en sık hangi tükürük bezini etkiler?

Wharton kanalı yoluyla submandibuler bezi.

## Belirtiler neden yemek zamanlarında ortaya çıkar?

Yemek yerken tükürük üretimi artar ve taşın gerisinde birikerek bezi gerer.

## Siyalolitiyaziste ilk basamak görüntüleme yöntemi nedir?

Ultrasonografi; küçük veya şüpheli taşlarda kontrastsız BT kullanılır.

## Tükürük bezi taşlarının çıkarılmasını sağlayan minimal invaziv teknik hangisidir?

Siyaloendoskopi.

## İlgili hastalıklar

- [Kabakulak](https://durgical.com/tr/hastaliklar/kabakulak/)
- [Parotis bezi tümörleri](https://durgical.com/tr/hastaliklar/parotis-bezi-tumorleri/)
- [Derin boyun enfeksiyonu ve Ludwig anjini](https://durgical.com/tr/hastaliklar/derin-boyun-enfeksiyonu-ve-ludwig-anjini/)

Eğitim amaçlı bilgidir, tıbbi tavsiye değildir. Herhangi bir belirtide bir sağlık profesyoneline başvurun.

Kaynaklar: [Sialolithiasis](https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK549845/) (StatPearls (NCBI Bookshelf), 2024).

[← Tüm hastalıklar](https://durgical.com/tr/hastaliklar/)

## **Bir hata mı buldunuz?** Topluluk için sürekli geliştiriyoruz. Neyin yanlış olduğunu bize yazın, ekibimiz inceleyecek. Hata bildir

Temsili modeldir, yalnızca eğitim amaçlıdır.

---
Source: https://durgical.com/tr/hastaliklar/siyalolitiyazis/
License: CC BY 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/). Cite as: DurgiPedia (durgical.com), https://durgical.com/tr/hastaliklar/siyalolitiyazis/