[Durgical](https://durgical.com/tr/durgipedia/) › [DurgiPedia](https://durgical.com/tr/durgipedia/) › [Mikrobiyoloji](https://durgical.com/tr/mikrobiyoloji/) › [Eklembacaklı vektörler](https://durgical.com/tr/mikrobiyoloji/gruplar/eklembacakl-vektorler/) › Anopheles # Anopheles - Parazit - Sınav önceliği: orta Sıtmayı bulaştıran sivrisinek. Alacakaranlıkta ve gece ısırır, durgun doğal sularda ürer; insektisitli cibinlikler onu durdurur. Güncellendi 1 Kas 2026 Diğer adları: sıtma sivrisineği ## Hızlı bilgi **Type** Parazit · [Eklembacaklı vektörler](https://durgical.com/tr/mikrobiyoloji/gruplar/eklembacakl-vektorler/) **Gram / shape** Erişkin eğik durur **Spread** Dişi · Parazit eşeyli döngüsünü **Causes** Sıtma **Treatment** Böcek için geçerli değildir Bu sayfada - Temeller Temel noktalar - Özet bilgi - Morfoloji - Bulaş - Yaşam döngüsü - Virülans faktörleri - Yol açtığı hastalıklar - Tanı - Korunma - Kolombiya'da - Akılda tutmak için - Kendinizi sınayın - İlişkili - İlişkili hastalıklar - Renklerin anlamı - Tedavi Tedavi ## Temel noktalar - İnsan sıtmasını yalnızca Anopheles bulaştırır; alacakaranlıktan şafağa kadar ısırır. - Sifonsuz, su yüzeyine paralel larva; eğik konan erişkin. - Kolombiya: An. darlingi, An. albimanus ve An. nuneztovari. - İnsektisitli cibinlikler ve ev içi kalıcı ilaçlama DSÖ'nün iki temel önlemidir. ## Özet bilgi **Şekil** Erişkin eğik durur, karnı yüzeyle açı yapar; kanatlarında açık ve koyu lekeler vardır **Aile** Culicidae, Anophelinae alt familyası **Tip** Kan emen çift kanatlı böcek (vektör) **Boyut** Erişkin birkaç milimetre uzunlukta ## Morfoloji - Erişkin vücudu eğik olarak konar (Aedes ya da Culex gibi duvara paralel değil). - Dişinin palpları hortum kadar uzundur. - Sifonsuz, su yüzeyine paralel yüzen larvalar. - Suya tek tek bırakılan, yan yüzgeçli yumurtalar. ## Bulaş - Dişi, enfekte bir kişiyi ısırırken Plasmodium gametositlerini alır. - Parazit eşeyli döngüsünü (sporogoni) sıcaklığa bağlı olarak sivrisinekte bir haftadan uzun sürede tamamlar. - Sporozoitler tükürük bezlerine ulaşır ve bir sonraki ısırıkta kişiye geçer. **Rezervuar:** İnsan (Plasmodium rezervuarı) **Vektör:** Kolombiya'da başlıca sıtma vektörleri An. darlingi, An. albimanus ve An. nuneztovari'dir; An. pseudopunctipennis ve An. neivai gibi ikincil ve yerel vektörler de vardır. ### İzolasyon önlemleri Sağlık ekibinin standart önlemlere ek olarak uyguladıkları. - Standart ## Yaşam döngüsü - Dişi, durgun ya da yavaş akan suya tek tek 50–200 yumurta bırakır. - Yumurtalar yüzer ve kurumaya dayanmaz; birkaç gün içinde açılır. - Larvalar spiraküllerle solunum yapar, yüzeye paralel yüzer ve dört kez gömlek değiştirir. - Pupa beslenmeden suda yaşar ve erişkin ondan çıkar. - Yumurtadan erişkine geçiş yaklaşık 10–14 gün sürer. - Erkekler alacakaranlıkta sürü oluşturur; çiftleşmiş dişi gece kan arar. ## Virülans faktörleri - Antropofilik ve uzun ömürlü türler en iyi vektörlerdir: parazitin sivrisinek içinde zamana ihtiyacı vardır. - Bazıları ev içinde (endofajik), bazıları dışarıda (ekzofajik) ısırır; bu da hangi önlemlerin işe yarayacağını değiştirir. - İnsektisit direnci cibinlikleri ve ilaçlamayı tehdit eder. ## Yol açtığı hastalıklar - Sıtma (Plasmodium vivax, P. falciparum, P. malariae) [Sıtma →](https://durgical.com/tr/hastaliklar/s-tma/) - Dünyanın bazı bölgelerinde Wuchereria bancrofti'ye bağlı lenfatik filaryaz ## Tanı - Erişkin ve larvaların morfolojik ve moleküler anahtarlarla taksonomik tanımlanması. - Isırma oranını ve ısırma saatlerini ölçmek için insan üzerine konma yakalamaları ve tuzaklar. - Sivrisineklerde Plasmodium saptanması (ELISA ya da PCR) ve insektisit duyarlılık testleri. ## Tedavi Böcek için geçerli değildir. Kontrolde cibinliklere ve duvarlara uygulanan kalıcı insektisitler (piretroidler ve diğer sınıflar) kullanılır ve saptanan dirence göre dönüşümlü olarak değiştirilir. Yalnızca ilaç grubu verilir; dozları ve tedavi şemalarını güncel kılavuza göre hekim belirler. ## Korunma - Uzun etkili insektisitli cibinlikler. - Ev içi kalıcı ilaçlama. - Uygulanabildiği yerlerde larva kaynaklarının yönetimi (drenaj, larvisitler, larva yiyen balıklar). - Alacakaranlıktan itibaren kovucu ve uzun giysiler; bulaşı kesmek için olguların hızlı tanısı ve tedavisi. ## Kolombiya'da Sıtma, P. vivax baskın olmak üzere Pasifik kıyısında (Chocó, Nariño, Cauca), Bajo Cauca'da ve güney Córdoba'da, Orinoquía'da ve Amazon'da yoğunlaşmıştır. Yüksek derecede antropofilik olan An. darlingi ülkede yaygındır. Departman sağlık müdürlükleri vektörle bulaşan hastalık (ETV) programlarını cibinlikler, ilaçlama ve aktif olgu taramasıyla yürütür. ## Akılda tutmak için Anopheles suda yatay uzanır, duvarda amuda kalkar: yatay larva, eğik erişkin ve bütün gece hep ayakta. ## Kendinizi sınayın Cevabı düşünün, sonra görmek için soruya dokunun. ## Anopheles larvası Aedes larvasından nasıl ayırt edilir? Anopheles'in sifonu yoktur ve yüzeye paralel yüzer; Aedes ise solunum sifonundan eğik olarak asılı durur. ## Kolombiya'daki başlıca sıtma vektörleri hangileridir? Anopheles darlingi, An. albimanus ve An. nuneztovari. ## DSÖ hangi iki vektör kontrol önlemini sıtma kontrolünün temeli olarak belirtir? İnsektisitli cibinlikler ve ev içi kalıcı ilaçlama. ## Plasmodium döngüsünün hangi evresi sivrisinekte gerçekleşir? Eşeyli evre (sporogoni): gametositler birleşir ve tükürük bezlerine göç eden sporozoitleri oluşturur. ## İlişkili - [Plasmodium vivax](https://durgical.com/tr/mikrobiyoloji/plasmodium-vivax/) - [Plasmodium falciparum](https://durgical.com/tr/mikrobiyoloji/plasmodium-falciparum/) - [Plasmodium malariae ve Plasmodium ovale](https://durgical.com/tr/mikrobiyoloji/plasmodium-malariae-ve-plasmodium-ovale/) - [Wuchereria bancrofti / Brugia malayi](https://durgical.com/tr/mikrobiyoloji/wuchereria-bancrofti-brugia-malayi/) - [Aedes aegypti ve Aedes albopictus](https://durgical.com/tr/mikrobiyoloji/aedes-aegypti-ve-aedes-albopictus/) ## İlişkili hastalıklar - [Sıtma](https://durgical.com/tr/hastaliklar/s-tma/) ## Renklerin anlamı **Gram pozitif** Kalın peptidoglikan duvar: mor boyanır. **Gram negatif** Dış zarlı ince duvar: pembe boyanır. **Aside dirençli** Lipidden zengin duvar (mikobakteriler): Ziehl-Neelsen boyası. [← Gruba dön: Eklembacaklı vektörler](https://durgical.com/tr/mikrobiyoloji/gruplar/eklembacakl-vektorler/) Mikroorganizmalar hakkında eğitim amaçlı içeriktir; tedavi rehberi değildir ve bir sağlık profesyonelinin önerisinin yerini tutmaz. Doz bilgisi içermez. Kaynaklar: [Life Cycle of Anopheles Mosquitoes | Mosquitoes | CDC](https://www.cdc.gov/mosquitoes/about/life-cycle-of-anopheles-mosquitoes.html) (CDC, 2024); [Malaria](https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/malaria) (WHO, 2025). ## **Bir hata mı buldunuz?** Topluluk için sürekli geliştiriyoruz. Neyin yanlış olduğunu bize yazın, ekibimiz inceleyecek. Hata bildir Temsili modeldir, yalnızca eğitim amaçlıdır. --- Source: https://durgical.com/tr/mikrobiyoloji/anopheles/ License: CC BY 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/). Cite as: DurgiPedia (durgical.com), https://durgical.com/tr/mikrobiyoloji/anopheles/