[Durgical](https://durgical.com/tr/durgipedia/) › [DurgiPedia](https://durgical.com/tr/durgipedia/) › [Mikrobiyoloji](https://durgical.com/tr/mikrobiyoloji/) › [Mayalar ve maya benzeri mantarlar](https://durgical.com/tr/mikrobiyoloji/gruplar/mayalar-ve-maya-benzeri-mantarlar/) › Cryptococcus neoformans # Cryptococcus neoformans - Mantar - Sınav önceliği: yüksek Toprakta ve kuş dışkısında yaşayan kalın kapsüllü bir maya; solunduğunda özellikle ileri evre HIV'de menenjite yol açabilir. Güncellendi 1 Kas 2026 Diğer adları: Cryptococcus, Cryptococcus gattii ## Hızlı bilgi **Type** Mantar · [Mayalar ve maya benzeri mantarlar](https://durgical.com/tr/mikrobiyoloji/gruplar/mayalar-ve-maya-benzeri-mantarlar/) **Gram / shape** Yuvarlak **Spread** Topraktan · C · Kişiden kişiye bulaşmaz **Causes** Kriptokokal menenjit · İleri evre HIV'in **Treatment** Menenjit Bu sayfada - Temeller Temel noktalar - Özet bilgi - Morfoloji - Bulaş - Virülans faktörleri - Yol açtığı hastalıklar - Tanı - Korunma - Kolombiya'da - Akılda tutmak için - Kendinizi sınayın - İlişkili - İlişkili hastalıklar - Renklerin anlamı - Klinik Klinik tablo - Tedavi Tedavi ## Temel noktalar - Kapsüllü maya: çini mürekkebi, müsikarmin ve kapsüler antijen - BOS'ta ya da serumda antijen en yararlı testtir - Amfoterisin B artı flusitozin, ardından flukonazol - Yüksek açılış basıncı: terapötik lomber ponksiyonlar - Klasik kaynak: güvercin dışkısı; insanlar arasında bulaşıcı değildir ## Özet bilgi **Şekil** Yuvarlak, dar tabanlı tomurcuklu ve kapsüler halelidir **Aile** Cryptococcaceae (Tremellales, bazidiyomiset) **Tip** Kapsüllü maya (dokuda hif yok) **Boyama** Çini mürekkebi: hücre çevresinde berrak hale; müsikarmin kapsülü kırmızıya boyar; dokuda gümüş (GMS) **Boyut** Kapsül hariç yaklaşık 4–10 µm'lik hücre ## Morfoloji - Polisakkarit kapsülle çevrili yuvarlak maya - Ana hücreye dar bir tabanla bağlı tomurcuklar - Melanin üretir: kuş yemi (niger tohumu) agarında kahverengi koloniler - Üreaz pozitif ## Bulaş - Topraktan, çürüyen ağaçtan ve kuş dışkısından kurumuş maya ya da sporların solunması (C. neoformans) - C. gattii tropikal ve subtropikal bölgelerdeki ağaçlarla ilişkilidir - Kişiden kişiye bulaşmaz **Rezervuar:** Toprak ile güvercin ve diğer kuşların dışkısı; Ağaç kovukları ve çürüyen ağaç (başlıca C. gattii) ### İzolasyon önlemleri Sağlık ekibinin standart önlemlere ek olarak uyguladıkları. - Standart ## Virülans faktörleri - Polisakkarit kapsül (glukuronoksilomannan): fagositozu engeller ve bağışıklık yanıtını baskılar - Duvardaki melanin: oksidatif strese karşı korur - Üreaz: kan-beyin bariyerini geçmesine yardım eder - 37 °C'de iyi ürer ve merkezi sinir sistemini yeğler ## Yol açtığı hastalıklar - Kriptokokal menenjit: günler ya da haftalar içinde gelişen baş ağrısı, ateş, konfüzyon ve yüksek kafa içi basıncı; ileri evre HIV'de başlıca ölüm nedenlerinden biridir [Kriptokokal menenjit →](https://durgical.com/tr/hastaliklar/kriptokokal-menenjit/) - İleri evre HIV'in (çok düşük CD4) göstergesi olan fırsatçı bir enfeksiyon [HIV enfeksiyonu ve AIDS →](https://durgical.com/tr/hastaliklar/hiv-enfeksiyonu-ve-aids/) ## Klinik tablo - Pnömoni ya da akciğer nodülleri, bazen belirtisiz - Yaygın hastalıkta molluskuma benzer deri lezyonları - C. gattii bağışıklığı sağlam kişileri de etkileyebilir ve kitleler (kriptokokomalar) oluşturabilir ## Tanı - Serumda ya da BOS'ta lateral akım testiyle kriptokok antijeni (CrAg): hızlı ve çok duyarlı - BOS'ta çini mürekkebi: haleli mayalar; antijenden daha az duyarlı - BOS ya da kan kültürü: referans standart; C. neoformans'ı C. gattii'den ayırır - Açılış basıncı ölçümüyle lomber ponksiyon (sıklıkla çok yüksek) ## Tedavi Menenjit: amfoterisin B artı flusitozin ile indüksiyon, ardından flukonazol ile konsolidasyon ve idame; hafif akciğer hastalığında yalnızca flukonazol. Yüksek kafa içi basıncı tekrarlanan lomber ponksiyonlarla yönetilir ve immün rekonstitüsyon sendromu riskini azaltmak için antiretroviraller birkaç hafta ertelenir. Yalnızca ilaç grubu verilir; dozları ve tedavi şemalarını güncel kılavuza göre hekim belirler. Farmakolojide: - [Amfoterisin B](https://durgical.com/tr/farmakoloji/amfoterisin-b/) - [Flusitozin](https://durgical.com/tr/farmakoloji/flusitozin/) - [Flukonazol](https://durgical.com/tr/farmakoloji/flukonazol/) ## Korunma - Erken HIV tanısı ve antiretroviral tedavi - İleri evre HIV'de kriptokok antijeni taraması; pozitifse önleyici (pre-emptif) antifungal tedavi - Ağır bağışıklık baskılanması olan kişilerde kuş dışkısı yığınlarına maruziyetten kaçınma ## Kolombiya'da Kolombiya'da kriptokokkoz çoğunlukla geç tanı almış ileri evre HIV'li kişilerde görülür; hem C. neoformans hem C. gattii izole edilmiştir. PAHO, bölge genelinde ileri evre HIV'de kriptokokkoz ve histoplazmoz için hızlı testleri desteklemektedir. ## Akılda tutmak için Bir kripto-palto düşünün: kapsül, onu makrofajlardan gizleyen ve çini mürekkebinin hale olarak gösterdiği kalın bir paltodur. ## Kendinizi sınayın Cevabı düşünün, sonra görmek için soruya dokunun. ## Kriptokokkoz tanısında serumda ya da BOS'ta en yararlı hızlı test hangisidir? Örneğin lateral akım testiyle kriptokok antijeni (CrAg) saptanması. ## Kriptokokal menenjitli bir hastanın BOS'unda çini mürekkebi neyi gösterir? Berrak bir haleyle, yani kapsülle çevrili yuvarlak mayaları. ## Kriptokokal menenjitin ilk fazında hangi antifungal kombinasyonu kullanılır? Flusitozinle birlikte amfoterisin B, ardından flukonazol. ## Kriptokokal menenjitte antiretroviraller neden ertelenir? Meningeal inflamasyonu kötüleştirebilen immün rekonstitüsyon inflamatuvar sendromu riskini azaltmak için. ## İlişkili - [Histoplasma capsulatum](https://durgical.com/tr/mikrobiyoloji/histoplasma-capsulatum/) - [Pneumocystis jirovecii](https://durgical.com/tr/mikrobiyoloji/pneumocystis-jirovecii/) - [Candida albicans](https://durgical.com/tr/mikrobiyoloji/candida-albicans/) ## İlişkili hastalıklar - [Kriptokokal menenjit](https://durgical.com/tr/hastaliklar/kriptokokal-menenjit/) - [HIV enfeksiyonu ve AIDS](https://durgical.com/tr/hastaliklar/hiv-enfeksiyonu-ve-aids/) ## Renklerin anlamı **Gram pozitif** Kalın peptidoglikan duvar: mor boyanır. **Gram negatif** Dış zarlı ince duvar: pembe boyanır. **Aside dirençli** Lipidden zengin duvar (mikobakteriler): Ziehl-Neelsen boyası. [← Gruba dön: Mayalar ve maya benzeri mantarlar](https://durgical.com/tr/mikrobiyoloji/gruplar/mayalar-ve-maya-benzeri-mantarlar/) Mikroorganizmalar hakkında eğitim amaçlı içeriktir; tedavi rehberi değildir ve bir sağlık profesyonelinin önerisinin yerini tutmaz. Doz bilgisi içermez. Kaynaklar: [About Cryptococcosis](https://www.cdc.gov/cryptococcosis/about/index.html) (CDC, 2024); [Clinical Overview of Cryptococcosis](https://www.cdc.gov/cryptococcosis/hcp/clinical-overview/index.html) (CDC, 2024); [Meningitis - cryptococcal](https://medlineplus.gov/ency/article/000642.htm) (MedlinePlus (NLM), 2024); [Early HIV diagnosis could reduce AIDS-related deaths in Latin America and the Caribbean: PAHO](https://www.paho.org/en/news/28-11-2025-early-hiv-diagnosis-could-reduce-aids-related-deaths-latin-america-and-caribbean) (PAHO/WHO, 2025). ## **Bir hata mı buldunuz?** Topluluk için sürekli geliştiriyoruz. Neyin yanlış olduğunu bize yazın, ekibimiz inceleyecek. Hata bildir Temsili modeldir, yalnızca eğitim amaçlıdır. --- Source: https://durgical.com/tr/mikrobiyoloji/cryptococcus-neoformans/ License: CC BY 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/). Cite as: DurgiPedia (durgical.com), https://durgical.com/tr/mikrobiyoloji/cryptococcus-neoformans/