[Durgical](https://durgical.com/tr/durgipedia/) › [DurgiPedia](https://durgical.com/tr/durgipedia/) › [Mikrobiyoloji](https://durgical.com/tr/mikrobiyoloji/) › [Apikompleksler](https://durgical.com/tr/mikrobiyoloji/gruplar/apikompleksler/) › Cryptosporidium spp. # Cryptosporidium spp. - Parazit - Sınav önceliği: orta Klorlanmış olsa bile suyla ve temasla yayılan küçük bir bağırsak paraziti. Sulu ishale yol açar; AIDS'li kişilerde ağır olabilir. Güncellendi 1 Kas 2026 Diğer adları: Cryptosporidium hominis, Cryptosporidium parvum, crypto ## Hızlı bilgi **Type** Parazit · [Apikompleksler](https://durgical.com/tr/mikrobiyoloji/gruplar/apikompleksler/) **Gram / shape** Dört sporozoit içeren yuvarlak ookist **Spread** Kişiden kişiye · Kirli çiğ besinler **Causes** Kriptosporidiyoz **Treatment** Temel tedavi rehidratasyondur Bu sayfada - Temeller Temel noktalar - Özet bilgi - Morfoloji - Bulaş - Yaşam döngüsü - Virülans faktörleri - Yol açtığı hastalıklar - Tanı - Korunma - Kolombiya'da - Akılda tutmak için - Kendinizi sınayın - İlişkili - İlişkili hastalıklar - Renklerin anlamı - Klinik Klinik tablo - Tedavi Tedavi ## Temel noktalar - Aside dirençli küçük ookistler (yaklaşık 4 ila 6 µm). - Klora dirençli: havuzlarda ve su sistemlerinde salgınlar. - Sağlıklı kişilerde kendini sınırlayan sulu ishal; CD4'ü düşük AIDS'te kronik ve ağır. - Ookistler atıldıklarında bulaşıcıdır; otoenfeksiyon. - Nitazoksanid; HIV'de antiretroviraller. ## Özet bilgi **Şekil** Dört sporozoit içeren yuvarlak ookist **Aile** Cryptosporidiidae **Tip** Apikompleks protozoon (koksidiyum), hücre içi ama sitoplazma dışı **Boyama** Modifiye aside dirençli boyama: mavi-yeşil zemin üzerinde kırmızı ookistler **Boyut** Ookist yaklaşık 4 ila 6 µm ## Morfoloji - Modifiye boyamada aside dirençli, küçük yuvarlak ookistler. - Biyopside epitelin fırçamsı kenarı boyunca noktalar olarak görülürler. - Trikrom onları iyi boyamaz. ## Bulaş - Dışkıyla kirlenmiş içme ya da rekreasyon suyu; ookistler klora dayanıklıdır. - Kişiden kişiye (kreş) ve buzağılar ile diğer hayvanlarla temas. - Kirli çiğ besinler. - Bezli ya da inkontinan hastalarda temas önlemleri. **Rezervuar:** İnsan (C. hominis); Sığırlar, özellikle buzağılar (C. parvum) ### İzolasyon önlemleri Sağlık ekibinin standart önlemlere ek olarak uyguladıkları. - Standart ## Yaşam döngüsü - Sporlanmış ookistler yutulur; atıldıkları anda enfektiftirler. - İnce bağırsakta epitel hücrelerinin yüzeyini istila eden sporozoitleri serbestleştirirler. - Hücre zarının altındaki bir vakuolde önce eşeysiz, sonra eşeyli olarak çoğalırlar. - İnce duvarlı ookistler oluşur ve aynı konağı yeniden enfekte eder (otoenfeksiyon). - Kalın duvarlı ookistler dışkıyla atılır ve hemen bulaşıcıdır. ## Virülans faktörleri - Hücre içi ama sitoplazma dışı yerleşim, zarın altında korunur. - İnce duvarlı ookistlerle otoenfeksiyon: immün yetmezlikte kalıcı enfeksiyon. - Klora dirençli ookistler ve düşük enfektif doz. - Villus atrofisi ve sekretuar ishal. ## Yol açtığı hastalıklar - Kriptosporidiyoz: immünokompetan kişilerde bir ila iki hafta süren sulu ishal. [Kriptosporidiyoz ve diğer bağırsak koksidyaları (Cyclospora, Cystoisospora) →](https://durgical.com/tr/hastaliklar/kriptosporidiyoz-ve-diger-bag-rsak-koksidyalar/) - Çocuklarda akut gastroenterit ve su ya da havuz kaynaklı salgınlar. [Akut (viral) gastroenterit →](https://durgical.com/tr/hastaliklar/akut-gastroenterit/) - HIV'li ve CD4'ü düşük kişilerde ağır kronik ishal ve kaşeksi; safra yollarını tutabilir. [HIV enfeksiyonu ve AIDS →](https://durgical.com/tr/hastaliklar/hiv-enfeksiyonu-ve-aids/) ## Klinik tablo - Bol sulu ishal, kramplar, bulantı ve hafif ateş. - İmmünokompetan: 1 ila 3 hafta içinde kendiliğinden geçer. - AIDS: dehidratasyon, malabsorpsiyon ve kolanjitle seyreden kronik ishal. ## Tanı - Dışkının modifiye aside dirençli (Kinyoun) boyaması. - Dışkıda antijen (immünoassay, hızlı testler) ya da direkt immünofloresan. - Gastrointestinal panellerde PCR. - Özellikle istenmelidir: rutin yumurta ve parazit incelemesi çoğu kez onu aramaz. ## Tedavi Temel tedavi rehidratasyondur. Nitazoksanid, immünokompetan hastalar için onaylı antiparaziter ilaçtır. HIV'li kişilerde en çok yarar sağlayan, CD4 sayısını düzelten antiretroviral tedavidir. Yalnızca ilaç grubu verilir; dozları ve tedavi şemalarını güncel kılavuza göre hekim belirler. Farmakolojide: - [Nitazoksanid](https://durgical.com/tr/farmakoloji/nitazoksanid/) ## Korunma - Kaynatılmış ya da filtrelenmiş su; havuz klorü onu hızla öldürmez. - İshalli hastalık sırasında ve sonrasındaki iki hafta boyunca havuzda yüzmemek. - Sabun ve suyla el yıkama (alkollü jel ookistlere karşı iyi etkili değildir). - HIV'li kişiler: arıtılmamış sudan ve buzağılarla temastan kaçınmak. **Aşı:** Aşı yoktur. ## Kolombiya'da Kolombiya'da küçük çocuklarda ve HIV'li kişilerde önemli bir ishal nedenidir; birçok laboratuvar onu yalnızca modifiye aside dirençli boyama istendiğinde bildirir. ## Akılda tutmak için «Crypto: minicik, kırmızı ve klora dayanıklı»: en küçük koksidiyum aside dirençli boyamada kırmızıya boyanır ve havuz klorunu umursamaz. ## Kendinizi sınayın Cevabı düşünün, sonra görmek için soruya dokunun. ## Dışkıda Cryptosporidium'u görmek için hangi boyama kullanılır? Mavi-yeşil zemin üzerinde kırmızı ookistleri gösteren modifiye aside dirençli (Kinyoun) boyama. ## Cryptosporidium klorlanmış havuzlarda neden salgınlara yol açar? Çünkü ookistleri olağan klor düzeylerine dayanıklıdır ve enfektif doz düşüktür. ## AIDS'li ve CD4'ü çok düşük bir hastada kriptosporidiyoz nasıl seyreder? Dehidratasyon, kaşeksi ve bazen kolanjitle seyreden kronik sulu ishal olarak; antiretroviraller bağışıklığı düzelttiğinde iyileşir. ## Kriptosporidiyoz için hangi antiparaziter ilaç onaylıdır? Rehidratasyonla birlikte nitazoksanid. ## İlişkili - [Cyclospora cayetanensis ve Cystoisospora belli](https://durgical.com/tr/mikrobiyoloji/cyclospora-cayetanensis-ve-cystoisospora-belli/) - [Giardia duodenalis](https://durgical.com/tr/mikrobiyoloji/giardia-duodenalis/) - [Toxoplasma gondii](https://durgical.com/tr/mikrobiyoloji/toxoplasma-gondii/) ## İlişkili hastalıklar - [Kriptosporidiyoz ve diğer bağırsak koksidyaları (Cyclospora, Cystoisospora)](https://durgical.com/tr/hastaliklar/kriptosporidiyoz-ve-diger-bag-rsak-koksidyalar/) - [Akut (viral) gastroenterit](https://durgical.com/tr/hastaliklar/akut-gastroenterit/) - [HIV enfeksiyonu ve AIDS](https://durgical.com/tr/hastaliklar/hiv-enfeksiyonu-ve-aids/) ## Renklerin anlamı **Gram pozitif** Kalın peptidoglikan duvar: mor boyanır. **Gram negatif** Dış zarlı ince duvar: pembe boyanır. **Aside dirençli** Lipidden zengin duvar (mikobakteriler): Ziehl-Neelsen boyası. [← Gruba dön: Apikompleksler](https://durgical.com/tr/mikrobiyoloji/gruplar/apikompleksler/) Mikroorganizmalar hakkında eğitim amaçlı içeriktir; tedavi rehberi değildir ve bir sağlık profesyonelinin önerisinin yerini tutmaz. Doz bilgisi içermez. Kaynaklar: [CDC - DPDx - Cryptosporidiosis](https://www.cdc.gov/dpdx/cryptosporidiosis/index.html) (CDC, 2024); [About Crypto Infections | Cryptosporidium ("Crypto") | CDC](https://www.cdc.gov/cryptosporidium/about/index.html) (CDC, 2024). ## **Bir hata mı buldunuz?** Topluluk için sürekli geliştiriyoruz. Neyin yanlış olduğunu bize yazın, ekibimiz inceleyecek. Hata bildir Temsili modeldir, yalnızca eğitim amaçlıdır. --- Source: https://durgical.com/tr/mikrobiyoloji/cryptosporidium-spp/ License: CC BY 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/). Cite as: DurgiPedia (durgical.com), https://durgical.com/tr/mikrobiyoloji/cryptosporidium-spp/