[Durgical](https://durgical.com/tr/durgipedia/) › [DurgiPedia](https://durgical.com/tr/durgipedia/) › [Mikrobiyoloji](https://durgical.com/tr/mikrobiyoloji/) › [İnsan herpesvirüsleri](https://durgical.com/tr/mikrobiyoloji/gruplar/insan-herpesvirusleri/) › Herpes simpleks virüsü 1

# Herpes simpleks virüsü 1

- Virüs
- Zarflı
- Sınav önceliği: yüksek

Uçuğa yol açan virüs; yüzün sinirlerinde uyur ve nadiren ağır ensefalite yol açar.

Güncellendi 1 Kas 2026

Diğer adları: HSV-1, uçuk, ateş kabarcığı

## Hızlı bilgi

**Type**
Virüs · [İnsan herpesvirüsleri](https://durgical.com/tr/mikrobiyoloji/gruplar/insan-herpesvirusleri/)

**Gram / shape**
Tegüment ve zarf ile ikozahedral

**Spread**
Oral-genital temas

**Causes**
Uçuk · Herpes simpleks ensefaliti

**Treatment**
Nükleozid analogları

Bu sayfada

- Temeller Temel noktalar
- Özet bilgi
- Morfoloji
- Bulaş
- Virülans faktörleri
- Yol açtığı hastalıklar
- Tanı
- Korunma
- Akılda tutmak için
- Kendinizi sınayın
- İlişkili
- İlişkili hastalıklar
- Renklerin anlamı

- Klinik Klinik tablo

- Tedavi Tedavi

## Temel noktalar

- Trigeminal ganglionda latens.
- HSV ensefaliti: temporal lob, BOS'ta PCR ve sonuçları beklemeden ampirik asiklovir.
- Çok çekirdekli dev hücreli Tzanck yayması bir sınav klasiğidir, ama günümüzün testi PCR'dir.
- Lokalize rekürren herpeste standart önlemler; yaygın hastalıkta temas önlemleri.

## Özet bilgi

**Şekil**
Tegüment ve zarf ile ikozahedral

**Genom**
Doğrusal çift sarmallı DNA

**Zarf**
Zarflı

**Aile**
Herpesviridae (alfaherpesvirüs)

**Boyut**
Yaklaşık 150-200 nm

## Morfoloji

- Tegüment ve lipid zarfla çevrili ikozahedral kapsid
- İntranükleer (Cowdry A) inklüzyonlu çok çekirdekli dev hücreler oluşturur

## Bulaş

- Tükürük ve yaralarla ya da ağız çevresindeki deriyle temas
- Oral-genital temas: genital herpesin giderek artan bir nedeni
- Görünür lezyon olmadan da bulaşabilir (asemptomatik virüs saçılımı)

**Rezervuar:** İnsan

### İzolasyon önlemleri

Sağlık ekibinin standart önlemlere ek olarak uyguladıkları.

- Standart

## Virülans faktörleri

- Trigeminal ganglion nöronlarında, virion üretilmeden latens
- Ateş, güneş ışığı, stres, menstrüasyon, yaralanma veya cerrahiyle yeniden aktifleşme
- Hücreden hücreye füzyona olanak tanıyan zarf glikoproteinleri
- Viral timidin kinaz antiviralleri aktive eder; mutasyonu dirence yol açar

## Yol açtığı hastalıklar

- Uçuk, gingivostomatit, keratit ve herpetik dolama [Genital herpes (herpes simpleks enfeksiyonu) →](https://durgical.com/tr/hastaliklar/genital-herpes/)
- Herpes simpleks ensefaliti (temporal lob) [Viral ensefalit (herpes simpleks ensefaliti) →](https://durgical.com/tr/hastaliklar/viral-ensefalit/)
- Atopik deride egzema herpetikum

## Klinik tablo

- Kırmızı bir zemin üzerinde ülserleşip kabuklanan gruplanmış veziküller
- Çocuklarda primer enfeksiyon: ateş ve ağrılı beslenmeyle seyreden gingivostomatit
- Ensefalit: ateş, konfüzyon, nöbetler ve temporal fokal bulgular; sporadik viral ensefalitin sık bir nedeni

## Tanı

- Lezyon sıvısında PCR (en duyarlı test)
- Ensefalitte beyin omurilik sıvısında (BOS) HSV PCR
- Ensefalitte temporal lob tutulumunu gösteren MR
- Tzanck yayması (çok çekirdekli dev hücreler) artık önerilmez: HSV'yi VZV'den ayıramaz

## Tedavi

Nükleozid analogları: asiklovir, valasiklovir ve famsiklovir; ensefalitte intravenöz asiklovire şüphe anında başlanır. Asiklovire dirençli suşlarda (timidin kinaz mutasyonu) foskarnet.

Yalnızca ilaç grubu verilir; dozları ve tedavi şemalarını güncel kılavuza göre hekim belirler.

Farmakolojide:

- [Asiklovir](https://durgical.com/tr/farmakoloji/asiklovir/)
- [Valasiklovir](https://durgical.com/tr/farmakoloji/valasiklovir/)
- [Famsiklovir](https://durgical.com/tr/farmakoloji/famsiklovir/)
- [Foskarnet](https://durgical.com/tr/farmakoloji/foskarnet/)

## Korunma

- Aktif yaralarla doğrudan temastan kaçınmak
- Sık rekürrenslerde baskılayıcı tedavi
- Standart önlemler; yaygın hastalıkta veya ağır primer enfeksiyonda temas önlemleri

## Akılda tutmak için

Tip 1 üst katta oturur (yüz ve trigeminal ganglion); daha yukarı tırmandığında temporal loba ulaşır.

## Kendinizi sınayın

Cevabı düşünün, sonra görmek için soruya dokunun.

## HSV-1 ensefaliti tipik olarak hangi beyin lobunu tutar?

Temporal lobu; sıklıkla asimetrik ve hemorajik tutulumla.

## HSV-1 hangi ganglionda latent kalır?

Trigeminal ganglionda; yeniden aktifleştiğinde sinir boyunca aşağı iner ve uçuğa yol açar.

## HSV ensefalitini hangi test doğrular?

Beyin omurilik sıvısında HSV PCR.

## İlişkili

- [Herpes simpleks virüsü 2](https://durgical.com/tr/mikrobiyoloji/herpes-simpleks-virusu-2/)
- [Varisella-zoster virüsü](https://durgical.com/tr/mikrobiyoloji/varisella-zoster-virusu/)

## İlişkili hastalıklar

- [Genital herpes (herpes simpleks enfeksiyonu)](https://durgical.com/tr/hastaliklar/genital-herpes/)
- [Viral ensefalit (herpes simpleks ensefaliti)](https://durgical.com/tr/hastaliklar/viral-ensefalit/)

## Renklerin anlamı

**Gram pozitif**
Kalın peptidoglikan duvar: mor boyanır.

**Gram negatif**
Dış zarlı ince duvar: pembe boyanır.

**Aside dirençli**
Lipidden zengin duvar (mikobakteriler): Ziehl-Neelsen boyası.

[← Gruba dön: İnsan herpesvirüsleri](https://durgical.com/tr/mikrobiyoloji/gruplar/insan-herpesvirusleri/)

Mikroorganizmalar hakkında eğitim amaçlı içeriktir; tedavi rehberi değildir ve bir sağlık profesyonelinin önerisinin yerini tutmaz. Doz bilgisi içermez.

Kaynaklar: [Herpes simplex virus](https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/herpes-simplex-virus) (WHO, 2024); [Herpes - STI Treatment Guidelines](https://www.cdc.gov/std/treatment-guidelines/herpes.htm) (CDC, 2021); [Appendix A: Type and Duration of Precautions Recommended for Selected Infections and Conditions](https://www.cdc.gov/infection-control/hcp/isolation-precautions/appendix-a-type-duration.html) (CDC, 2024).

## **Bir hata mı buldunuz?** Topluluk için sürekli geliştiriyoruz. Neyin yanlış olduğunu bize yazın, ekibimiz inceleyecek. Hata bildir

Temsili modeldir, yalnızca eğitim amaçlıdır.

---
Source: https://durgical.com/tr/mikrobiyoloji/herpes-simpleks-virusu-1/
License: CC BY 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/). Cite as: DurgiPedia (durgical.com), https://durgical.com/tr/mikrobiyoloji/herpes-simpleks-virusu-1/