[Durgical](https://durgical.com/tr/durgipedia/) › [DurgiPedia](https://durgical.com/tr/durgipedia/) › [Mikrobiyoloji](https://durgical.com/tr/mikrobiyoloji/) › [Serbest yaşayan amipler](https://durgical.com/tr/mikrobiyoloji/gruplar/serbest-yasayan-amipler/) › Naegleria fowleri

# Naegleria fowleri

- Parazit
- Sınav önceliği: orta

Yüzerken burundan giren ve beyni birkaç gün içinde tahrip eden, ılık tatlı su amibi. Çok nadirdir ama neredeyse her zaman ölümcüldür.

Güncellendi 1 Kas 2026

Diğer adları: beyin yiyen amip (halk arasındaki adı)

## Hızlı bilgi

**Type**
Parazit · [Serbest yaşayan amipler](https://durgical.com/tr/mikrobiyoloji/gruplar/serbest-yasayan-amipler/)

**Gram / shape**
Amipli trofozoit

**Spread**
Yüzerken · İçme suyuyla edinilmez

**Causes**
Primer amipli meningoensefalit

Bu sayfada

- Temeller Temel noktalar
- Özet bilgi
- Morfoloji
- Bulaş
- Yaşam döngüsü
- Virülans faktörleri
- Yol açtığı hastalıklar
- Tanı
- Korunma
- Kolombiya'da
- Akılda tutmak için
- Kendinizi sınayın
- İlişkili
- Renklerin anlamı

- Klinik Klinik tablo

- Tedavi Tedavi

## Temel noktalar

- Sağlıklı genç bir kişide ılık tatlı suda yüzdükten sonra fulminan meningoensefalit.
- Burundan girer ve koku sinirini izleyerek lamina cribrosa'dan geçer.
- Gram boyamasında bakteri görülmeyen pürülan BOS: nativ preparatta hareketli amipleri arayın.
- İçme suyuyla ya da başka insanlardan bulaşmaz.

## Özet bilgi

**Şekil**
Amipli trofozoit, geçici kamçılı form ve kist

**Aile**
Vahlkampfiidae

**Tip**
Serbest yaşayan amip (amipli kamçılı)

**Boyama**
BOS'un nativ preparatı; Giemsa ya da Wright

**Boyut**
Trofozoit yaklaşık 10 ila 25 µm

## Morfoloji

- Büyük karyozomlu bir çekirdeği ve yuvarlak yalancı ayakları (lobopodiler) olan amipli trofozoit.
- Koşullar değiştiğinde (suda) ortaya çıkan, iki kamçılı geçici form.
- Yuvarlak, düz duvarlı kist; beyin dokusunda görülmez.

## Bulaş

- Yüzerken, dalarken ya da burnu arıtılmamış musluk suyuyla yıkarken buruna kaçan ılık tatlı su.
- İçme suyuyla edinilmez.
- Kişiden kişiye yayılmaz.

**Rezervuar:** Ilık tatlı su (göller, nehirler, kaplıcalar), toprak ve yetersiz klorlanmış su

### İzolasyon önlemleri

Sağlık ekibinin standart önlemlere ek olarak uyguladıkları.

- Standart

## Yaşam döngüsü

- Ilık tatlı suda ve toprakta bakteri yiyen trofozoit olarak serbest yaşar.
- Koşullar değişirse geçici kamçılı forma dönüşür; kurur ya da soğursa kist oluşturur.
- Trofozoit içeren su yüzme ya da burun yıkama sırasında buruna girer.
- Trofozoitler burun mukozasını geçer ve koku sinirlerini izleyerek lamina cribrosa'dan geçer.
- Beyinde çoğalır ve hemorajik nekroza yol açarlar.

## Virülans faktörleri

- Termotolerans: ılık suda ve vücut sıcaklığında ürer.
- Beslenme yapıları (amebostomlar) ve nöronları tahrip eden sitolitik enzimler.
- Beyin ödemiyle seyreden yoğun inflamatuvar yanıt.

## Yol açtığı hastalıklar

- Primer amipli meningoensefalit: fulminan seyirli, olgu ölüm hızı %100'e yakın.

## Klinik tablo

- Yüzmeden birkaç gün sonra başlar: şiddetli baş ağrısı, ateş, bulantı ve kusma.
- Erken dönemde koku ya da tat alma değişikliği.
- Ense sertliği, nöbetler, konfüzyon ve koma; günler içinde ölüm.
- Gram boyaması ve kültürü negatif bir bakteriyel menenjite benzer.

## Tanı

- Buzdolabında bekletilmemiş BOS'un nativ preparatı: hareketli trofozoitler.
- Çok sayıda nötrofil ve eritrosit içeren, glukozu düşük, Gram boyamasında bakteri görülmeyen pürülan BOS.
- Referans laboratuvarlarda E. coli eklenmiş besleyici olmayan agarda kültür ve PCR.

## Tedavi

Amfoterisin B ve miltefosin içeren çoklu ilaç kombinasyonları ile beyin ödeminin yoğun tedavisi. Çok az hasta hayatta kalır; bunlar da neredeyse her zaman çok erken tanı konanlardır.

Yalnızca ilaç grubu verilir; dozları ve tedavi şemalarını güncel kılavuza göre hekim belirler.

Farmakolojide:

- [Amfoterisin B](https://durgical.com/tr/farmakoloji/amfoterisin-b/)
- [Miltefosin](https://durgical.com/tr/farmakoloji/miltefosin/)

## Korunma

- Ilık tatlı suya atlarken ya da dalarken burnu tutmak veya burun klipsi kullanmak.
- Kaplıcalarda başı su yüzeyinin üstünde tutmak.
- Burun yıkamak için kaynatılmış, damıtılmış ya da steril su kullanmak.

**Aşı:** Aşısı yoktur.

## Kolombiya'da

Kolombiya'da istisnaidir; tek tük olgular bildirilmiştir. Sıcak iklimde nehir, göl ya da havuzda yıkandıktan sonra gelişen ağır menenjitte akla gelmelidir.

## Akılda tutmak için

«Nose, swim, Naegleria» (İngilizce akrostiş): burun, yüzme, Naegleria; ılık sudan gelip koku sinirini tırmanarak beyne ulaşan üç N.

## Kendinizi sınayın

Cevabı düşünün, sonra görmek için soruya dokunun.

## Naegleria fowleri beyne nasıl ulaşır?

Burun yoluyla: koku mukozasını geçer ve koku sinirleri boyunca lamina cribrosa'dan geçer.

## Hangi öykü primer amipli meningoensefaliti düşündürür?

Fulminan bir menenjitten birkaç gün önce ılık tatlı suda yüzme, dalma ya da bu suyla burun yıkama.

## Amip laboratuvarda nasıl görülür?

Buzdolabında bekletilmemiş BOS'un nativ preparatında hareketli trofozoitler olarak; kültür ya da PCR tanıyı doğrular.

## Naegleria kontamine su içilerek edinilebilir mi?

Hayır. Enfeksiyon yalnızca su buruna kaçtığında gelişir; kişiden kişiye de yayılmaz.

## İlişkili

- [Acanthamoeba spp.](https://durgical.com/tr/mikrobiyoloji/acanthamoeba-spp/)

## Renklerin anlamı

**Gram pozitif**
Kalın peptidoglikan duvar: mor boyanır.

**Gram negatif**
Dış zarlı ince duvar: pembe boyanır.

**Aside dirençli**
Lipidden zengin duvar (mikobakteriler): Ziehl-Neelsen boyası.

[← Gruba dön: Serbest yaşayan amipler](https://durgical.com/tr/mikrobiyoloji/gruplar/serbest-yasayan-amipler/)

Mikroorganizmalar hakkında eğitim amaçlı içeriktir; tedavi rehberi değildir ve bir sağlık profesyonelinin önerisinin yerini tutmaz. Doz bilgisi içermez.

Kaynaklar: [CDC - DPDx - Free Living Amebic Infections](https://www.cdc.gov/dpdx/freelivingamebic/index.html) (CDC, 2024); [Naegleria fowleri Infections | Naegleria fowleri Infection | CDC](https://www.cdc.gov/naegleria/about/index.html) (CDC, 2025).

## **Bir hata mı buldunuz?** Topluluk için sürekli geliştiriyoruz. Neyin yanlış olduğunu bize yazın, ekibimiz inceleyecek. Hata bildir

Temsili modeldir, yalnızca eğitim amaçlıdır.

---
Source: https://durgical.com/tr/mikrobiyoloji/naegleria-fowleri/
License: CC BY 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/). Cite as: DurgiPedia (durgical.com), https://durgical.com/tr/mikrobiyoloji/naegleria-fowleri/