[Durgical](https://durgical.com/tr/durgipedia/) › [DurgiPedia](https://durgical.com/tr/durgipedia/) › [Mikrobiyoloji](https://durgical.com/tr/mikrobiyoloji/) › [Gram-negatif koklar](https://durgical.com/tr/mikrobiyoloji/gruplar/gram-negatif-koklar/) › Neisseria meningitidis # Neisseria meningitidis - Bakteri ## Gram negatif? Dış zarlı ince duvar: pembe boyanır. ## Damlacık? Bir metreden yakın mesafede cerrahi maske; tek kişilik oda. - Sınav önceliği: yüksek Menenjite ve saatler içinde kötüleşen, deride lekelerle seyreden bir kan dolaşımı enfeksiyonuna yol açabilen bir boğaz bakterisi. Güncellendi 1 Kas 2026 Diğer adları: meningokok ## Hızlı bilgi **Type** Bakteri · [Gram-negatif koklar](https://durgical.com/tr/mikrobiyoloji/gruplar/gram-negatif-koklar/) **Gram / shape** Gram negatif · Kahve çekirdeği biçimli diplokok **Causes** Akut bakteriyel menenjit · Meningokoksemi **Treatment** Tıbbi acil durumdur Bu sayfada - Temeller Temel noktalar - Özet bilgi - Morfoloji - Bulaş - Virülans faktörleri - Yol açtığı hastalıklar - Tanı - Korunma - Kolombiya'da - Akılda tutmak için - Kendinizi sınayın - İlişkili - İlişkili hastalıklar - Renklerin anlamı - Klinik Klinik tablo - Tedavi Tedavi ## Temel noktalar - Ateş, ense sertliği ve basmakla solmayan purpura: aksi kanıtlanana kadar meningokok. - Terminal kompleman eksikliği (C5–C9) ya da ekulizumab kullanımı: tekrarlayan meningokok enfeksiyonları. - Şokla birlikte iki taraflı adrenal kanama: Waterhouse-Friderichsen sendromu. - NCLEX: antibiyotiğin 24. saatine kadar damlacık önlemleri; tek kişilik oda ve cerrahi maske. - Yakın temaslılar sağlıklı olsalar bile kemoprofilaksi alır. ## Özet bilgi **Gram** Gram negatif **Şekil** Kahve çekirdeği biçimli diplokok **Oksijen** Aerob **Aile** Neisseriaceae **Boyama** Gram: BOS'ta çoğu zaman nötrofil içinde kırmızı diplokoklar ## Morfoloji - Birbirine bakan yüzleri düz Gram-negatif diplokoklar - Polisakkarit kapsül serogrupları belirler (A, B, C, W, X, Y) - Oksidaz-pozitif; glukoz ve maltozu fermente eder - Çikolata agarda ve Thayer-Martin'de ürer ## Bulaş - Yakın ya da uzun temas sırasında solunum damlacıkları ve boğaz salgıları (ev içi, öpüşme, yurtlar, kışlalar) - Pek çok sağlıklı kişi hastalanmadan nazofarenksinde taşır - Etkili antibiyotik başlandıktan sonraki 24 saate kadar damlacık önlemleri **Rezervuar:** Yalnızca insan (nazofarenks) ### İzolasyon önlemleri Sağlık ekibinin standart önlemlere ek olarak uyguladıkları. **Damlacık** Bir metreden yakın mesafede cerrahi maske; tek kişilik oda. ## Virülans faktörleri - Kapsül: fagositozu ve kompleman aracılı lizisi engeller - Lipooligosakkarit (LOS): şoku, yaygın damar içi pıhtılaşmayı ve damar hasarını tetikleyen endotoksin - Pililer ve membran proteinleri: nazofarenks epiteline tutunma - IgA proteaz: mukozal IgA'yı parçalar - Endotoksinden zengin membran kabarcıkları saçar; bu, sepsisin ne kadar ağır olabileceğini açıklar ## Yol açtığı hastalıklar - Akut bakteriyel menenjit; esas olarak bebeklerde, ergenlerde ve genç erişkinlerde [Bakteriyel menenjit →](https://durgical.com/tr/hastaliklar/bakteriyel-menenjit/) - Meningokoksemi: basmakla solmayan peteşi ve purpurayla seyreden sepsis [Meningokok hastalığı (meningokoksemi) →](https://durgical.com/tr/hastaliklar/meningokok-hastal-g/) - Yaygın damar içi pıhtılaşma ve adrenal kanamayla seyreden septik şok (Waterhouse-Friderichsen sendromu) [Sepsis ve septik şok →](https://durgical.com/tr/hastaliklar/sepsis-ve-septik-sok/) ## Klinik tablo - Ateş, baş ağrısı, ense sertliği, fotofobi ve bilinç bulanıklığı - Basmakla solmayan peteşiyal ya da purpurik döküntü bir alarm işaretidir - Bebekler: huzursuzluk, beslenme güçlüğü, kabarık fontanel - Saatler içinde hafif belirtilerden şoka ilerleyebilir ## Tanı - Lomber ponksiyon: nötrofilli, düşük glukozlu ve yüksek proteinli bulanık BOS; antibiyotiği geciktirmemelidir - BOS Gram boyaması: Gram-negatif diplokoklar - Çikolata agarda kan ve BOS kültürü (referans test) - Kan ya da BOS'ta PCR; antibiyotik verildikten sonra da yararlıdır ## Tedavi Tıbbi acil durumdur: üçüncü kuşak sefalosporinle (seftriakson ya da sefotaksim) hemen intravenöz antibiyotik; suş duyarlıysa penisilin. Penisiline duyarlılığı azalmış suşlar bildirilmiştir. Yalnızca ilaç grubu verilir; dozları ve tedavi şemalarını güncel kılavuza göre hekim belirler. Farmakolojide: - [Seftriakson](https://durgical.com/tr/farmakoloji/seftriakson/) - [Benzilpenisilin (penisilin G)](https://durgical.com/tr/farmakoloji/benzilpenisilin/) - [Rifampisin](https://durgical.com/tr/farmakoloji/rifampisin/) - [Siprofloksasin](https://durgical.com/tr/farmakoloji/siprofloksasin/) ## Korunma - A, C, W ve Y serogruplarına karşı konjuge aşılar ve B serogrubuna karşı protein temelli aşılar - Yakın temaslılara kemoprofilaksi (rifampisin, siprofloksasin ya da seftriakson), ideal olarak 24 saat içinde - Sağlık çalışanları için damlacık önlemleri - Tekrarlayan enfeksiyonlardan sonra kompleman eksikliği araştırılması **Aşı:** Konjuge aşılar (ACWY ve beş değerlikli ACWYX) ve B serogrubu aşıları mevcuttur. Kolombiya'da tüm çocuklar için rutin PAI takviminde yer almaz; risk gruplarında ve seyahat edenlerde kullanılır. ## Kolombiya'da Bakteriyel menenjit ve meningokok hastalığı SIVIGILA'da (INS) bildirimi zorunlu olaylardır; her vaka temaslı taramasını ve profilaksiyi başlatır. ## Akılda tutmak için «Meningokokun kahvesinde malt var»: kahve çekirdeği biçimli bu diplokok glukozun yanında maltozu da fermente eder; gonokok yalnızca glukozda kalır. ## Kendinizi sınayın Cevabı düşünün, sonra görmek için soruya dokunun. ## Bir ergende ateş, ense sertliği ve basmakla solmayan peteşiler var. Hangi izolasyon önlemi uygulanır? Etkili antibiyotik başlandıktan sonraki 24 saate kadar (standart önlemlere ek olarak) damlacık önlemleri. ## Hangi bağışıklık kusuru tekrarlayan meningokok enfeksiyonlarına zemin hazırlar? Terminal kompleman bileşenlerinin (C5–C9) eksikliği ya da ekulizumab ile C5 blokajı. ## Waterhouse-Friderichsen sendromu nedir? Fulminan sepsis sırasında, klasik olarak meningokoksemide, iki taraflı adrenal kanama ve akut adrenal yetmezlikle birlikte şok. ## N. meningitidis'in hangi bileşeni konjuge aşılarının temelidir? Bir taşıyıcı proteine bağlanmış kapsüler polisakkarit. ## Temaslılarda kemoprofilaksi olarak hangi antibiyotikler kullanılır? Rifampisin, siprofloksasin ya da seftriakson. ## İlişkili - [Neisseria gonorrhoeae](https://durgical.com/tr/mikrobiyoloji/neisseria-gonorrhoeae/) - [Haemophilus influenzae](https://durgical.com/tr/mikrobiyoloji/haemophilus-influenzae/) ## İlişkili hastalıklar - [Bakteriyel menenjit](https://durgical.com/tr/hastaliklar/bakteriyel-menenjit/) - [Meningokok hastalığı (meningokoksemi)](https://durgical.com/tr/hastaliklar/meningokok-hastal-g/) - [Sepsis ve septik şok](https://durgical.com/tr/hastaliklar/sepsis-ve-septik-sok/) ## Renklerin anlamı **Gram pozitif** Kalın peptidoglikan duvar: mor boyanır. **Gram negatif** Dış zarlı ince duvar: pembe boyanır. **Aside dirençli** Lipidden zengin duvar (mikobakteriler): Ziehl-Neelsen boyası. **Temas** Önlük ve eldiven; hastaya özel ekipman. C. difficile için su ve sabunla el yıkama. **Damlacık** Bir metreden yakın mesafede cerrahi maske; tek kişilik oda. **Havayolu** N95 solunum maskesi ve negatif basınçlı oda. [← Gruba dön: Gram-negatif koklar](https://durgical.com/tr/mikrobiyoloji/gruplar/gram-negatif-koklar/) Mikroorganizmalar hakkında eğitim amaçlı içeriktir; tedavi rehberi değildir ve bir sağlık profesyonelinin önerisinin yerini tutmaz. Doz bilgisi içermez. Kaynaklar: [Chapter 14: Meningococcal Disease](https://www.cdc.gov/pinkbook/hcp/table-of-contents/chapter-14-meningococcal-disease.html) (CDC, 2024); [Meningitis](https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/meningitis) (WHO, 2026); [About Meningococcal Disease](https://www.cdc.gov/meningococcal/about/index.html) (CDC, 2026); [Fichas y Protocolos](https://www.ins.gov.co/buscador-eventos/Paginas/Fichas-y-Protocolos.aspx) (Instituto Nacional de Salud (INS), Colombia, 2026). ## **Bir hata mı buldunuz?** Topluluk için sürekli geliştiriyoruz. Neyin yanlış olduğunu bize yazın, ekibimiz inceleyecek. Hata bildir Temsili modeldir, yalnızca eğitim amaçlıdır. --- Source: https://durgical.com/tr/mikrobiyoloji/neisseria-meningitidis/ License: CC BY 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/). Cite as: DurgiPedia (durgical.com), https://durgical.com/tr/mikrobiyoloji/neisseria-meningitidis/