[Durgical](https://durgical.com/tr/durgipedia/) › [DurgiPedia](https://durgical.com/tr/durgipedia/) › [Mikrobiyoloji](https://durgical.com/tr/mikrobiyoloji/) › [Ektoparazitler](https://durgical.com/tr/mikrobiyoloji/gruplar/ektoparazitler/) › Sarcoptes scabiei

# Sarcoptes scabiei

- Parazit

## Temas?

Önlük ve eldiven; hastaya özel ekipman. C. difficile için su ve sabunla el yıkama.

- Sınav önceliği: yüksek

Deriye tünel kazan ve geceleri artan yoğun kaşıntıya yol açan küçük bir akar. Deri deriye temasla yayılır ve tüm aileyi etkiler.

Güncellendi 1 Kas 2026

Diğer adları: uyuz akarı, uyuz böceği

## Hızlı bilgi

**Type**
Parazit · [Ektoparazitler](https://durgical.com/tr/mikrobiyoloji/gruplar/ektoparazitler/)

**Gram / shape**
Gözsüz

**Spread**
Uzun süreli deri deriye temas

**Causes**
Uyuz · İmmün yetmezliği olan

**Treatment**
Topikal skabisitler

Bu sayfada

- Temeller Temel noktalar
- Özet bilgi
- Morfoloji
- Bulaş
- Yaşam döngüsü
- Virülans faktörleri
- Yol açtığı hastalıklar
- Tanı
- Korunma
- Kolombiya'da
- Akılda tutmak için
- Kendinizi sınayın
- İlişkili
- İlişkili hastalıklar
- Renklerin anlamı

- Klinik Klinik tablo

- Tedavi Tedavi

## Temel noktalar

- Hane bireylerinin de etkilendiği gece kaşıntısı.
- Parmak aralarında ve el bileklerinde tüneller.
- Temas önlemleri; tüm temaslıları aynı anda tedavi edin.
- Kabuklu uyuz: son derece bulaşıcı.
- Komplikasyon: impetigo ve poststreptokokal glomerülonefrit.

## Özet bilgi

**Şekil**
Gözsüz, yuvarlak gövde; 4 çift kısa bacak

**Aile**
Sarcoptidae

**Tip**
Akar (eklembacaklı, örümceksi), zorunlu ektoparazit

**Boyut**
Dişi 0,3–0,45 mm; erkek bunun yaklaşık yarısı boyutunda

## Morfoloji

- Stratum korneumda serpijinöz bir tünelde yaşayan dişi.
- Tünel içinde, kazıntılarda görülebilen oval yumurtalar ve dışkı (skibala).
- 3 çift bacaklı larva; 4 çift bacaklı nimf ve erişkin.

## Bulaş

- Uzun süreli deri deriye temas: hane bireyleri, cinsel partnerler, bakım verenler.
- Daha seyrek olarak ortak yatak takımı ya da giysi kullanımı.
- Binlerce akarın bulunduğu kabuklu uyuzda giysiler, yataklar ve mobilyalar da bulaştırır.

**Rezervuar:** İnsan (hayvan varyeteleri yalnızca geçici infestasyon yapar)

### İzolasyon önlemleri

Sağlık ekibinin standart önlemlere ek olarak uyguladıkları.

**Temas**
Önlük ve eldiven; hastaya özel ekipman. C. difficile için su ve sabunla el yıkama.

## Yaşam döngüsü

- Döllenmiş dişi stratum korneumda serpijinöz bir tünel kazar ve günde 2–3 yumurta bırakır.
- Yumurtalar 3–4 günde açılır; altı bacaklı larva yüzeye çıkar.
- Larva kısa deri değiştirme cepleri kazar ve sekiz bacaklı nimfe dönüşür.
- Nimf deri değiştirerek erişkin olur; erkek ve dişiler deri üzerinde bir kez çiftleşir.
- Dişi kalıcı bir tünel kazar ve yaşamının geri kalanında, 1–2 ay boyunca yumurta bırakır.
- Bulaş, döllenmiş bir dişi deri deriye temasla başka bir kişiye geçtiğinde olur.

## Virülans faktörleri

- Kaşıntı, akarlara, yumurtalara ve dışkıya karşı bir aşırı duyarlılık reaksiyonudur.
- İlk infestasyonda belirtilerin ortaya çıkması haftalar, yeniden infestasyonda birkaç gün sürer.
- Kaşıma, S. aureus ve S. pyogenes kaynaklı impetigoya yol açar; poststreptokokal glomerülonefrit riski vardır.
- İmmün yetmezliği olan, yaşlı ya da kurumda kalan kişilerde binlerce akarla kabuklu uyuz gelişir.

## Yol açtığı hastalıklar

- Uyuz (skabiyez) [Uyuz (skabiyez) →](https://durgical.com/tr/hastaliklar/uyuz/)
- İmmün yetmezliği olan, yaşlı ya da kurumda kalan kişilerde kabuklu (Norveç) uyuzu

## Klinik tablo

- Birkaç hane bireyinde, geceleri artan yoğun kaşıntı.
- Parmak aralarında, el bileklerinde, koltuk altlarında, bel çevresinde, genital bölgede ve areolalarda tüneller ve papüller.
- Bebeklerde ayrıca avuç içleri, ayak tabanları ve saçlı deri.
- Kabuklu uyuz: az kaşıntılı kalın kabuklar.

## Tanı

- Lezyonların dağılımına, tünellere ve ailede kaşıntıya dayanan klinik tanı.
- Mineral yağla tünel kazıntısı: mikroskopta akarlar, yumurtalar ya da skibala.
- Akarın tünelin ucundan bir iğneyle çıkarılması.
- Dermoskopi: tünelin ucunda görülen akar.

## Tedavi

Topikal skabisitler (permetrin, benzil benzoat, kükürtlü merhem, malatiyon) ya da oral ivermektin; tüm temaslılar aynı anda tedavi edilir. Kabuklu uyuz keratolitiklerle kombine tedavi, impetigo ise antibiyotik gerektirir.

Yalnızca ilaç grubu verilir; dozları ve tedavi şemalarını güncel kılavuza göre hekim belirler.

Farmakolojide:

- [Permetrin](https://durgical.com/tr/farmakoloji/permetrin/)
- [İvermektin](https://durgical.com/tr/farmakoloji/ivermektin/)
- [Benzil benzoat](https://durgical.com/tr/farmakoloji/benzil-benzoat/)

## Korunma

- Hane bireylerini ve yakın temaslıları aynı anda tedavi etmek.
- Önceki günlerde kullanılan giysi ve yatak takımlarını sıcak yıkamak ya da birkaç gün kapalı bir torbada tutmak.
- Hastanelerde ve bakımevlerinde temas önlemleri.
- Prevalansın yüksek olduğu topluluklarda toplu ivermektin uygulaması.

## Kolombiya'da

Çocuklarda, kalabalık hanelerde, cezaevlerinde, bakımevlerinde ve bazı yerli topluluklarda sıktır; kurum içi salgınlar yaygındır.

## Akılda tutmak için

Gece kaşınıyorsa ve bütün ev kaşınıyorsa akardır: gündüz kazar, kaşıntı yastıkla gelir.

## Kendinizi sınayın

Cevabı düşünün, sonra görmek için soruya dokunun.

## Uyuzlu bir hasta hangi izolasyon önlemlerini gerektirir?

Standart önlemlere ek olarak temas önlemleri.

## Neden tüm hane bireyleri aynı anda tedavi edilir?

Akarların zaten tedavi edilmiş kişiye geri geçip yeniden infestasyonu sürdürmesini önlemek için.

## Hangi uyuz formu son derece bulaşıcıdır ve immün yetmezliği olan kişilerde görülür?

Binlerce akar barındıran kalın kabuklarla kabuklu (Norveç) uyuzu.

## Uyuzla hangi böbrek komplikasyonu ilişkilidir?

Streptococcus pyogenes impetigosu sonrası poststreptokokal glomerülonefrit.

## Uyuz laboratuvarda nasıl doğrulanır?

Mikroskopta akarları, yumurtaları ya da skibalayı gösteren bir tünel kazıntısıyla.

## İlişkili

- [Pediculus humanus ve Pthirus pubis](https://durgical.com/tr/mikrobiyoloji/pediculus-humanus-ve-pthirus-pubis/)
- [Tunga penetrans](https://durgical.com/tr/mikrobiyoloji/tunga-penetrans/)

## İlişkili hastalıklar

- [Uyuz (skabiyez)](https://durgical.com/tr/hastaliklar/uyuz/)

## Renklerin anlamı

**Gram pozitif**
Kalın peptidoglikan duvar: mor boyanır.

**Gram negatif**
Dış zarlı ince duvar: pembe boyanır.

**Aside dirençli**
Lipidden zengin duvar (mikobakteriler): Ziehl-Neelsen boyası.

**Temas**
Önlük ve eldiven; hastaya özel ekipman. C. difficile için su ve sabunla el yıkama.

**Damlacık**
Bir metreden yakın mesafede cerrahi maske; tek kişilik oda.

**Havayolu**
N95 solunum maskesi ve negatif basınçlı oda.

[← Gruba dön: Ektoparazitler](https://durgical.com/tr/mikrobiyoloji/gruplar/ektoparazitler/)

Mikroorganizmalar hakkında eğitim amaçlı içeriktir; tedavi rehberi değildir ve bir sağlık profesyonelinin önerisinin yerini tutmaz. Doz bilgisi içermez.

Kaynaklar: [CDC - DPDx - Scabies](https://www.cdc.gov/dpdx/scabies/index.html) (CDC, 2024); [Scabies](https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/scabies) (WHO, 2023); [About Scabies | Scabies | CDC](https://www.cdc.gov/scabies/about/index.html) (CDC, 2024).

## **Bir hata mı buldunuz?** Topluluk için sürekli geliştiriyoruz. Neyin yanlış olduğunu bize yazın, ekibimiz inceleyecek. Hata bildir

Temsili modeldir, yalnızca eğitim amaçlıdır.

---
Source: https://durgical.com/tr/mikrobiyoloji/sarcoptes-scabiei/
License: CC BY 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/). Cite as: DurgiPedia (durgical.com), https://durgical.com/tr/mikrobiyoloji/sarcoptes-scabiei/