[Durgical](https://durgical.com/tr/durgipedia/) › [DurgiPedia](https://durgical.com/tr/durgipedia/) › [Mikrobiyoloji](https://durgical.com/tr/mikrobiyoloji/) › [Dimorfik mantarlar](https://durgical.com/tr/mikrobiyoloji/gruplar/dimorfik-mantarlar/) › Sporothrix schenckii

# Sporothrix schenckii

- Mantar
- Sınav önceliği: orta

Bir diken ya da kıymıkla giren bitki ve toprak mantarı; lenf damarları boyunca kola tırmanan nodüller oluşturur.

Güncellendi 1 Kas 2026

Diğer adları: Sporothrix brasiliensis, gül bahçıvanı hastalığı, sporotrikoz

## Hızlı bilgi

**Type**
Mantar · [Dimorfik mantarlar](https://durgical.com/tr/mikrobiyoloji/gruplar/dimorfik-mantarlar/)

**Gram / shape**
Dokuda küçük

**Spread**
Dikenlerle · S · Nadiren solunum yoluyla

**Causes**
Sporotrikoz

**Treatment**
Deri formlarında olağan tedavi itrakonazoldür

Bu sayfada

- Temeller Temel noktalar
- Özet bilgi
- Morfoloji
- Bulaş
- Virülans faktörleri
- Yol açtığı hastalıklar
- Tanı
- Korunma
- Kolombiya'da
- Akılda tutmak için
- Kendinizi sınayın
- İlişkili
- İlişkili hastalıklar
- Renklerin anlamı

- Klinik Klinik tablo

- Tedavi Tedavi

## Temel noktalar

- Gül dikeni ya da kıymık ve kola tırmanan nodüller
- Yukarı doğru lenfanjitik yayılım (sporotrikoid patern)
- Dimorfik: dokuda uzamış maya
- Güney Amerika'da kediler S. brasiliensis'i yayar
- İtrakonazol; klasik alternatif olarak potasyum iyodür

## Özet bilgi

**Şekil**
Dokuda küçük, oval ya da puro biçiminde uzamış mayalar

**Aile**
Ophiostomataceae (Ophiostomatales)

**Tip**
Termal dimorfik mantar: çevrede küf, dokuda maya

**Boyama**
Biyopside PAS ve gümüş (GMS); dokuda az sayıda maya görülür

**Boyut**
Yaklaşık 2–6 µm'lik mayalar

## Morfoloji

- Çevrede: konidyoforların uçlarında çiçek gibi kümelenmiş konidyumlu küf
- Dokuda: uzamış, az sayıda maya
- Bazen asteroid cisimcikler: çevresi ışınsal eozinofilik materyalle sarılı bir maya

## Bulaş

- Dikenlerle (gül çalıları), kıymıklarla, samanla, yosunla ya da toprakla deriye inokülasyon
- S. brasiliensis: başlıca Brezilya'da hasta kedilerin tırmalaması, ısırması ya da salgıları
- Nadiren solunum yoluyla (akciğer formu)
- Kişiden kişiye bulaşmaz

**Rezervuar:** Toprak, bitkiler, yosun, ağaç ve saman; Kediler (S. brasiliensis)

### İzolasyon önlemleri

Sağlık ekibinin standart önlemlere ek olarak uyguladıkları.

- Standart

## Virülans faktörleri

- Dokuda mayaya dönüşüm
- Hayatta kalmaya yardım eden melanin ve adezinler
- Termotolerans: 37 °C'ye dayanabilen suşlar yayılabilir

## Yol açtığı hastalıklar

- Sporotrikoz: lenfokutanöz form (en sık), sabit kutanöz form ve bağışıklığı baskılanmış ya da alkol kullanım bozukluğu olan kişilerde akciğer veya yaygın hastalık [Sporotrikoz ve diğer subkutan mikozlar →](https://durgical.com/tr/hastaliklar/sporotrikoz-ve-diger-subkutan-mikozlar/)

## Klinik tablo

- Yara yerinde ülserleşen ağrısız bir papül
- Kolun ya da bacağın lenfatik yolu boyunca sıra hâlinde yukarı tırmanan yeni nodüller
- Sabit kutanöz form: yüzde ya da kolda nodül zinciri olmayan bir plak
- Yaygın: HIV'de eklemler, kemik ve meninksler

## Tanı

- İrin ya da biyopsi kültürü: referans yöntem
- PAS ya da gümüşle biyopsi; mayalar azdır
- Tür için PCR
- Serolojinin performansı değişkendir

## Tedavi

Deri formlarında olağan tedavi itrakonazoldür; alternatifler doymuş potasyum iyodür çözeltisi ve terbinafindir. Akciğer ya da yaygın formlar başlangıçta amfoterisin B gerektirir. Tedavi aylarca sürer.

Yalnızca ilaç grubu verilir; dozları ve tedavi şemalarını güncel kılavuza göre hekim belirler.

Farmakolojide:

- [İtrakonazol](https://durgical.com/tr/farmakoloji/itrakonazol/)
- [Potasyum iyodür](https://durgical.com/tr/farmakoloji/potasyum-iyodur/)
- [Terbinafin](https://durgical.com/tr/farmakoloji/terbinafin/)
- [Amfoterisin B](https://durgical.com/tr/farmakoloji/amfoterisin-b/)

## Korunma

- Bitki, yosun, saman ya da toprakla çalışırken eldiven ve koruyucu giysi
- Lezyonlu kedilere dikkatli yaklaşım ve veteriner bakımı
- Diken yaralarının yıkanması ve izlenmesi

## Kolombiya'da

Kolombiya'da kırsal bölgelerde bitki ve toprakla çalışan kişilerde görülür; Güney Amerika'da yayılmakta olan kedi kaynaklı bulaş (S. brasiliensis) izlenmesi gereken bir risktir.

## Akılda tutmak için

Merdiven tırmanan mantar: eldeki dikenden girer ve nodül nodül, basamak basamak lenfatik zincir boyunca yukarı tırmanır.

## Kendinizi sınayın

Cevabı düşünün, sonra görmek için soruya dokunun.

## Lenfokutanöz sporotrikoza özgü lezyon paterni hangisidir?

Yara yerinde bir lezyon ve ardından lenf damarları boyunca yukarı doğru sıralanan nodüller.

## Güney Amerika'da Sporothrix brasiliensis'i insanlara hangi hayvan bulaştırır?

Kedi; tırmalama, ısırma ya da lezyon salgıları yoluyla.

## Kutanöz sporotrikozda olağan antifungal hangisidir?

İtrakonazol; potasyum iyodür ve terbinafin alternatiflerdir.

## İlişkili

- [Kromoblastomikoz etkenleri (Fonsecaea ve diğer pigmentli mantarlar)](https://durgical.com/tr/mikrobiyoloji/kromoblastomikoz-etkenleri/)
- [Dermatofitler (Trichophyton, Microsporum, Epidermophyton)](https://durgical.com/tr/mikrobiyoloji/dermatofitler/)

## İlişkili hastalıklar

- [Sporotrikoz ve diğer subkutan mikozlar](https://durgical.com/tr/hastaliklar/sporotrikoz-ve-diger-subkutan-mikozlar/)

## Renklerin anlamı

**Gram pozitif**
Kalın peptidoglikan duvar: mor boyanır.

**Gram negatif**
Dış zarlı ince duvar: pembe boyanır.

**Aside dirençli**
Lipidden zengin duvar (mikobakteriler): Ziehl-Neelsen boyası.

[← Gruba dön: Dimorfik mantarlar](https://durgical.com/tr/mikrobiyoloji/gruplar/dimorfik-mantarlar/)

Mikroorganizmalar hakkında eğitim amaçlı içeriktir; tedavi rehberi değildir ve bir sağlık profesyonelinin önerisinin yerini tutmaz. Doz bilgisi içermez.

Kaynaklar: [Sporotrichosis Basics](https://www.cdc.gov/sporotrichosis/about/index.html) (CDC, 2024); [Clinical Overview of Sporotrichosis](https://www.cdc.gov/sporotrichosis/hcp/clinical-overview/index.html) (CDC, 2024).

## **Bir hata mı buldunuz?** Topluluk için sürekli geliştiriyoruz. Neyin yanlış olduğunu bize yazın, ekibimiz inceleyecek. Hata bildir

Temsili modeldir, yalnızca eğitim amaçlıdır.

---
Source: https://durgical.com/tr/mikrobiyoloji/sporothrix-schenckii/
License: CC BY 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/). Cite as: DurgiPedia (durgical.com), https://durgical.com/tr/mikrobiyoloji/sporothrix-schenckii/