[Durgical](https://durgical.com/tr/durgipedia/) › [DurgiPedia](https://durgical.com/tr/durgipedia/) › [Mikrobiyoloji](https://durgical.com/tr/mikrobiyoloji/) › [Streptokoklar ve enterokoklar](https://durgical.com/tr/mikrobiyoloji/gruplar/streptokoklar-ve-enterokoklar/) › Streptococcus pyogenes

# Streptococcus pyogenes

- Bakteri

## Gram pozitif?

Kalın peptidoglikan duvar: mor boyanır.

## Damlacık?

Bir metreden yakın mesafede cerrahi maske; tek kişilik oda.

## Temas?

Önlük ve eldiven; hastaya özel ekipman. C. difficile için su ve sabunla el yıkama.

- Sınav önceliği: yüksek

Streptokokal farenjit, impetigo ve nekrotizan fasiite yol açan ve ardında romatizmal ateş ya da böbrek hasarı bırakabilen bir boğaz ve deri bakterisi.

Güncellendi 1 Kas 2026

Diğer adları: A grubu streptokok, GAS

## Hızlı bilgi

**Type**
Bakteri · [Streptokoklar ve enterokoklar](https://durgical.com/tr/mikrobiyoloji/gruplar/streptokoklar-ve-enterokoklar/)

**Gram / shape**
Gram pozitif · Zincirler hâlinde koklar

**Spread**
Konuşma · Deri yaralarıyla ya da sıvılarıyla temas

**Causes**
Streptokokal farenjit · İmpetigo · Nekrotizan fasiit

**Treatment**
Penisilinler

Bu sayfada

- Temeller Temel noktalar
- Özet bilgi
- Morfoloji
- Bulaş
- Virülans faktörleri
- Yol açtığı hastalıklar
- Tanı
- Korunma
- Kolombiya'da
- Akılda tutmak için
- Kendinizi sınayın
- İlişkili
- İlişkili hastalıklar
- Renklerin anlamı

- Klinik Klinik tablo

- Tedavi Tedavi

## Temel noktalar

- Beta-hemolitik, basitrasine duyarlı, PYR-pozitif.
- Romatizmal ateş yalnızca farenjitten sonra; glomerülonefrit boğaz ya da deri enfeksiyonundan sonra.
- M proteini = miyokardla moleküler benzerlik.
- Yüksek ASO yakın zamanda geçirilmiş enfeksiyonu gösterir.
- Her zaman penisiline duyarlı; toksin aracılı enfeksiyonda klindamisin eklenir.

## Özet bilgi

**Gram**
Gram pozitif

**Şekil**
Zincirler hâlinde koklar

**Oksijen**
Fakültatif anaerob

**Aile**
Streptococcaceae

**Boyama**
Gram-pozitif; katalaz-negatif; beta-hemolitik

## Morfoloji

- Zincirler hâlinde Gram-pozitif koklar
- Kanlı agarda tam beta-hemoliz
- Basitrasine duyarlı ve PYR-pozitif

## Bulaş

- Konuşma, öksürme ya da hapşırmayla solunum damlacıkları
- Deri yaralarıyla ya da sıvılarıyla temas
- Yıkanmamış ortak mutfak eşyaları; nadiren besinler

### İzolasyon önlemleri

Sağlık ekibinin standart önlemlere ek olarak uyguladıkları.

**Damlacık**
Bir metreden yakın mesafede cerrahi maske; tek kişilik oda.

**Temas**
Önlük ve eldiven; hastaya özel ekipman. C. difficile için su ve sabunla el yıkama.

## Virülans faktörleri

- M proteini: antifagositik; kalp proteinlerine benzerliği romatizmal ateşi açıklar
- Streptolizin O: immünojenik hemolizin (ASO antikorları)
- Pirojenik ekzotoksinler (süperantijenler): kızıl ve streptokokal toksik şok
- Streptokinaz, hiyalüronidaz ve DNaz: doku içinde yayılım
- Hiyalüronik asit kapsülü

## Yol açtığı hastalıklar

- Streptokokal farenjit [Streptokokal farenjit →](https://durgical.com/tr/hastaliklar/streptokokal-farenjit/)
- Romatizmal ateş ve romatizmal kalp hastalığı (yalnızca farenjitten sonra) [Romatizmal kalp hastalığı →](https://durgical.com/tr/hastaliklar/romatizmal-kalp-hastal-g/)
- İmpetigo [İmpetigo →](https://durgical.com/tr/hastaliklar/impetigo/)
- Nekrotizan fasiit [Nekrotizan yumuşak doku enfeksiyonu (nekrotizan fasiit, gazlı gangren) →](https://durgical.com/tr/hastaliklar/nekrotizan-yumusak-doku-enfeksiyonu/)
- Poststreptokokal glomerülonefrit (boğaz ya da deri enfeksiyonundan sonra) [Poststreptokokal glomerülonefrit →](https://durgical.com/tr/hastaliklar/poststreptokokal-glomerulonefrit/)
- Selülit ve erizipel [Bacak selüliti →](https://durgical.com/tr/hastaliklar/bacak-seluliti/)
- Streptokokal toksik şok sendromu [Toksik şok sendromu →](https://durgical.com/tr/hastaliklar/toksik-sok-sendromu/)

## Klinik tablo

- Öksürük olmadan ateş, boğaz ağrısı, tonsiller eksüda ve boyun lenf düğümleri
- Kızıl: zımpara kâğıdı gibi döküntü ve çilek dil
- Deride görülenle orantısız ağrı (nekrotizan fasiit)

## Tanı

- Hızlı antijen testi ya da boğaz kültürü
- Beta-hemoliz, basitrasin duyarlılığı, PYR-pozitif
- Sekeller için antistreptolizin O (ASO) ve anti-DNaz B
- Romatizmal ateş Jones kriterleriyle tanınır

## Tedavi

Penisilinler (penisilin, amoksisilin) etkili olmayı sürdürür: penisilin direnci belgelenmemiştir. Makrolid direnci artmaktadır. Nekrotizan fasiitte: acil cerrahi artı toksin üretimini durdurmak için bir beta-laktam ve klindamisin. İkincil penisilin profilaksisi romatizmal ateşin tekrarını önler.

Yalnızca ilaç grubu verilir; dozları ve tedavi şemalarını güncel kılavuza göre hekim belirler.

Farmakolojide:

- [Benzilpenisilin (penisilin G)](https://durgical.com/tr/farmakoloji/benzilpenisilin/)
- [Amoksisilin](https://durgical.com/tr/farmakoloji/amoksisilin/)
- [Klindamisin](https://durgical.com/tr/farmakoloji/klindamisin/)

## Korunma

- Romatizmal ateşi önlemek için streptokokal farenjitin zamanında tedavisi
- El ve öksürük hijyeni
- Romatizmal ateşten sonra ikincil penisilin profilaksisi
- Antibiyotiğin ilk saatleri boyunca damlacık önlemleri (yaygın yaralarda temas önlemleri de)

## Kolombiya'da

Romatizmal kalp hastalığı Kolombiya'da ve Latin Amerika'da, özellikle sağlık hizmetine erişimin sınırlı olduğu yerlerde hâlâ görülmektedir; genç erişkinlerde mitral kapak hastalığının önemli bir nedenidir.

## Akılda tutmak için

A grubu bugün boğazda Alarm verir; faturayı haftalar sonra kalp ve böbrekler öder.

## Kendinizi sınayın

Cevabı düşünün, sonra görmek için soruya dokunun.

## A grubu streptokokun hangi sekeli impetigodan değil, yalnızca farenjitten sonra gelişir?

Romatizmal ateş; poststreptokokal glomerülonefrit ikisinden sonra da gelişebilir.

## Hangi virülans faktörü romatizmal ateşi açıklar?

Kalp proteinlerine benzerliği otoimmün bir yanıtı tetikleyen M proteini (moleküler benzerlik).

## A grubu nekrotizan fasiitte neden klindamisin eklenir?

Protein sentezini inhibe ederek toksin üretimini azaltır ve bakteriler çok sayıda olduğunda bile etkilidir.

## A grubunu B grubundan hangi laboratuvar testi ayırt eder?

Basitrasin: A grubu duyarlı, B grubu dirençlidir (B grubu ayrıca CAMP-pozitiftir).

## İlişkili

- [Staphylococcus aureus](https://durgical.com/tr/mikrobiyoloji/staphylococcus-aureus/)
- [Streptococcus agalactiae](https://durgical.com/tr/mikrobiyoloji/streptococcus-agalactiae/)

## İlişkili hastalıklar

- [Streptokokal farenjit](https://durgical.com/tr/hastaliklar/streptokokal-farenjit/)
- [Romatizmal kalp hastalığı](https://durgical.com/tr/hastaliklar/romatizmal-kalp-hastal-g/)
- [İmpetigo](https://durgical.com/tr/hastaliklar/impetigo/)
- [Nekrotizan yumuşak doku enfeksiyonu (nekrotizan fasiit, gazlı gangren)](https://durgical.com/tr/hastaliklar/nekrotizan-yumusak-doku-enfeksiyonu/)
- [Poststreptokokal glomerülonefrit](https://durgical.com/tr/hastaliklar/poststreptokokal-glomerulonefrit/)
- [Bacak selüliti](https://durgical.com/tr/hastaliklar/bacak-seluliti/)
- [Toksik şok sendromu](https://durgical.com/tr/hastaliklar/toksik-sok-sendromu/)

## Renklerin anlamı

**Gram pozitif**
Kalın peptidoglikan duvar: mor boyanır.

**Gram negatif**
Dış zarlı ince duvar: pembe boyanır.

**Aside dirençli**
Lipidden zengin duvar (mikobakteriler): Ziehl-Neelsen boyası.

**Temas**
Önlük ve eldiven; hastaya özel ekipman. C. difficile için su ve sabunla el yıkama.

**Damlacık**
Bir metreden yakın mesafede cerrahi maske; tek kişilik oda.

**Havayolu**
N95 solunum maskesi ve negatif basınçlı oda.

[← Gruba dön: Streptokoklar ve enterokoklar](https://durgical.com/tr/mikrobiyoloji/gruplar/streptokoklar-ve-enterokoklar/)

Mikroorganizmalar hakkında eğitim amaçlı içeriktir; tedavi rehberi değildir ve bir sağlık profesyonelinin önerisinin yerini tutmaz. Doz bilgisi içermez.

Kaynaklar: [About Group A Strep Infection](https://www.cdc.gov/group-a-strep/about/index.html) (CDC, 2024); [Clinical Guidance for Acute Rheumatic Fever](https://www.cdc.gov/group-a-strep/hcp/clinical-guidance/acute-rheumatic-fever.html) (CDC, 2025); [Toxic shock syndrome: MedlinePlus Medical Encyclopedia](https://medlineplus.gov/ency/article/000653.htm) (MedlinePlus (NLM), 2024).

## **Bir hata mı buldunuz?** Topluluk için sürekli geliştiriyoruz. Neyin yanlış olduğunu bize yazın, ekibimiz inceleyecek. Hata bildir

Temsili modeldir, yalnızca eğitim amaçlıdır.

---
Source: https://durgical.com/tr/mikrobiyoloji/streptococcus-pyogenes/
License: CC BY 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/). Cite as: DurgiPedia (durgical.com), https://durgical.com/tr/mikrobiyoloji/streptococcus-pyogenes/