[Durgical](https://durgical.com/tr/durgipedia/) › [DurgiPedia](https://durgical.com/tr/durgipedia/) › [Mikrobiyoloji](https://durgical.com/tr/mikrobiyoloji/) › [Apikompleksler](https://durgical.com/tr/mikrobiyoloji/gruplar/apikompleksler/) › Toxoplasma gondii

# Toxoplasma gondii

- Parazit
- Sınav önceliği: yüksek

Az pişmiş etten, sudan ya da kedi dışkısı bulaşmış topraktan alınan bir parazit. Genellikle sessizdir; fetüse, göze ve AIDS'li kişilerde beyne zarar verebilir.

Güncellendi 1 Kas 2026

Diğer adları: toxo

## Hızlı bilgi

**Type**
Parazit · [Apikompleksler](https://durgical.com/tr/mikrobiyoloji/gruplar/apikompleksler/)

**Gram / shape**
Hilal biçimli takizoit

**Spread**
Arıtılmamış suda

**Causes**
Edinsel toksoplazmoz · Konjenital toksoplazmoz

**Treatment**
Kombine antifolatlar

Bu sayfada

- Temeller Temel noktalar
- Özet bilgi
- Morfoloji
- Bulaş
- Yaşam döngüsü
- Virülans faktörleri
- Yol açtığı hastalıklar
- Tanı
- Korunma
- Kolombiya'da
- Akılda tutmak için
- Kendinizi sınayın
- İlişkili
- İlişkili hastalıklar
- Renklerin anlamı

- Klinik Klinik tablo

- Tedavi Tedavi

## Temel noktalar

- Kesin konak: kedi; insanlar ara konaktır.
- Klasik konjenital triad: koryoretinit, hidrosefali ve yaygın kafa içi kalsifikasyonlar.
- CD4'ü düşük HIV: halka biçiminde kontrast tutan çok sayıda lezyon; ayırıcı tanı SSS lenfoması; trimetoprim-sülfametoksazol ile profilaksi.
- Tedavi: lökovorin ile birlikte pirimetamin artı sülfadiazin; gebeliğin erken döneminde spiramisin.
- Retinokoroidit: posterior üveitin en sık enfeksiyöz nedeni.

## Özet bilgi

**Şekil**
Hilal biçimli takizoit; bradizoit içeren doku kisti; kedi dışkısında ookist

**Aile**
Sarcocystidae

**Tip**
Zorunlu hücre içi apikompleks protozoon (koksidiyum)

**Boyama**
Dokuda Giemsa ya da hematoksilen-eozin; olağan tanı yöntemi serolojidir

**Boyut**
Takizoit yaklaşık 4 ila 8 µm

## Morfoloji

- Takizoit: çekirdekli her hücreyi enfekte eden, hızla bölünen hilal biçimli form.
- Bradizoit: beyin, retina, kalp ve kastaki doku kistlerinin içindeki, ömür boyu kalan yavaş form.
- Ookist: yalnızca kedigiller tarafından dışkıyla atılır; çevrede 1 ila 5 günde sporlanır.

## Bulaş

- Doku kisti içeren çiğ ya da az pişmiş et yemek (domuz, kuzu, sığır, av eti).
- Arıtılmamış suda, iyi yıkanmamış sebze-meyvede, kedi dışkısı bulaşmış toprakta ya da kumda bulunan ookistleri yutmak.
- Anne gebelik sırasında ilk kez enfekte olduğunda transplasental yol.
- Daha seyrek olarak organ nakli ve transfüzyon.

**Rezervuar:** Kedigiller (kesin konak, özellikle kedi); Kuşlar, kemirgenler ve besin hayvanları (ara konaklar)

### İzolasyon önlemleri

Sağlık ekibinin standart önlemlere ek olarak uyguladıkları.

- Standart

## Yaşam döngüsü

- Kedi, enfeksiyondan sonra 1 ila 3 hafta boyunca dışkısıyla sporlanmamış ookistler atar.
- Ookistler çevrede birkaç gün içinde sporlanır ve enfektif hâle gelir.
- Ara konaklar (kemirgenler, kuşlar, çiftlik hayvanları, insanlar) ookistleri ya da doku kistlerini yutar.
- Bağırsakta serbestleşen parazitler takizoite dönüşür ve kanla yayılır.
- Takizoitler bradizoite dönüşür ve kas, beyin ve gözde doku kistleri oluşturur.
- Kedi, kist taşıyan avı yiyerek enfekte olur; bağırsağındaki eşeyli evre ookistleri üretir.

## Virülans faktörleri

- Apikal kompleks aracılığıyla çekirdekli her hücrenin aktif invazyonu.
- Lizozomlarla füzyondan kaçan bir parazitofor vakuol.
- Takizoitten bradizoite geçiş: hücresel (CD4) bağışıklık düştüğünde yeniden aktifleşen latent kistler.
- Göz için daha agresif olduğu bildirilen atipik Güney Amerika suşları.

## Yol açtığı hastalıklar

- Edinsel toksoplazmoz: neredeyse her zaman sessiz ya da servikal lenfadenopati ve mononükleoz benzeri bir tablo. [Toksoplazmoz →](https://durgical.com/tr/hastaliklar/toksoplazmoz/)
- Konjenital toksoplazmoz: koryoretinit, hidrosefali ve kafa içi kalsifikasyonlar; birçok bebek doğumda sağlıklı görünür. [Toksoplazmoz →](https://durgical.com/tr/hastaliklar/toksoplazmoz/)
- Oküler toksoplazmoz: nekrotizan retinokoroidit, posterior üveitin en sık enfeksiyöz nedeni. [Üveit →](https://durgical.com/tr/hastaliklar/uveit/)
- İleri HIV'de toksoplazmik ensefalit: halka biçiminde kontrast tutan çok sayıda beyin lezyonu. [HIV enfeksiyonu ve AIDS →](https://durgical.com/tr/hastaliklar/hiv-enfeksiyonu-ve-aids/)

## Klinik tablo

- İmmünokompetan: ağrısız servikal lenf düğümü, hafif ateş, yorgunluk; kendiliğinden geçer.
- Konjenital: geçiş riski gebelik haftasıyla artar, ancak enfeksiyon erken olduğunda fetal hasar daha ağırdır.
- Oküler: bulanık görme ve uçuşan cisimler; pigmentli bir skarın yanında aktif beyaz lezyon ve vitrit («siste far»).
- CD4'ü çok düşük HIV: baş ağrısı, ateş, fokal defisitler, nöbetler ve konfüzyon.

## Tanı

- Seroloji: IgG geçmişte herhangi bir zamanda enfeksiyonu gösterir; negatif IgM yakın tarihli enfeksiyonu büyük ölçüde dışlar; IgM aylarca pozitif kalabilir.
- Gebelikte IgG aviditesi ve doğrulayıcı paneller enfeksiyonun zamanlamasına yardımcı olur.
- Fetüsün enfekte olup olmadığını anlamak için amniyon sıvısında PCR.
- Yenidoğan: IgG, IgM ve IgA; göz muayenesi, kraniyal ultrason ya da BT.
- HIV'de ensefalit: bazal gangliyonlarda halka lezyonlar gösteren MR ya da BT; BOS'ta PCR; ampirik tedaviye yanıt. Temel ayırıcı tanı primer SSS lenfomasıdır.

## Tedavi

Kombine antifolatlar: kemik iliğini korumak için her zaman folinik asit (lökovorin) ile birlikte pirimetamin artı sülfadiazin; sülfonamid alerjisinde klindamisin ya da diğer alternatifler. Gebeliğin erken döneminde fetal enfeksiyon yoksa spiramisin kullanılır. Trimetoprim-sülfametoksazol, HIV'li ve CD4'ü düşük kişilerde primer profilaksi sağlar. Asemptomatik immünokompetan kişiler genellikle tedavi gerektirmez.

Yalnızca ilaç grubu verilir; dozları ve tedavi şemalarını güncel kılavuza göre hekim belirler.

Farmakolojide:

- [Pirimetamin](https://durgical.com/tr/farmakoloji/pirimetamin/)
- [Sülfadiazin](https://durgical.com/tr/farmakoloji/sulfadiazin/)
- [Kalsiyum folinat](https://durgical.com/tr/farmakoloji/kalsiyum-folinat/)
- [Klindamisin](https://durgical.com/tr/farmakoloji/klindamisin/)

## Korunma

- Eti iyi pişirmek, sebze ve meyveyi yıkamak, kaynatılmış ya da arıtılmış su içmek.
- Çiğ et, toprak ya da kumla temastan sonra el yıkama.
- Gebeler ve immünosüprese kişiler kedi kumunu değiştirmekten kaçınır; değiştirmek zorundalarsa eldiven kullanır ve kumu her gün değiştirirler.
- Doğum öncesi bakımda gebelerin serolojik taraması.
- HIV'li, CD4'ü çok düşük ve IgG'si pozitif kişilerde trimetoprim-sülfametoksazol profilaksisi.

**Aşı:** İnsanlar için aşı yoktur.

## Kolombiya'da

Enfeksiyon Kolombiya'da çok yaygındır: Quindío'daki çalışmalarda yetişkinlerin çoğu IgG pozitiftir ve oküler toksoplazmoz yılda 100.000 kişide yaklaşık 3 olgu sıklığında görülür. Arıtılmamış içme suyu ülkede önemli bir kaynak gibi görünmektedir. Oküler toksoplazmoz önemli bir görme kaybı nedenidir ve gebelikte tarama doğum öncesi bakımın bir parçasıdır.

## Akılda tutmak için

Giriş kapıları «kedi, et, su»; bebekte bıraktığı iz «göz, su ve kireç»: koryoretinit, hidrosefali ve kalsifikasyonlar.

## Kendinizi sınayın

Cevabı düşünün, sonra görmek için soruya dokunun.

## Konjenital toksoplazmozun klasik triadı nedir?

Koryoretinit, hidrosefali ve yaygın kafa içi kalsifikasyonlar.

## Kemik iliği toksisitesini önlemek için pirimetamine hangi ilaç eklenir?

Parazit üzerindeki etkiyi engellemeden kemik iliğini koruyan folinik asit (lökovorin).

## Fetal Toxoplasma enfeksiyonunu hangi test doğrular?

Amniyosentezle alınan amniyon sıvısında PCR.

## AIDS'li bir hastada halka biçiminde kontrast tutan lezyonların başlıca ayırıcı tanısı nedir?

Primer santral sinir sistemi lenfoması; toksoplazmoz genellikle bazal gangliyonlarda çok sayıda lezyon yapar.

## Gebe bir kadında IgG pozitif, IgM negatif olması ne anlama gelir?

Gebelikten önce geçirilmiş enfeksiyon; immünokompetan bir annede fetüse geçiş riski genellikle yoktur.

## İlişkili

- [Cryptosporidium spp.](https://durgical.com/tr/mikrobiyoloji/cryptosporidium-spp/)
- [Plasmodium falciparum](https://durgical.com/tr/mikrobiyoloji/plasmodium-falciparum/)

## İlişkili hastalıklar

- [Toksoplazmoz](https://durgical.com/tr/hastaliklar/toksoplazmoz/)
- [Üveit](https://durgical.com/tr/hastaliklar/uveit/)
- [HIV enfeksiyonu ve AIDS](https://durgical.com/tr/hastaliklar/hiv-enfeksiyonu-ve-aids/)

## Renklerin anlamı

**Gram pozitif**
Kalın peptidoglikan duvar: mor boyanır.

**Gram negatif**
Dış zarlı ince duvar: pembe boyanır.

**Aside dirençli**
Lipidden zengin duvar (mikobakteriler): Ziehl-Neelsen boyası.

[← Gruba dön: Apikompleksler](https://durgical.com/tr/mikrobiyoloji/gruplar/apikompleksler/)

Mikroorganizmalar hakkında eğitim amaçlı içeriktir; tedavi rehberi değildir ve bir sağlık profesyonelinin önerisinin yerini tutmaz. Doz bilgisi içermez.

Kaynaklar: [CDC - DPDx - Toxoplasmosis](https://www.cdc.gov/dpdx/toxoplasmosis/index.html) (CDC, 2024); [Clinical Care of Toxoplasmosis | Toxoplasmosis | CDC](https://www.cdc.gov/toxoplasmosis/hcp/clinical-care/index.html) (CDC, 2024); [Toxoplasmosis: MedlinePlus Medical Encyclopedia](https://medlineplus.gov/ency/article/000637.htm) (MedlinePlus (NLM), 2024); [High frequency of ocular toxoplasmosis in Quindío, Colombia and risk factors related to the infection](https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC8056222/) (Heliyon (PMC, NCBI), 2021).

## **Bir hata mı buldunuz?** Topluluk için sürekli geliştiriyoruz. Neyin yanlış olduğunu bize yazın, ekibimiz inceleyecek. Hata bildir

Temsili modeldir, yalnızca eğitim amaçlıdır.

---
Source: https://durgical.com/tr/mikrobiyoloji/toxoplasma-gondii/
License: CC BY 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/). Cite as: DurgiPedia (durgical.com), https://durgical.com/tr/mikrobiyoloji/toxoplasma-gondii/