[Durgical](https://durgical.com/tr/durgipedia/) › [DurgiPedia](https://durgical.com/tr/durgipedia/) › [Semiyoloji](https://durgical.com/tr/semiyoloji/) › [Karın](https://durgical.com/tr/semiyoloji/areas/abdomen/) › Üst ve alt gastrointestinal kanama # Üst ve alt gastrointestinal kanama - Sendrom Sindirim kanalında kanama: kan kusma, siyah dışkı veya makattan kırmızı kan. İlk adım hastanın stabil olup olmadığına bakmaktır. Güncellendi 1 Kas 2026 **3B olarak görün:** [Özofagus (karın bölümü; pars abdominalis)](https://durgical.com/tr/anatomi/ozofagus/) · [Mide (gaster)](https://durgical.com/tr/anatomi/mide/) · [Duodenum (onikiparmak bağırsağı)](https://durgical.com/tr/anatomi/duodenum/) · [Gastroduodenal arter (a. gastroduodenalis)](https://durgical.com/tr/anatomi/gastroduodenal-arter/) · [Gastrik arterler (aa. gastricae)](https://durgical.com/tr/anatomi/gastrik-arterler/) · [Sigmoid kolon (colon sigmoideum)](https://durgical.com/tr/anatomi/sigmoid-kolon/) · [Rektum](https://durgical.com/tr/anatomi/rektum/) ## Temel noktalar - Hematemez (kırmızı veya 'kahve telvesi' görünümünde kan kusma) ve melena (siyah, yapışkan, kötü kokulu dışkı) üst kaynağa işaret eder. - Hematokezya (makattan kırmızı veya bordo renkli kan) alt kaynağa işaret eder; masif bir üst kanama da hemodinamik instabiliteyle birlikte buna yol açabilir. - Taşikardi, ortostatik hipotansiyon, solukluk, soğuk cilt ve oligüri büyük kaybı gösterir; hemoglobin başlangıçta normal olabilir. - Üst kanamanın en sık nedeni peptik ülserdir; yaşlı erişkinlerde alt kanamanın en sık nedeni divertikülozdur. - Kronik karaciğer hastalığı stigmataları özofagus varislerine işaret eder. - Oral demir ve bizmut subsalisilat dışkıyı kan olmadan koyulaştırır; pancar ise kırmızılaştırır. ## Nedir Gastrointestinal kanama, sindirim kanalının herhangi bir yerinden kan kaybıdır. Kaynak Treitz ligamentinin üzerindeyse (özofagus, mide, duodenum) üst, altındaysa alt olarak adlandırılır. Yatak başında öncelik hemodinamik etkiyi değerlendirmektir; kanın görünümü kaynağa işaret eder. ## Temel bulgular - Önce vital bulgular ve ortostatik ölçümler: kalp hızı, kan basıncı, kapiller dolum, bilinç durumu ve idrar çıkışı. - Soluk mukozalar ve soğuk, nemli cilt. - Rektal muayene: dışkı rengi (melena, kırmızı kan), kitleler ve hemoroitler. - Karaciğer hastalığı stigmataları ve splenomegali: varis kaynaklı kanamayı düşündürür. - Epigastrik ağrı, NSAİİ veya antikoagülan kullanımı; kanamadan önce tekrarlayan kusma Mallory-Weiss'ı düşündürür. - Yaşlı bir erişkinde kilo kaybı ve dışkılama alışkanlığında değişiklik kolorektal kanseri düşündürür. ## Fizyopatoloji - Mide ve barsaktan geçen kan kısmen sindirilir: hemoglobin oksitlenir ve siyaha döner; melena ve kahve telvesi görünümü buradan gelir. - Kanama ne kadar distal ve hızlıysa, makattan çıkan kan o kadar kırmızıdır. - Hacim kaybı kompansasyonu başlatır: taşikardi ve periferik vazokonstriksiyon; kompansasyon tükendiğinde kan basıncı düşer. - Başlangıçta tam kan kaybedildiği için hemoglobinin düşmesi saatler alır; damar dışı sıvı damarlara girdiğinde (hemodilüsyon) düşer. - Üst kanamada sindirilen kan, kan üresini yükseltir. ## Sık nedenler - Üst: mide veya duodenum peptik ülseri, özofagus ve mide varisleri, Mallory-Weiss yırtığı, özofajit, eroziv gastrit ve tümörler. - Alt: divertikülozis, anjiyodisplazi, kolorektal kanser ve polipler, iskemik kolit, inflamatuvar barsak hastalığı ve hemoroitler. - Risk faktörleri: NSAİİ'ler, antikoagülanlar, antiplatelet ilaçlar, alkol ve siroz. ## Doğrulayan tetkikler - Seri tam kan sayımları, pıhtılaşma testleri, üre ve kreatinin ile kan grubu tayini. - Üst kanamada üst endoskopi; alt kanamada kolonoskopi. - Kanama aktifse ve endoskopi kaynağı bulamıyorsa BT anjiyografi. ## Kendinizi sınayın Cevabı düşünün, sonra görmek için soruya dokunun. ## Üst gastrointestinal kanamayı alttan hangi anatomik nokta ayırır? Duodenojejunal bileşkedeki Treitz ligamenti (ligamentum suspensorium duodeni). ## Melena neden siyahtır? Kan barsaktan geçerken kısmen sindirilir ve hemoglobin oksitlenir; bu nedenle genellikle üst kaynağı gösterir, ancak ince barsaktan veya sağ kolondan da gelebilir. ## Normal bir hemoglobin neden yakın zamanda geçirilmiş ağır bir kanamayı dışlamaz? Başlangıçta tam kan kaybedilir ve konsantrasyon değişmez; hemoglobin saatler sonra, damar dışı sıvı kanı seyrelttiğinde düşer. ## Hangi maddeler dışkıyı koyulaştırıp melenayı taklit edebilir? Oral demir ve bizmut subsalisilat; gerçek melena yapışkan, parlak ve kötü kokuludur. ## 3B olarak görün Durgical'ın 3B anatomisinde bulunduğu yapılar. - [Özofagus (karın bölümü; pars abdominalis)](https://durgical.com/tr/anatomi/ozofagus/) - [Mide (gaster)](https://durgical.com/tr/anatomi/mide/) - [Duodenum (onikiparmak bağırsağı)](https://durgical.com/tr/anatomi/duodenum/) - [Gastroduodenal arter (a. gastroduodenalis)](https://durgical.com/tr/anatomi/gastroduodenal-arter/) - [Gastrik arterler (aa. gastricae)](https://durgical.com/tr/anatomi/gastrik-arterler/) - [Sigmoid kolon (colon sigmoideum)](https://durgical.com/tr/anatomi/sigmoid-kolon/) - [Rektum](https://durgical.com/tr/anatomi/rektum/) ## İlişkili konular - [Dijital rektal muayene](https://durgical.com/tr/semiyoloji/dijital-rektal-muayene/) - [Ortostatik vital bulgular](https://durgical.com/tr/semiyoloji/ortostatik-vital-bulgular/) - [Şok: klinik bulgular ve tipleri](https://durgical.com/tr/semiyoloji/sok-klinik-bulgular-ve-tipleri/) - [Anemi sendromu](https://durgical.com/tr/semiyoloji/anemi-sendromu/) - [Portal hipertansiyon ve kronik karaciğer hastalığı bulguları](https://durgical.com/tr/semiyoloji/portal-hipertansiyon-ve-kronik-karaciger-hastal-g-bulgular/) - [Kanama sendromları: trombosit ve koagülasyon paterni](https://durgical.com/tr/semiyoloji/kanama-sendromlar-trombosit-ve-koagulasyon-paterni/) ## İlişkili hastalıklar - [Üst gastrointestinal kanama](https://durgical.com/tr/hastaliklar/ust-gastrointestinal-kanama/) - [Alt gastrointestinal kanama](https://durgical.com/tr/hastaliklar/alt-gastrointestinal-kanama/) - [Peptik ülser hastalığı](https://durgical.com/tr/hastaliklar/peptik-ulser-hastal-g/) - [Mallory-Weiss sendromu](https://durgical.com/tr/hastaliklar/mallory-weiss-sendromu/) - [Kolorektal kanser](https://durgical.com/tr/hastaliklar/kolorektal-kanser/) - [Hemoroid](https://durgical.com/tr/hastaliklar/hemoroid/) - [İskemik kolit](https://durgical.com/tr/hastaliklar/iskemik-kolit/) - [Portal hipertansiyon](https://durgical.com/tr/hastaliklar/portal-hipertansiyon/) [← Tüm semiyoloji](https://durgical.com/tr/semiyoloji/) Klinik muayeneye dair eğitim amaçlı içeriktir; eğitici gözetiminde öğrenilir ve uygulanır. Bir sağlık profesyonelinin değerlendirmesinin yerini tutmaz ve kendi kendine tanı koymak için kullanılmaz. Kaynaklar: [GI Bleed | Gastrointestinal Bleeding: MedlinePlus](https://medlineplus.gov/gastrointestinalbleeding.html) (MedlinePlus, U.S. National Library of Medicine, 2026). ## **Bir hata mı buldunuz?** Topluluk için sürekli geliştiriyoruz. Neyin yanlış olduğunu bize yazın, ekibimiz inceleyecek. Hata bildir Temsili modeldir, yalnızca eğitim amaçlıdır. --- Source: https://durgical.com/tr/semiyoloji/ust-ve-alt-gastrointestinal-kanama/ License: CC BY 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/). Cite as: DurgiPedia (durgical.com), https://durgical.com/tr/semiyoloji/ust-ve-alt-gastrointestinal-kanama/