Dinlenim zar potansiyeli
- Mekanizma
- Sınav önceliği: yüksek
Dinlenimdeki bir hücrenin içi dışına göre negatiftir; bunun başlıca nedeni potasyumun kanallarından dışarı sızmasıdır.
Diğer adları: Dinlenim potansiyeli
Nedir
Dinlenimde uyarılabilir hücrelerin içi dışa göre −70 ile −90 mV arasındadır. Başlıca neden K⁺'dur: dinlenimdeki zar ona çok geçirgendir ve gradyanı yönünde dışarı çıkarken arkasında negatif yük bırakır. Na⁺/K⁺-ATPaz voltajın çok azını doğrudan oluşturur, ancak onu mümkün kılan gradyanları korur. Hücre dışı K⁺'daki her değişiklik dinlenim potansiyelini kaydırır ve uyarılabilirliği değiştirir, özellikle kalpte.
Nasıl çalışır, adım adım
- Na⁺/K⁺-ATPaz içeride K⁺ biriktirir (≈140 mEq/L) ve Na⁺'u dışarıda tutar (≈142 mEq/L).
- Dinlenimde K⁺ sızıntı kanalları açıktır; K⁺ kimyasal gradyanı yönünde dışarı çıkar.
- Dışarı çıkan her K⁺, içeride onu izleyemeyen bir anyonu (proteinler, fosfatlar) yalnız bırakır: iç ortam negatifleşir.
- İçerideki negatiflik K⁺'u geri tutar; −94 mV dolayında bir dengeye ulaşılır.
- İçeri doğru küçük bir Na⁺ sızıntısı voltajı birkaç milivolt pozitife kaydırır (≈ −86 mV).
- Pompa, içeri aldığından daha fazla pozitif yükü dışarı çıkardığı için yaklaşık −4 mV ekler: dinlenim −90 mV dolayına yerleşir.
Action potential
Rest −70 mVThreshold −55 mVPeak +35 mVDuration ≈ 1–2 ms
Tap a phase (the pills above or its band) or a refractory period (ARP, RRP) at the base of the plot.
- Mainly Na⁺
- Mainly K⁺
- Rest
- Threshold
- ARP: absolute refractory period
- RRP: relative refractory period
Denklemler
- dış
- hücre dışı
- iç
- hücre içi
Çok iyonlu hesaplama için Nernst ve Goldman sayfasına bakın.
Tipik değerler
| Parametre | Değer | Not |
|---|---|---|
| Nöron | ≈ −70 mV | |
| İskelet kası | ≈ −85 ile −90 mV | |
| Ventrikül miyositi | ≈ −85 ile −90 mV | |
| Sinoatriyal düğüm | ≈ −55 ile −60 mV | kararlı dinlenimi yoktur |
| Normal serum K⁺ | ≈3,5–5,0 mEq/L |
Dinlenme halindeki sağlıklı bir yetişkin için yaklaşık değerler; her laboratuvar kendi aralıklarını belirler.
Dinlenim potansiyelini ne kaydırır
| Değişiklik | Dinlenime etkisi | Uyarılabilirlik | Klasik bulgu |
|---|---|---|---|
| Yüksek hücre dışı K⁺ | Daha az negatif (depolarize eder) | Önce artar; sonra Na⁺ kanalları inaktive oldukça azalır | Sivri T dalgaları, güçsüzlük |
| Düşük hücre dışı K⁺ | Daha negatif (hiperpolarize eder) | Kasın uyarılabilirliği azalır; kalpte repolarizasyon değişir | U dalgası, kramplar, ileus |
| Na⁺/K⁺-ATPaz bloke | Gradyanlar tükendikçe yavaş depolarizasyon | Değişmiş | Digital toksisitesi |
| Düşük hücre dışı Ca²⁺ | Az değişiklik | Artar: Na⁺ kanal eşiği düşer | Tetani, Chvostek bulgusu |
Klinik bağlantı
- Kronik böbrek hastalığında ya da ezilme yaralanmasında hiperkalemi: başlıca tehlike aritmidir; kalsiyum glukonat K⁺'u düşürmeden kalp zarını stabilize eder.
- İshal ya da diüretiklere bağlı hipokalemi: kas güçsüzlüğü, ileus ve aritmiler; digital toksisitesini kolaylaştırır.
- Periyodik paraliziler: K⁺'un kompartmanlar arasında yer değiştirmesinin dinlenim potansiyelini değiştirdiği ve ataklar hâlinde güçsüzlüğe yol açtığı kanalopatiler.
Kendinizi sınayın
Cevabı düşünün, sonra görmek için soruya dokunun.
Dinlenim potansiyeli neden Na⁺ denge potansiyelinden çok K⁺ denge potansiyeline yakındır?
Dinlenimde zar K⁺'a çok daha geçirgendir (sızıntı kanalları açık). Voltaj, en geçirgen iyonun denge potansiyeline yaklaşır.
Na⁺/K⁺-ATPaz bloke edilirse dinlenim potansiyeli hemen kaybolur mu?
Hayır. Başta yalnızca yaklaşık −4 mV kaybeder; ardından pompanın koruduğu Na⁺ ve K⁺ gradyanları tükendikçe yavaşça depolarize olur.
Ağır hiperkalemi neden aşırı uyarılabilirlik yerine güçsüzlüğe yol açar?
Süregen depolarizasyon pek çok Na⁺ kanalını inaktive tutar; bunlar olmadan normal aksiyon potansiyelleri oluşamaz, bu yüzden uyarılabilirlik azalır.
Hipokalsemi dinlenim potansiyelini pek değiştirmediği hâlde neden tetaniye yol açar?
Hücre dışı Ca²⁺ Na⁺ kanallarını stabilize eder; o olmadan kanallar daha az depolarizasyonla açılır. Eşik düşer ve kendiliğinden ateşleme ortaya çıkar.
Sinoatriyal düğümün «dinlenimi»nin özelliği nedir?
Kararlı değildir: −60 mV dolayındadır ve kendiliğinden (funny ve Ca²⁺ akımları) eşiğe kadar depolarize olur; bu ona otomatisite kazandırır.
İlişkili konular
- Nernst ve Goldman denklemleri
- Sinir aksiyon potansiyeli
- İyon kanalları ve kapılanma
- Potasyum ve kalsiyum bozukluklarında EKG
- Potasyum dengesi
- Refrakter dönemler ve uyarılabilirlik
Farmakolojide
Eğitim amaçlı fizyoloji içeriğidir; tanı veya tedavi rehberi değildir ve bir sağlık profesyonelinin önerisinin yerini tutmaz. Değerler yaklaşık referanslardır. Doz bilgisi içermez.
Kaynaklar: High potassium level: MedlinePlus Medical Encyclopedia (MedlinePlus, US National Library of Medicine, 2026); Low blood potassium: MedlinePlus Medical Encyclopedia (MedlinePlus, US National Library of Medicine, 2026).
Bir hata mı buldunuz?Topluluk için sürekli geliştiriyoruz. Neyin yanlış olduğunu bize yazın, ekibimiz inceleyecek.Hata bildir
Temsili modeldir, yalnızca eğitim amaçlıdır.